Sonia Gandhi Belonging Book: કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા સોનિયા ગાંધીની બહુપ્રતીક્ષિત સંસ્મરણકથા ‘Belonging: A Journey of Love’ હવે ભારતમાં HarperCollins દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવશે. પુસ્તક 10 નવેમ્બર 2026ના રોજ પ્રકાશિત થવાનું છે. અગાઉ ભારતમાં આ પુસ્તક પ્રકાશિત કરવાની જવાબદારી Penguin Random House India (PRHI) પાસે હતી, પરંતુ સંપાદકીય મુદ્દાઓને લઈને બંને પક્ષો વચ્ચે મતભેદ થયા બાદ Penguin આ પ્રોજેક્ટમાંથી પાછળ હટી ગયું હતું.

પુસ્તકનું આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રકાશન પણ 10 નવેમ્બર 2026ના રોજ નિર્ધારિત છે. બ્રિટનમાં તેને HarperCollinsના William Collins imprint દ્વારા અને અમેરિકામાં Alfred A. Knopf દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવશે.

સોનિયા ગાંધીના અંગત જીવનથી રાજકીય સફર સુધીની કહાની

‘Belonging’માં સોનિયા ગાંધીના અંગત જીવન સાથે ભારતના રાજકીય ઇતિહાસના મહત્વપૂર્ણ તબક્કાઓને પણ સ્થાન મળવાની અપેક્ષા છે. તેમાં યુદ્ધ પછીના ઇટાલીમાં તેમનું બાળપણ, ભારત આગમન, રાજીવ ગાંધી સાથે લગ્ન અને નેહરુ-ગાંધી પરિવારમાં પ્રવેશ જેવા પ્રસંગોનો સમાવેશ થવાની સંભાવના છે.

આ ઉપરાંત રાજીવ ગાંધીની હત્યા બાદનું જીવન, ત્યારબાદ રાજકારણમાં સોનિયા ગાંધીની સક્રિય ભૂમિકા અને કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ તરીકેનો તેમનો લાંબો કાર્યકાળ પણ પુસ્તકમાં ચર્ચાશે. 2004માં કોંગ્રેસના નેતૃત્વ હેઠળ UPA સરકાર રચાયા બાદ વડાપ્રધાન પદ સ્વીકારવાનો નિર્ણય ન લેવાની ઘટના પર પણ પુસ્તકમાં તેમના દૃષ્ટિકોણથી પ્રકાશ પાડવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે.

Penguin સાથે પ્રકાશન અંગે મતભેદ કેવી રીતે થયા?

આ પુસ્તકને લઈને વિવાદ ઓગસ્ટમાં ત્યારે શરૂ થયો હતો જ્યારે સમાચાર સામે આવ્યા કે Penguin Random House India ભારતમાં તેનું પ્રકાશન નહીં કરે. અહેવાલો અનુસાર, હસ્તપ્રતના કેટલાક ભાગોમાં ‘editorial changes and deletions’ એટલે કે સંપાદકીય ફેરફારો અને અમુક અંશો દૂર કરવાના મુદ્દે પ્રકાશક અને લેખકની ટીમ વચ્ચે મતભેદ થયા હતા.

Penguin તરફથી કેટલાક ફેરફારો સૂચવાયા હતા, પરંતુ સોનિયા ગાંધીની ટીમ તેના કેટલાક મુદ્દાઓ સાથે સહમત નહોતી. ત્યારબાદ ભારતમાં Penguin દ્વારા પુસ્તક પ્રકાશિત કરવાની પ્રક્રિયા આગળ વધી શકી નહોતી.

Penguinએ અલગ કારણ દર્શાવ્યું

Penguin Random House Indiaએ આ ઘટનાક્રમને અલગ રીતે રજૂ કર્યો હતો. કંપનીએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે લેખકે સંપાદકીય ફેરફારો સ્વીકાર્યા ન હોવાથી જ પુસ્તક પ્રકાશિત કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો એવું કહેવું યોગ્ય નથી.

પ્રકાશકના જણાવ્યા અનુસાર હસ્તપ્રત સામાન્ય સંપાદકીય પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈ હતી. આ દરમિયાન અનેક મુદ્દાઓ પર લેખકના પ્રતિનિધિઓ સાથે ચર્ચા થઈ હતી. કેટલાક ફેરફારો સ્વીકારવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે કેટલાક મુદ્દાઓમાં લેખકનો પક્ષ માનવામાં આવ્યો હતો. જોકે અંતે એક ખાસ મુદ્દે બંને પક્ષો વચ્ચે સહમતી બની શકી નહોતી. Penguinએ ગોપનીય ચર્ચાઓનો હવાલો આપીને વધુ વિગતો આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

મોદી, RSS અને ચીનના મુદ્દે પણ રાજકીય વિવાદ

Penguin સાથેનો વિવાદ બાદ આ પુસ્તક રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યું હતું. કોંગ્રેસના કેટલાક નેતાઓએ આરોપ મૂક્યો હતો કે હસ્તપ્રતના કેટલાક ભાગોમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) અને ભારત-ચીન સંબંધો સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ હતા અને તેમાંથી કેટલાક ભાગોને દૂર કરવા માટે દબાણ કરવામાં આવ્યું હતું.

રાજસ્થાનના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અશોક ગેહલોતે Penguin પર આવા ભાગો દૂર કરવા માટે દબાણ હોવાનો આરોપ મૂક્યો હતો. તેમણે આને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને લોકશાહી સાથે જોડાયેલો ગંભીર મુદ્દો ગણાવ્યો હતો. જોકે Penguinએ આ પ્રકારના આરોપોને ફગાવી દીધા હતા અને સંપાદકીય પ્રક્રિયાને પ્રકાશનનો સામાન્ય હિસ્સો ગણાવ્યો હતો.

BJPએ પણ પુસ્તકના વિષય પર સવાલ ઉઠાવ્યા

વિવાદ વચ્ચે BJP તરફથી પણ પ્રતિક્રિયા આવી હતી. BJP નેતા મુખ્તાર અબ્બાસ નકવી સહિતના નેતાઓએ પુસ્તકની સામગ્રી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમનું કહેવું હતું કે કોઈ પુસ્તક સંસ્મરણ છે કે તેમાં અન્ય પ્રકારની સામગ્રી છે, તેનું મૂલ્યાંકન લેખક અને પ્રકાશક વચ્ચેનો વિષય છે.

તેમણે એવો પણ સવાલ કર્યો હતો કે જો કોઈ સામગ્રી પ્રકાશકને તથ્યાત્મક રીતે યોગ્ય ન લાગે તો પ્રકાશકને તેના સંપાદકીય મૂલ્યાંકનનો અધિકાર છે.

HarperCollins માટે મહત્વપૂર્ણ રાજકીય પ્રકાશન

હવે HarperCollins Indiaએ ‘Belonging’ના ભારતીય પ્રકાશનની જવાબદારી સંભાળી છે. પ્રકાશકના જણાવ્યા અનુસાર આ પુસ્તક સોનિયા ગાંધીના જીવન અને ભારતની રાજકીય યાત્રાને એક આંતરિક દૃષ્ટિકોણથી સમજવાની તક આપશે.

HarperCollins India will publish Belonging: A Journey of Love by Sonia Gandhi. The long-awaited memoir will be published in India on 10 November 2026.

One of the most anticipated political memoirs of our time, Belonging is a dramatic and deeply personal story of love, identity,… pic.twitter.com/cNWuNRgXXP

— HarperCollins (@HarperCollinsIN) September 4, 2026

પુસ્તકને લઈને રસનું મુખ્ય કારણ એ છે કે તેમાં છેલ્લા છ દાયકાના સામાજિક અને રાજકીય પરિવર્તનોને નેહરુ-ગાંધી પરિવારની અંદરથી જોવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. સોનિયા ગાંધીના જણાવ્યા અનુસાર તેમના પરિવાર વિશે ઘણું લખાયું છે, પરંતુ પરિવારના સભ્યોના નિર્ણયો, પ્રેરણાઓ અને માનવીય પાસાઓને સમજાવતાં વર્ણનો ઓછા જોવા મળે છે.

હવે 10 નવેમ્બર 2026ના રોજ પુસ્તક પ્રકાશિત થયા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે કે સોનિયા ગાંધીના અંગત જીવન, રાજકીય નિર્ણયો અને ભારતના મહત્વપૂર્ણ રાજકીય ઘટનાક્રમો અંગે તેમણે શું લખ્યું છે. Penguin સાથેના સંપાદકીય વિવાદ બાદ HarperCollins દ્વારા ભારતીય આવૃત્તિની જવાબદારી સંભાળવાથી પુસ્તકના પ્રકાશન અંગેની અનિશ્ચિતતા પણ દૂર થઈ છે. તેથી ‘Belonging: A Journey of Love’નું પ્રકાશન માત્ર સાહિત્યિક નહીં પરંતુ રાજકીય દૃષ્ટિએ પણ મહત્વપૂર્ણ ઘટના બનવાની શક્યતા છે.