US tariffs: અમેરિકાના ઊંચા ટેરિફથી ભારતીય અર્થતંત્રને મોટું નુકસાન!

US tariffs: ચીન સાથેની નિકટતા પણ કોઈ કામ ન આવી,ભારત સેવા પીએમઆઈ (HSBC India Services PMI)ના સર્વે મુજબ, સપ્ટેમ્બર 2025માં સેવા ક્ષેત્રનો વ્યાપારિક પ્રવૃત્તિ સૂચકાંક (PMI) ઘટીને 60.9 પર આવી ગયો!

અમેરિકાના ઊંચા ટેરિફથી ભારતીય અર્થતંત્રને મોટું નુકસાન!

અમેરિકાના ઊંચા ટેરિફથી ભારતીય અર્થતંત્રને મોટું નુકસાન થઈ રહ્યું હોવાના અહેવાલો સામે આવી રહયા છે અને ચીન સાથેની નિકટતા કોઈ કામ લાગી નહિ હોવાનું જણાય રહ્યું છે. દેશની અર્થવ્યવસ્થાને ગતિ આપવા માટે કરવામાં આવતાં સતત પ્રયત્નો વચ્ચે સેવા ક્ષેત્ર (Service Sector)માંથી નિરાશાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. તાજેતરમાં થયેલા GST સુધારાઓથી જ્યાં સ્થાનિક માંગ અને વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓમાં તેજીની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી હતી, ત્યાં સેવા ક્ષેત્રની વૃદ્ધિ દર સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ધીમી પડી ગઈ છે.

એચએસબીસી દ્વારા બહાર પાડાયેલા ભારત સેવા પીએમઆઈ (HSBC India Services PMI) સર્વે મુજબ, સપ્ટેમ્બર 2025માં સેવા ક્ષેત્રનો વ્યાપારિક પ્રવૃત્તિ સૂચકાંક (PMI) ઘટીને 60.9 પર આવી ગયો, જ્યારે ઑગસ્ટમાં તે 15 વર્ષની ઉંચાઈ 62.9 પર હતો. જોકે આ સ્તર હજી પણ 50 અંકના તટસ્થ સ્તરથી ઉપર છે, જે દર્શાવે છે કે અર્થતંત્રમાં હજી પણ વૃદ્ધિ ચાલુ છે, પરંતુ હવે આ વૃદ્ધિ પહેલાંની સરખામણીમાં ધીમી ગતિએ થઈ રહી છે.

મંદીના સંકેત અને આંતરરાષ્ટ્રીય માંગમાં ઘટાડો

સર્વે મુજબ, સેવા ક્ષેત્રમાં ધીમેપણાનું મુખ્ય કારણ નવા ઓર્ડર અને વ્યાપારિક પ્રવૃત્તિઓની ધીમી ગતિ છે. સાથે સાથે ભારતીય સેવાઓની આંતરરાષ્ટ્રીય માંગમાં પણ નરમ સુધારો જોવા મળ્યો છે.

સપ્ટેમ્બર મહિનામાં નિકાસ ઓર્ડરોમાં વધારો નોંધાયો હતો, પરંતુ તે માર્ચ પછીના સૌથી નબળા સ્તરે રહ્યો. કંપનીઓએ જણાવ્યું કે અન્ય દેશોમાં ઓછી કિંમતે સેવાઓ ઉપલબ્ધ હોવાને કારણે સ્પર્ધા વધી છે, જેના કારણે ભારતના બાહ્ય વેચાણ પર દબાણ પડ્યું છે.
ભાવ સ્તરનાં મોરચે સ્થિતિ થોડી સુધરી છે. સર્વેમાં જણાવાયું કે મોંઘવારીની ગતિ માર્ચ પછી સૌથી ધીમી રહી હતી અને તે લાંબા ગાળાના સરેરાશ સાથે સુસંગત હતી.
સપ્ટેમ્બરમાં ભારતીય સેવાઓના ભાવોમાં નબળી ગતિએ વધારો થયો, જેના કારણે ગ્રાહકોને થોડી રાહત મળી.

રોજગાર સર્જનમાં મંદી

સપ્ટેમ્બર દરમિયાન રોજગાર સર્જન પણ ધીમું રહ્યું. સર્વેમાં સામેલ કંપનીઓમાંથી પાંચ ટકા કરતાં પણ ઓછી કંપનીઓએ નવી ભરતીની જાણ કરી. આનો અર્થ એ થયો કે સેવા ક્ષેત્રમાં રોજગાર વૃદ્ધિ મર્યાદિત રહી અને નવી નોકરીઓના અવસર ઘટ્યા.

કોમ્પોઝિટ આઉટપુટ ઈન્ડેક્સમાં ઘટાડો

એચએસબીસી ઇન્ડિયાનો કોમ્પોઝિટ આઉટપુટ સૂચકાંક (Composite Output Index) — જેમાં ઉત્પાદન (મેન્યુફેક્ચરિંગ) અને સેવા (સર્વિસ) બંને ક્ષેત્રનું પ્રદર્શન સમાવાયેલ છે — સપ્ટેમ્બર મહિનામાં 61.0 રહ્યો, જે ઓગસ્ટના 63.2 કરતા ઓછો છે. આ જૂન પછીના વિસ્તરણની સૌથી નબળી ગતિ દર્શાવે છે. આ સૂચકાંક દેશના ઉત્પાદન અને સેવા ક્ષેત્રના જીડીપી (GDP)માંના હિસ્સાના આધારે તૈયાર કરવામાં આવે છે.

પી.એમ.આઈ. (Purchasing Managers’ Index) 50થી ઉપર રહેવાનું અર્થ એ થાય છે કે અર્થતંત્રમાં વિસ્તરણ (Expansion) થઈ રહ્યું છે, જ્યારે 50થી નીચેનું સ્તર સંકોચન (Contraction) દર્શાવે છે. જોકે સેવા ક્ષેત્રની વૃદ્ધિ દર થોડી ધીમી પડી છે, તે છતાં તે હજી પણ વિસ્તરણના ક્ષેત્રમાં છે — જે સૂચવે છે કે દેશનું અર્થતંત્ર હજી પણ મજબૂત આધાર પર ટકેલું છે, ભલે સેવા ક્ષેત્ર પર ટૂંકાગાળાનો દબાણ દેખાઈ રહ્યો હોય

જોકે, એચએસબીસી ઇન્ડિયાના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી પ્રાંજલ ભંડારીના જણાવ્યા મુજબ “ઓગસ્ટમાં રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચ્યા બાદ સપ્ટેમ્બરમાં સેવા ક્ષેત્રની વ્યાવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ થોડી ધીમી થઈ છે. પરંતુ, ઘરેલુ માંગ અને નીતિગત સ્થિરતા (policy stability)ને કારણે આવતા મહિનાઓમાં આ ક્ષેત્ર ફરી ગતિ પકડી શકે છે.” કુલ મળીને, આ રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે ભારતનું સેવા ક્ષેત્ર હજી પણ લવચીક (resilient) અને વિકાસશીલ છે, પરંતુ વધતી વૈશ્વિક સ્પર્ધા અને આંતરરાષ્ટ્રીય માંગમાં ઘટાડો તેના માટે પડકારરૂપ બની રહ્યા છે.