Waqf Amendment Bill: કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વિવાદાસ્પદ વકફ (સુધારા) બિલ, 2024 ફરીથી રજૂ કરવામાં આવતાં આજે લોકસભા સત્રમાં તોફાની માહોલ બન્યો છે. કેન્દ્રીય લઘુમતી બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુએ બુધવારે નીચલા ગૃહમાં બિલને ચર્ચા માટે રજૂ કર્યું છે કિરેન રિજિજુએ કહ્યું કે કેટલાક નેતાઓનિર્દોષ મુસ્લિમોને ગેરમાર્ગે દોરી રહ્યા છે. એ જ લોકોએ કહ્યું હતું કે CAA મુસ્લિમોનો નાગરિકત્વનો દરજ્જો છીનવી લેશે, પરંતુ એવું કંઈ થયું નહીં. ઘણા કોંગ્રેસ નેતાઓ અને વિપક્ષી પક્ષો ખાનગી રીતે કહે છે કે આ બિલ જરૂરી છે, પરંતુ તેઓ વોટ બેંક માટે તેનો વિરોધ કરી રહ્યા છે,” આ બિલ પર આજે 8 કલાક સુધી ચર્ચા થવાની છે.
આ વકફ સુધારા બિલ ગયા વર્ષે(2024) વિપક્ષના હોબાળા વચ્ચે સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને ત્યારબાદ તેને ભાજપના સાંસદ જગદંબિકા પાલના નેતૃત્વ હેઠળની સંસદની સંયુક્ત સમિતિને ચકાસણી માટે મોકલવામાં આવ્યું હતું. 13 ફેબ્રુઆરીના રોજ, ગૃહ પેનલે તેનો અહેવાલ રજૂ કર્યો હતો, જેને 19 ફેબ્રુઆરીના રોજ કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે મંજૂરી આપી હતી. જોકે પેનલમાં રહેલા વિપક્ષી સાંસદોએ સુધારાઓને નકારી કાઢયા હતા. પેનલે NDA સાંસદો દ્વારા સૂચવવામાં આવેલા 14 ફેરફારો સ્વીકાર્યા હતા અને વિપક્ષી સભ્યો દ્વારા પ્રસ્તાવિત તમામ 44 ફેરફારોને નકારી કાઢ્યા હતા. ત્યારે આજે ફરીવાર આ બિલ રજૂ કરવામાં આવ્યું છે.
બિલનો દેશભરમાં વિરોધ કેમ?
1. ધાર્મિક હસ્તક્ષેપનો આરોપ
વિરોધીઓનું કહેવું છે કે આ બિલ દ્વારા સરકાર મુસ્લિમોની ધાર્મિક બાબતોમાં હસ્તક્ષેપ કરી રહી છે. વક્ફ એ ઇસ્લામિક કાયદા હેઠળ ધાર્મિક અને સખાવતી હેતુઓ માટે સમર્પિત સંપત્તિ છે, અને તેનું સંચાલન હંમેશાં મુસ્લિમ સમુદાયના હાથમાં રહ્યું છે. આ બિલમાં સરકારી અધિકારીઓને વધુ નિયંત્રણ આપવાની જોગવાઈથી લોકોને લાગે છે કે તે ધર્મની સ્વતંત્રતા પર હુમલો ગણે છે.
2. બંધારણ વિરોધી ગણાવવું
વિપક્ષી નેતાઓ જેમ કે AIMIMના અસદુદ્દીન ઓવૈસી અને કોંગ્રેસના કેટલાક સાંસદોએ દલીલ કરી છે કે આ બિલ બંધારણના અનુચ્છેદ 25 અને 26નું ઉલ્લંઘન કરે છે, જે ધર્મની સ્વતંત્રતા અને ધાર્મિક સંસ્થાઓને પોતાનું સંચાલન કરવાનો અધિકાર આપે છે. તેમનું કહેવું છે કે સરકાર એક ચોક્કસ ધર્મની સંસ્થાઓને નિશાન બનાવી રહી છે, જે બંધારણના સમાનતાના સિદ્ધાંત વિરુદ્ધ છે.
3. વક્ફ બોર્ડની સ્વાયત્તતા પર પ્રશ્ન
બિલમાં વક્ફ બોર્ડની રચનામાં ફેરફારનો પ્રસ્તાવ છે, જેમાં બિન-મુસ્લિમ સભ્યોને સામેલ કરવાની અને સરકારી અધિકારીઓને નિર્ણય લેવાની સત્તા આપવાની વાત છે. વિરોધીઓનું માનવું છે કે આનાથી વક્ફ બોર્ડની સ્વાયત્તતા ખતમ થઈ જશે અને તે સરકારના નિયંત્રણ હેઠળ આવી જશે.
4. સંપત્તિના સર્વે અને નોંધણીનો વિવાદ
બિલમાં વક્ફ સંપત્તિઓનું સરકારી સર્વે અને ફરજિયાત નોંધણીની જોગવાઈ છે. વિરોધીઓનો દાવો છે કે આનાથી વક્ફની જમીનો પર સરકારનો કબજો થઈ શકે છે અથવા તેને વિવાદમાં નાખી શકાય છે. ઘણા મુસ્લિમ સંગઠનોને ડર છે કે આનો ઉપયોગ વક્ફની સંપત્તિ છીનવવા માટે થઈ શકે.
5. મુસ્લિમ વિરોધી નીતિનો આક્ષેપ
વિપક્ષી પાર્ટીઓ અને કેટલાક નેતાઓએ આ બિલને “મુસ્લિમ વિરોધી” ગણાવ્યું છે. તેમનું કહેવું છે કે BJP સરકાર ખાસ કરીને મુસ્લિમ સમુદાયની સંસ્થાઓને નિશાન બનાવી રહી છે, જ્યારે હિન્દુ ધાર્મિક સંસ્થાઓ પર આવા કોઈ નિયંત્રણો લાદવામાં આવતા નથી. આને તેઓ ભેદભાવની નીતિ તરીકે જુએ છે.
6. પારદર્શિતાના નામે નિયંત્રણનો ડર
સરકારનું કહેવું છે કે આ બિલ વક્ફ સંસ્થાઓમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી લાવવા માટે છે. પરંતુ વિરોધીઓનો દાવો છે કે આના નામે સરકાર વક્ફની સંપત્તિ અને સંચાલન પર પૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવવા માંગે છે, જેનાથી મુસ્લિમ સમુદાયના હિતોને નુકસાન થશે.
વિરોધનું સ્વરૂપ
રાજકીય: INDIA બ્લોક (કોંગ્રેસ, TMC, SP, DMK વગેરે)એ આજે (2 એપ્રિલ, 2025) લોકસભામાં બિલનો સંયુક્ત વિરોધ કરવાની રણનીતિ ઘડી છે. AIMIMના ઓવૈસીએ તેને “અત્યાચારી” ગણાવ્યું છે.
સરકારનો જવાબ
સરકારનું કહેવું છે કે આ બિલનો હેતુ વક્ફ સંસ્થાઓમાં ભ્રષ્ટાચાર ઘટાડવો, સંપત્તિનો દુરુપયોગ રોકવો અને તેનો લાભ ગરીબ મુસ્લિમો સુધી પહોંચાડવો છે. તેમનો દાવો છે કે આ ધાર્મિક હસ્તક્ષેપ નથી, પરંતુ વહીવટી સુધારો છે.
આ પણ વાંચોઃ અમેરિકાનો ભારતની ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અંગે રિપોર્ટ, ભારત સરકાર અકળાઈ? | USCIRF| VIDEO|
આ પણ વાંચોઃ LOC: પાકિસ્તાની સેનાએ ભારતમાં ઘૂસવાનો પ્રયાસ કર્યો, સેનાએ આપ્યો જવાબ
આ પણ વાંચોઃ Surat: YOUTUBEના નકલી સિલ્વર-ગોલ્ડ પ્લે બટનનો બનાવતો શખ્સ ઝડપાયો
આ પણ વાંચોઃ Surendranagar: શહેરમાં પીવાના પાણી મુદ્દે ઘમાસાણ, AAP નેતાએ તંત્રને આડે હાથ લીધું!
