Rahul Gandhi Paper Leak: લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ તાજેતરમાં દેહરાદૂનના બન્નુ સ્કૂલ ગ્રાઉન્ડમાં આયોજિત ‘છાત્રો કી ગુંજ’ કાર્યક્રમમાં એક આઘાતજનક ખુલાસો કર્યો છે. તેમણે સીધો આરોપ લગાવ્યો છે કે છેલ્લા દસ વર્ષમાં દેશમાં ઓછામાં ઓછા 152 પરીક્ષાના પેપર લીક થયા છે. આ આંકડો માત્ર એક સંખ્યા નથી, પરંતુ 7.5 કરોડ ઉમેદવારોના ભવિષ્ય સાથે થયેલો સીધો ખેલ છે. રાહુલ ગાંધીના મતે, આ પેપર લીકનું રેકેટ એટલું વ્યાપક છે કે તેણે શિક્ષણ વ્યવસ્થાની આખી સિસ્ટમને પોતાની ઝપેટમાં લઈ લીધી છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે આટલા મોટા પાયે અનિયમિતતાઓ હોવા છતાં, દોષિતોને સજા અપાવવાનો દર ‘શૂન્ય’ જેવો છે. આ સ્થિતિ એ સાબિત કરે છે કે સિસ્ટમમાં ક્યાંક ને ક્યાંક એવાં તત્વો સક્રિય છે જેમને કાયદાનો કોઈ ડર નથી. દરેક મહિને કોઈ ને કોઈ પરીક્ષાનું પેપર લીક થવું એ માત્ર વહીવટી નિષ્ફળતા નથી, પરંતુ તે દેશના યુવાનોના ઉત્સાહ અને વિશ્વાસ પરનો કરારો પ્રહાર છે.
માફિયારાજ અને સરકારી નોકરીઓનો ‘બજારભાવ’
રાહુલ ગાંધીએ પોતાના સંબોધનમાં પેપર લીક માફિયાઓની કાર્યપદ્ધતિનો પર્દાફાશ કરતા કહ્યું કે સરકારી નોકરીઓ મેળવવી આજે એક ‘બજાર’ બની ગઈ છે. તેમણે ચોંકાવનારા આંકડા આપ્યા કે કેવી રીતે NEET માટે 40 લાખ, IIT-JEE માટે 15 લાખ, ઉત્તરાખંડ પટવારી ભરતી માટે 15 લાખ અને ઓડિશા સબ-ઇન્સ્પેક્ટર માટે 25 લાખ રૂપિયા જેવી રકમ નક્કી થયેલી હોય છે. આ બજારભાવ એ વાતનું પ્રમાણ છે કે પરીક્ષા પ્રક્રિયામાં ભ્રષ્ટાચાર કેટલે ઊંડે સુધી મૂળ જમાવી ચૂક્યો છે. તેમણે માંગ કરી છે કે આ આખી સિસ્ટમની જવાબદારી ઉપરથી નીચે સુધી નક્કી થવી જોઈએ. માત્ર નાના કર્મચારીઓને પકડીને સંતોષ ન માનતા, જે મોટા માથા આ સમગ્ર રેકેટને ચલાવી રહ્યા છે, તેમને કડક સજા મળવી અનિવાર્ય છે. તેમણે એ પણ ભારપૂર્વક કહ્યું કે જે વિદ્યાર્થીઓને પેપર લીકને કારણે આર્થિક અને માનસિક નુકસાન થયું છે, તેમને સરકાર દ્વારા યોગ્ય વળતર મળવું જોઈએ.
પરીક્ષા પ્રણાલીમાં સુધારાની તાતી જરૂરિયાત
પરીક્ષાઓના આયોજન માટે રાહુલ ગાંધીએ સરકારને સજ્જ સૂચન કર્યું છે કે આ જવાબદારી ખાનગી કંપનીઓના ખભે ન છોડવી જોઈએ. પરીક્ષા પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે સરકારી દેખરેખ હેઠળ અને છાત્ર-કેન્દ્રિત હોવી જોઈએ. તેમણે પરીક્ષા પ્રણાલીમાં વધુ પારદર્શિતા લાવવા માટે ‘રેન્ડમાઈઝેશન’ (Randomization) પદ્ધતિ લાગુ કરવાની હિમાયત કરી છે. વધુમાં, વિશ્વવિદ્યાલયો અને શિક્ષણ સંસ્થાઓ પરથી રાજકીય હસ્તક્ષેપ સંપૂર્ણપણે દૂર કરવો જોઈએ, જેથી શિક્ષણનું પવિત્ર વાતાવરણ જળવાઈ રહે. તેમના મતે, પરીક્ષા વ્યવસ્થા સુરક્ષિત ન હોય ત્યાં સુધી દેશના યુવાનો સુરક્ષિત નથી. શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં યોગ્ય સુરક્ષા માળખું અને ટેકનોલોજીનો મહત્તમ ઉપયોગ કરીને પેપર લીકની ઘટનાઓ રોકી શકાય છે, પરંતુ તેના માટે રાજકીય ઈચ્છાશક્તિ હોવી અત્યંત જરૂરી છે.
પીડિત પરિવારોની વેદના અને વિદ્યાર્થીઓનું દબાણ
આ કાર્યક્રમનું સૌથી ભાવુક પાસું એ હતું કે તેમાં એવા પરિવારો પણ જોડાયા હતા જેમણે પેપર લીકના આ કાળા ચક્રમાં પોતાના સંતાનો ગુમાવ્યા છે. રિયા થાપાના પિતા રાજેશ જ્યારે મંચ પર પોતાની વ્યથા રજૂ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે આખો માહોલ ગમગીન થઈ ગયો હતો. રિયા જેવી તેજસ્વી વિદ્યાર્થિની, જે દિવસ-રાત મહેનત કરતી હતી, તે પેપર લીકના સમાચારોથી માનસિક રીતે ભાંગી પડી હતી. આ એકમાત્ર કિસ્સો નથી; લાખો યુવાનો વર્ષો સુધી પોતાની સામાજિક જિંદગી, મિત્રો અને ખાનગી ખુશીઓનો ત્યાગ કરીને ૧૦-૧૦ કલાક અભ્યાસ કરે છે. ઘણા પરિવારો પોતાની ક્ષમતા કરતા વધારે ખર્ચ કરીને અથવા ઉધાર લઈને બાળકોને કોચિંગ કરાવે છે. જ્યારે આ મહેનત પર પાણી ફરે છે, ત્યારે તે વિદ્યાર્થીઓ માટે આત્મહત્યા સિવાય બીજો કોઈ રસ્તો નથી બચતો. રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે આ મુદ્દો હવે રાષ્ટ્રીય સ્તરે ગંભીરતાથી લેવો પડશે, કારણ કે આમાં દેશની એક આખી પેઢીનું ભાવિ દાવ પર છે.
ગરીબ અને મધ્યમવર્ગીય પરિવારોની લાચારી
આર્થિક તંગી ધરાવતા પરિવાર માટે પરીક્ષાઓ માત્ર પરીક્ષા નથી, પરંતુ ગરીબીમાંથી બહાર આવવાની એકમાત્ર ટિકિટ છે. રાહુલ ગાંધીએ નોંધ્યું કે ઘણા પરિવારો તો પોતાના બધા બાળકોને ઉચ્ચ શિક્ષણ પણ નથી અપાવી શકતા. આવા સંજોગોમાં મહેનત કરનાર વિદ્યાર્થીનું ભવિષ્ય પેપર લીકને કારણે બરબાદ થાય ત્યારે તે આખા પરિવારના સપનાઓનો અંત હોય છે. કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત ગણિત શિક્ષક અભિનયે પણ આ જ ચેતવણી ઉચ્ચારી હતી કે આ સમસ્યા માત્ર એક બેચ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેની અસર આવનારી પેઢીઓ પર પણ પડશે. જો સમયસર સરકારો નહીં જાગે, તો દેશમાં પ્રતિભાશાળી યુવાનોનો અનાદર થશે અને દેશની પ્રગતિ રુંધાશે. પેપર લીક કરનારાઓ માત્ર કાગળ ચોરતા નથી, તેઓ દેશનું ભવિષ્ય ચોરી રહ્યા છે.
સમગ્ર ચર્ચાનો નિષ્કર્ષ એ જ નીકળે છે કે જ્યાં સુધી પરીક્ષા પ્રણાલીમાં મૂળભૂત ફેરફારો નહીં આવે, ત્યાં સુધી યુવાનોનો વિશ્વાસ પાછો મેળવવો મુશ્કેલ છે. પારદર્શિતા, જવાબદારી અને કડક સજા—આ ત્રણ સ્તંભો પર જ નવી પરીક્ષા વ્યવસ્થાનું નિર્માણ થઈ શકે છે. રાહુલ ગાંધીએ જે રીતે વિદ્યાર્થીઓનો અવાજ બનીને આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે, તે સરકાર પર દબાણ વધારવા માટેનો એક પ્રયાસ છે. શિક્ષણ એ કોઈ બિઝનેસ નથી, તે રાષ્ટ્રના નિર્માણનું સાધન છે. જ્યારે શિક્ષણમાં માફિયાઓનું વર્ચસ્વ વધે છે, ત્યારે તે રાષ્ટ્રના પતનની શરૂઆત છે. હવે સમય આવી ગયો છે કે સરકાર પોતાના અહમ કે રાજકીય સ્વાર્થને બાજુ પર રાખીને યુવાનોના ભવિષ્યને પ્રથમ પ્રાથમિકતા આપે. જો પરીક્ષાઓની પવિત્રતા જળવાઈ રહેશે, તો જ ભારત એક સક્ષમ અને તેજસ્વી યુવા પેઢી તૈયાર કરી શકશે.
આ પણ વાંચો:
