Surat Airport Dangers: સુરત, ગુજરાતનું આર્થિક કેન્દ્ર, આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ ધરાવે છે, પરંતુ તેની આસપાસની ગંભીર ખામીઓ અને નિયમોના ઉલ્લંઘનો એક મોટી દુર્ઘટનાનું જોખમ ઉભું કરે છે. અમદાવાદ એરપોર્ટ પર એર ઇન્ડિયાના વિમાન ક્રેશ (12 જૂન, 2025) બાદ સુરત એરપોર્ટની સુરક્ષા પર પણ પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.

વેસુ બાજુની ઊંચી ઇમારતો: જોખમનું મૂળ

2007થી 2017 દરમિયાન વેસુ બાજુએ બનેલી ઘણી ઊંચી ઇમારતો એરપોર્ટના રનવે 22ના ફ્લાઇટ પથમાં અવરોધ ઉભો કરે છે. આ ઇમારતો એરપોર્ટની હાઇટ ઓબ્સ્ટેકલ સર્ફેસ (HOS)નું ઉલ્લંઘન કરે છે, જે વિમાનોના લેન્ડિંગ અને ટેકઓફ માટે ખતરો બની શકે છે. 2017, 2018 અને 2019માં એરપોર્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (AAI)એ 70થી વધુ ઇમારતોને નોટિસ ફટકારી હતી, જેમાં બિલ્ડરો અને રહેવાસીઓને ગેરકાયદે બાંધકામો દૂર કરવા કહેવાયું. જોકે, ઘણા બિલ્ડરોએ ગુજરાત હાઇકોર્ટમાં આ નોટિસો સામે અપીલ કરી, અને નિર્ણય અટકી પડ્યો છે. કહેવાય છે કે અહીં 42 બિલ્ડિંગો ગેરકાદે તાણી બાંધવામાં આવી છે.

સુરત એરપોર્ટ એક્શન કમિટીના પ્રમુખ સંજય ઇઝાવાએ આ મુદ્દે વારંવાર ફરિયાદો કરી છે, ખાસ કરીને ઇમારતોની ઊંચાઈ અને નિયમોના ઉલ્લંઘન અંગે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે ખરાબ હવામાન, ઓછી દૃશ્યતા અથવા ભારે વરસાદમાં આ ઇમારતો મોટો ખતરો બની શકે છે. 2019માં સ્પાઇસ જેટનું Q400 વિમાન રનવેના રનવે એન્ડ સેફ્ટી એરિયા (RESA) સુધી ઓળંગી ગયું હતું, જે આ જોખમનું જીવંત ઉદાહરણ છે.

રનવેની લંબાઈ અને ડિસ્પ્લેસમેન્ટ

સુરત એરપોર્ટનો રનવે 2905 મીટર લાંબો છે, પરંતુ વેસુ બાજુની ઇમારતોને કારણે રનવે 22ના 615 મીટર ડિસ્પ્લેસમેન્ટ આપવામાં આવ્યું છે, જેના કારણે ઉપયોગી રનવેની લંબાઈ માત્ર 2250 મીટર રહે છે. 80% વિમાનો વેસુ બાજુથી લેન્ડ કરે છે, અને આ ટૂંકી રનવે લંબાઈ ખરાબ હવામાનમાં ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે. 2017ના માસ્ટર પ્લાન મુજબ રનવેને 3810 મીટર સુધી લંબાવવાનું આયોજન છે, પરંતુ અવરોધો દૂર ન થાય ત્યાં સુધી આ શક્ય નથી.

ONGC પાઇપલાઇનનો અવરોધ

રનવેની નીચે 36 ઇંચની ONGCની હાઇ-પ્રેશર SBHT ગેસ પાઇપલાઇન પસાર થાય છે, જે ત્રણ વર્ષથી ફિટનેસ પ્રમાણપત્ર વિના ચાલે છે. આ પાઇપલાઇન રનવે વિસ્તરણમાં અવરોધ ઉભો કરે છે. ONGCએ બોક્સ કલ્વર્ટ બનાવવાનો ઇનકાર કર્યો છે, જેના કારણે પાઇપલાઇનને દૂર કરવી પડે તેમ છે. 2019ની સ્પાઇસ જેટ ઘટના બાદ આ પાઇપલાઇનનું જોખમ સ્પષ્ટ થયું છે, છતાં કોઈ નક્કર પગલાં લેવાયા નથી.

રનવે નીચે ગટર લાઈન

સુરત એરપોર્ટના રનવે નીચેથી ગટર લાઇન અને જૂનો કુદરતી ડ્રેન પસાર થાય છે, જેના માટે RCC બોક્સ બનાવવામાં આવ્યા છે. આ ડ્રેન બંધ કરવાની જવાબદારી સુરત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (SMC)ની છે, પરંતુ તેમણે આ બાબતે મૌન સેવ્યું છે. આ RCC બોક્સને દૂર ન કરવામાં આવે તો ભારે વરસાદમાં રનવે પર પાણી ભરાવાનું જોખમ રહે છે, જે વિમાનોની સુરક્ષા માટે ખતરનાક છે. આ સમસ્યા વર્ષોથી હોવાનું કહેવાય છે.

પક્ષી અથડામણનું જોખમ

સુરત એરપોર્ટ ગુજરાતમાં પક્ષી અથડામણના મામલે મોખરે છે. 2019-20માં 14 ઘટનાઓ નોંધાઈ હતી. એરપોર્ટ નજીક સરકારી જમીન પર ઝીંગા તળાવોને કારણે મોટા શિકારી પક્ષીઓ આકર્ષાય છે, જે વિમાનો માટે ખતરો બની શકે છે. આ તળાવો તાત્કાલિક દૂર કરવાની જરૂર છે, પરંતુ SMC અને સ્થાનિક સત્તામંડળો નિષ્ક્રિય રહ્યા છે.

ડુમસ બાજુના અવરોધો

રનવે 04 (ડુમસ બાજુ) પર મરિના સહિતની ઇમારતોને AAIએ મંજૂરી આપી છે, જે ફ્લાઇટ પાથમાં અવરોધ ઉભો કરે છે. આ બાજુએ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ લેન્ડિંગ સિસ્ટમ (ILS)ની ગેરહાજરી ખરાબ હવામાનમાં લેન્ડિંગને વધુ જોખમી બનાવે છે. ILSની તાત્કાલિક જરૂર છે, પરંતુ તેના અમલમાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે.

SMCની નિષ્ક્રિયતા

SMCએ ગેરકાયદે બાંધકામોને બિલ્ડિંગ યુઝ (BU) પરમિશન આપી, જે 2017માં રદ કરવામાં આવી હતી. ગુજરાત હાઇકોર્ટે SMCની નિષ્ક્રિયતા પર ટીકા કરી અને તાત્કાલિક પગલાં લેવા આદેશ આપ્યો, પરંતુ એક વર્ષથી વધુ સમય પસાર થવા છતાં કોઈ નક્કર કાર્યવાહી થઈ નથી. આ તમામ બાબતોને લઈ ઉચ્ચકક્ષાએ પણ રજૂઆતો કરાઈ છે.

સુરત એરપોર્ટની આસપાસની ઊંચી ઇમારતો, ONGC પાઇપલાઇન, ડ્રેનેજની ખામીઓ, ઝીંગા તળાવો અને ILSની ગેરહાજરી એક મોટી દુર્ઘટનાને આમંત્રણ આપે છે. અમદાવાદની દુર્ઘટના એ ચેતવણી છે કે સુરત એરપોર્ટની સમસ્યાઓને ગંભીરતાથી લેવી જરૂરી છે. DGCA, AAI અને SMCએ તાત્કાલિક પગલાં લઈ, અવરોધો દૂર કરવા, રનવે વિસ્તરણ કરવું અને સુરક્ષા ધોરણોનું પાલન કરવું જોઈએ. જો આ ન થયું તો, સંજય ઇઝાવા અને જાગૃત નાગરિકોની ચેતવણી સાચી પડી શકે છે, અને સુરત એક મોટી દુર્ઘટનાનો સામનો કરી શકે છે.