Tamil Nadu Ammonia Gas Leak: તમિલનાડુના તિરુવલ્લૂર જિલ્લામાં સર્જાયેલી એમોનિયા ગેસ લીકની દુર્ઘટનાએ ફરી એકવાર ઔદ્યોગિક સુરક્ષાના દાવાઓની પોલ ખોલી નાખી છે. રવિવારે કન્નિગાઇપૈર સ્થિત ‘સેન્ટ પીટર્સ પૉલ સીફૂડ્સ એક્સપોર્ટ્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ’માં થયેલા ગેસ ગળતરે સાત નિર્દોષ પરપ્રાંતિય મજૂરોના જીવ લીધા છે. જે સમયે આ મોતનો ખેલ ખેલાયો, ત્યારે ફેક્ટરીમાં સાપ્તાહિક રજા હતી અને શ્રમિકો પોતાના રહેણાંકમાં આરામ કરી રહ્યા હતા. ઔદ્યોગિક નફાની આંધળી દોડમાં માનવીય સુરક્ષાને કેવી રીતે નેવે મૂકવામાં આવે છે, તેનું આ એક જીવંત અને ભયાનક ઉદાહરણ છે. આસામ, ઓડિશા અને ઝારખંડ જેવા રાજ્યોમાંથી પોતાના પરિવારનું પેટ ભરવા આવેલા આ શ્રમિકો માટે આ ફેક્ટરી પરિસર કાળરૂપ બની ગયું, જ્યાં સુરક્ષાના નામે માત્ર પોકળ વચનો જ હતા.
સુરક્ષાના કાગળ પરના દાવાઓ અને વાસ્તવિકતા
કંપનીના પરિસરમાં આશરે ૧૨૦ શ્રમિકો રહેતા હતા, જેમાં મોટાભાગની મહિલાઓ હતી. સૌથી મોટી બેદરકારી એ છે કે કંપનીએ તેમના રહેવાની વ્યવસ્થા ફેક્ટરીની અંદર જ કરી હતી, જે કાયદાકીય દૃષ્ટિએ ગંભીર જોખમ હોવા છતાં વહીવટી તંત્રની આંખ નીચે થતું રહ્યું. ગેસ લીક થતા જ આ આખું પરિસર ગેસ ચેમ્બરમાં ફેરવાઈ ગયું. શ્રમિકોને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવા લાગી, ઘણાના મોઢા અને નાકમાંથી લોહી નીકળવા લાગ્યું અને અફરાતફરીનો માહોલ સર્જાયો. જ્યારે કોઈ ઔદ્યોગિક એકમમાં જીવલેણ ગેસનો ઉપયોગ થતો હોય, ત્યારે ત્યાં ઈમરજન્સી પ્લાન અને શ્રમિકોની સુરક્ષા માટેના કડક પગલાં શા માટે નહોતા? શું ૧૨૦ શ્રમિકોનો જીવ કંપની માટે માત્ર આંકડા સમાન હતો? આ પ્રશ્ન આજે તિરુવલ્લૂરના દરેક શ્રમિકના મનમાં છે, જેનો જવાબ વહીવટી તંત્ર અને ફેક્ટરીના માલિકોએ આપવો પડશે.
હોસ્પિટલોમાં મોત અને જીવન વચ્ચે ઝઝૂમતા શ્રમિકો
ઘટના બાદ ૬૭ પ્રભાવિત શ્રમિકોને વિવિધ હોસ્પિટલોમાં દોડાવવામાં આવ્યા હતા. હાલમાં વેલ્સ અને વેંકટેશ્વરા હોસ્પિટલ સહિત ચેન્નાઈની સરકારી સ્ટેનલી મેડિકલ કોલેજ હોસ્પિટલમાં લોકો સારવાર લઈ રહ્યા છે. હોસ્પિટલના સૂત્રો અને ડોક્ટરોની ગંભીરતા એ વાત પરથી જણાય છે કે ૧૧ જેટલા દર્દીઓ હજુ પણ વેન્ટિલેટર પર છે. ગેસ લીક બાદ જે રીતે શરૂઆતમાં અફવાઓ ફેલાઈ કે હોસ્પિટલમાં મોત થયા છે, તે તંત્રની નિષ્ક્રિયતા અને અંધાધૂંધીને કારણે હતી. જે શ્રમિકો અત્યારે જીવન-મરણ વચ્ચે ઝઝૂમી રહ્યા છે, તેમની સંભાળ લેવાની જવાબદારી કોની? શું ફેક્ટરીના માલિકોએ ગંભીર રીતે ઘાયલ થયેલા આ મજૂરોના ભવિષ્ય અને તેમના પરિવાર માટે કોઈ આર્થિક જવાબદારી સ્વીકારી છે? આ ઘટનાએ એ પણ સાબિત કર્યું છે કે બિહાર, ઓડિશા કે આસામથી આવતા શ્રમિકો માટે કોઈ પણ ઔદ્યોગિક એકમમાં કોઈ સુરક્ષિત વ્યવસ્થા નથી.
” I am deeply saddened by the tragic ammonia gas leak incident at a shrimp processing factory in Kannigaipair Village , near Periyapalayam, Thiruvallur district, which has resulted in the loss of precious lives and caused injuries to several workers.
My heartfelt condolences to…— LOK BHAVAN, TAMIL NADU (@lokbhavan_tn) June 21, 2026
સીએમ વિજયની તપાસ સમિતિ
મુખ્યમંત્રી વિજયે આ મામલે ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિની રચના કરી છે અને ૨૪ કલાકમાં વચગાળાનો અહેવાલ માંગ્યો છે. સરકારે પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ અને સ્વાસ્થ્ય વિભાગના અધિકારીઓને તપાસ સોંપી છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે, આવી કેટલીય સમિતિઓ અને અહેવાલો ધૂળ ખાતા રહી ગયા છે. શું આ તપાસમાં ફેક્ટરીના માલિકો અને તે સરકારી અધિકારીઓની ધરપકડ થશે, જેઓએ આ ફેક્ટરીને સુરક્ષાના પ્રમાણપત્રો આપ્યા હતા? મુખ્યમંત્રીએ મંત્રી આર. કુમારને ઘટનાસ્થળે મોકલીને રાહત કાર્યની દેખરેખ કરવાનું કહ્યું છે, પણ આ રાહત ત્યારે જ સાચી ગણાશે જ્યારે દોષિતો જેલના સળિયા પાછળ હશે. આવી દુર્ઘટનાઓ પછી તપાસ સમિતિ બનાવવી એ તંત્રની જવાબદારીમાંથી છટકવાની જૂની અને જાણીતી રીત છે.
ઔદ્યોગિક વિકાસ કે શોષણનું મોડેલ?
આ સીફૂડ એક્સપોર્ટ યુનિટનું શું આટલું પણ નિરીક્ષણ નહોતું કે ત્યાં રહેતા ૧૨૦ મજૂરો પર ગમે ત્યારે ગેસ લીકનો ખતરો મંડરાઈ શકે છે? તમિલનાડુમાં ઔદ્યોગિક વિકાસના નામે જે રીતે શ્રમિકોને ફેક્ટરીના પરિસરમાં પૂરીને કામ કરાવવામાં આવે છે, તે એક રીતે આધુનિક ગુલામી સમાન છે. આ કોઈ પ્રથમ ઘટના નથી, દેશભરમાં આવા ઘણા એકમો છે જેઓ નફા માટે શ્રમિકોના જીવન સાથે રમત રમે છે. જો તંત્ર કડક હોત અને દર મહિને સુરક્ષા તપાસ થઈ હોત, તો કદાચ આજે ૭ પરિવારોના ચિરાગ ન બુઝાયા હોત. આ ઘટના માત્ર એક અકસ્માત નથી, આ એક ‘ઔદ્યોગિક હત્યા’ છે જેના માટે સીધી રીતે ફેક્ટરીના માલિકો અને તેને પરવાનગી આપનારા અધિકારીઓ જવાબદાર છે.
શ્રમિકોની સુરક્ષા: હવે માત્ર તપાસ નહીં, કડક કાયદાકીય કાર્યવાહીની જરૂર
પેરિયાપાલયમ પોલીસે ગુનો નોંધી લીધો છે, પરંતુ શું પોલીસ આ ગુનાની જડ સુધી પહોંચશે? ઘણીવાર આવા કેસોમાં નાના કર્મચારીઓ કે સુપરવાઈઝરને પકડીને કેસ દબાવી દેવામાં આવે છે. આ વખતે એ જોવું જરૂરી છે કે શું મુખ્યમંત્રી વિજયનું વહીવટી તંત્ર ખરેખર ફેક્ટરીના મૂળ માલિકો સુધી પહોંચે છે. બિહાર, ઝારખંડ કે ઓડિશાથી આવતા આ શ્રમિકો માટે ન્યાય મેળવવો એક જંગ સમાન છે. તેમને તેમના ભાષામાં કાનૂની મદદ મળે અને તેમને યોગ્ય વળતર મળે તે અત્યંત જરૂરી છે. સીએમ વિજયની સરકારે આ મામલાને માત્ર એક અકસ્માત ગણીને વિસરી જવો ન જોઈએ, પરંતુ એક દાખલો બેસાડવો જોઈએ જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ પણ કંપની મજૂરોના જીવ સાથે રમવાની હિંમત ન કરે.
આ પણ વાંચો:
