Surat digital arrest cyber fraud: સુરત શહેરમાં સાયબર માફિયાઓએ આતંક મચાવ્યો છે અને આ વખતે એક ૭૨ વર્ષીય વરિષ્ઠ નાગરિક તેમનો શિકાર બન્યા છે. મની લોન્ડરિંગના ખોટા કેસમાં ફસાવીને આ વૃદ્ધને સતત ૨૮ દિવસ સુધી ‘ડિજિટલ એરેસ્ટ’ રાખીને તેમની પાસેથી ૧.૪૭ કરોડ રૂપિયા પડાવી લેવાનું સનસનીખેજ કૌભાંડ બહાર આવ્યું છે. સુરત સાયબર ક્રાઈમ સેલે આ મામલે સક્રિયતા દાખવી ટેકનિકલ સર્વેલન્સના આધારે અમદાવાદના ગોતા વિસ્તારમાંથી મુખ્ય આરોપી ઉર્જિત કવિની ધરપકડ કરી છે. આ ઘટના દર્શાવે છે કે સાયબર ગુનેગારો હવે મનોવૈજ્ઞાનિક દબાણ લાવીને લોકોને કઈ હદ સુધી લૂંટી શકે છે.
CBI અને સાયબર ક્રાઈમ ઓફિસર બનીને વૃદ્ધને ડરાવ્યા
આ કૌભાંડની શરૂઆત એક ફેક ફોન કોલથી થઈ હતી, જેમાં આરોપીઓએ પોતાને મુંબઈ સાયબર ક્રાઈમ અને CBI ઓફિસર તરીકે ઓળખાવ્યા હતા. તેમણે વૃદ્ધને ધમકી આપતા કહ્યું કે તેમના નામે લેવાયેલા સીમકાર્ડનો ઉપયોગ જેટ એરવેઝના નરેશ ગોયલ સાથે જોડાયેલા મોટા મની લોન્ડરિંગ કેસમાં થયો છે. વૃદ્ધને પૂરેપૂરો વિશ્વાસ બેસાડવા માટે વોટ્સએપ પર પોલીસ અને ક્રાઈમ બ્રાંચના બનાવટી લેટર્સ પણ મોકલવામાં આવ્યા હતા. એક જાગૃત નાગરિક તરીકે અહીં વિચારવાની જરૂર છે કે સરકારી એજન્સીઓના નામે આવતા આવા ફેક લેટર્સ ઓળખવા માટે જનતામાં જાગૃતિનો કેટલો અભાવ છે.
૨૮ દિવસનો વીડિયો કોલ અને RBI વેરીફિકેશનના નામે લૂંટ
આરોપીઓએ વૃદ્ધ પર એટલું દબાણ કર્યું કે તેમને સતત ૨૮ દિવસ સુધી વીડિયો કોલ પર નજર હેઠળ રાખવામાં આવ્યા, જેને ‘ડિજિટલ એરેસ્ટ’ કહેવામાં આવે છે. તેમને ડરાવવામાં આવ્યા હતા કે જો જેલ જવાનું ટાળવું હોય તો તમામ બેંક એકાઉન્ટ અને શેરબજારનો પોર્ટફોલિયો લિક્વિડેટ કરી RBIમાં વેરીફિકેશન માટે પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા પડશે. ડર અને સામાજિક પ્રતિષ્ઠા ગુમાવવાના મોહમાં વૃદ્ધે ટુકડે-ટુકડે કુલ ૧,૪૭,૪૦,૦૦૦ રૂપિયા સાયબર ગઠિયાઓના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરી દીધા હતા. આ પ્રકારની મોડસ ઓપરેન્ડી અત્યારે દેશભરમાં વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે મોટું જોખમ બની રહી છે.
અમદાવાદથી મુખ્ય આરોપીની ધરપકડ અને દેશવ્યાપી નેટવર્ક
સુરત પોલીસે જે આરોપી ઉર્જિત સચિતઆનંદ કવિની ધરપકડ કરી છે, તે અમદાવાદના ગોતા વિસ્તારમાં એક પોશ સોસાયટીમાં રહે છે. તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે તે હાલ બેકાર છે, પરંતુ તેના બેંક ખાતાનો ઉપયોગ સાયબર ફ્રોડના નાણાં મેળવવા માટે થતો હતો. તેના એકલાના ICICI બેંકના ખાતામાં વૃદ્ધના ૩૯ લાખ રૂપિયા જમા થયા હતા. એટલું જ નહીં, તેના ખાતામાં અત્યાર સુધીમાં ૨.૮૪ કરોડથી વધુના ટ્રાન્ઝેક્શન થયા છે અને આ એક જ ખાતા વિરુદ્ધ દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોમાં ૧૨ જેટલી ફરિયાદો નોંધાયેલી છે, જે એક મોટા રાષ્ટ્રીય કૌભાંડ તરફ ઈશારો કરે છે.
પોલીસની ચેતવણી અને સાયબર સુરક્ષાના મહત્વના પાઠ
સુરત ડીસીપી બિશાખા જૈને આ કિસ્સા બાદ નાગરિકોને અત્યંત સાવધ રહેવા અપીલ કરી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે CBI, ED કે પોલીસ જેવી કોઈપણ સરકારી એજન્સી ક્યારેય વીડિયો કોલ પર ધરપકડ કરતી નથી કે ફોન પર પૈસાની માંગણી કરતી નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ તમને કાયદાકીય કેસમાં ફસાવવાની ધમકી આપીને વીડિયો કોલ પર રહેવા દબાણ કરે, તો સમજવું કે તે સાયબર ફ્રોડ છે. આવા સમયે ગભરાવાને બદલે તાત્કાલિક ૧૯૩૦ હેલ્પલાઈન પર કોલ કરવો અથવા નજીકના સાયબર પોલીસ સ્ટેશનનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
એક પત્રકાર તરીકે સવાલ એ થાય છે કે સાયબર માફિયાઓ આટલી સરળતાથી સરકારી અધિકારીઓના નામે લૂંટ ચલાવી રહ્યા છે, ત્યારે ડિજિટલ બેંકિંગ સુરક્ષામાં ક્યાં ખામી રહી ગઈ છે? શા માટે બેંકો આટલી મોટી રકમના શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન પર સમયસર એલર્ટ નથી આપતી? વૃદ્ધોએ પણ સમજવું પડશે કે કાયદો હંમેશા પ્રક્રિયા મુજબ ચાલે છે, ફોન કોલ પર નહીં. આ ગેંગના અન્ય સભ્યો, જેઓ પોતાને આકાશ કુલહરી જેવા અધિકારી તરીકે ઓળખાવતા હતા, તેમને પકડવા અત્યારે પોલીસ માટે મોટો પડકાર છે. જનતાની જાગૃતિ જ આવા ‘ડિજિટલ એરેસ્ટ’ ના આતંકને રોકવાનો એકમાત્ર માર્ગ છે.
આ પણ વાંચો:
