Odisha Textbook Errors: ઓડિશામાં શિક્ષણ વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલો એક અત્યંત ચોંકાવનારો અને શરમજનક કિસ્સો પ્રકાશમાં આવ્યો છે. ધોરણ ૧ થી ૮ સુધીના વિદ્યાર્થીઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવેલી નવી પાઠ્યપુસ્તકોમાં ૧,૬૦૦ થી વધુ ગંભીર ભૂલો જોવા મળી છે. આ પુસ્તકો રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) ૨૦૨૦ હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેને તૈયાર કરવામાં જે બેદરકારી દાખવવામાં આવી છે, તે શિક્ષણ વિભાગની નિષ્ફળતાનું જીવંત ઉદાહરણ છે. ઓડિશા પ્રાથમિક શાળા શિક્ષક સંઘના અધ્યક્ષ બ્રહ્માનંદ મહારાણાના જણાવ્યા અનુસાર, પુસ્તકોમાં જોડણીની ભૂલોથી લઈને તથ્યાત્મક અને ચિત્રાત્મક ક્ષતિઓનો રાફડો ફાટ્યો છે. જ્યારે બાળકોના હાથમાં જ્ઞાનના પ્રકાશ સમાન પાઠ્યપુસ્તકો આવવા જોઈએ, ત્યારે તેના બદલે ભૂલોથી ભરેલા કાગળો આપીને સરકાર તેમના ભવિષ્ય સાથે જાણે ક્રૂર મજાક કરી રહી છે.
તથ્યોનું ઘોર અપમાન
આ પાઠ્યપુસ્તકોની ભૂલો એટલી હદે હાસ્યાસ્પદ અને ગંભીર છે કે તે વાંચીને કોઈપણ જવાબદાર નાગરિકનું માથું શરમથી ઝૂકી જાય. પુસ્તકોમાં ઓડિશા વિધાનસભાની જગ્યાએ કર્ણાટક વિધાનસભાની તસવીર છાપવામાં આવી છે! વધુમાં, ઓડિશાનું ગૌરવ ગણાતા યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઈટ ‘કોણાર્ક સૂર્ય મંદિર’ની તસવીરની જગ્યાએ હમ્પીના વિજયા વિઠ્ઠલ મંદિરનું ચિત્ર મૂકી દેવામાં આવ્યું છે. આ ભૂલો માત્ર પ્રિન્ટિંગની મર્યાદા નથી, પરંતુ આ રાજ્યના સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસ પ્રત્યેની સરકારની ઘોર ઉપેક્ષા દર્શાવે છે. એટલું જ નહીં, બ્રહ્મપુર જેવા શહેરને જિલ્લો ગણાવી દેવામાં આવ્યો છે, જે ભૌગોલિક જ્ઞાનની ગંભીર ક્ષતિ છે. જે બાળકો આ પુસ્તકોમાંથી ભણશે, તેઓ શું ઓડિશાનો સાચો ઇતિહાસ કે ભૂગોળ શીખી શકશે?
આદિવાસી સંસ્કૃતિનું વિસર્જન
પાઠ્યપુસ્તકોની ભૂલોમાં સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક સંવેદનાઓનું પણ ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું નથી. ડોંગરિયા કોંધ જનજાતિના નિવાસ સ્થાન સમાન નિયમગિરિ પહાડીઓને ઓડિશાના બદલે ઝારખંડમાં દર્શાવી દેવામાં આવી છે. ડોંગરિયા કોંધ એ એક વિશેષરૂપે નબળો આદિવાસી સમૂહ (PVTG) છે, અને તેમના અસ્તિત્વને ખોટી રીતે રજૂ કરવું એ કોઈ ગુનાથી ઓછું નથી. આ પ્રકારની ભૂલો પાઠ્યપુસ્તકો તૈયાર કરનાર સમિતિની ગંભીરતા પર મોટો પ્રશ્ન ઉભો કરે છે. શું આ પુસ્તકો તૈયાર કરતા પહેલા કોઈ તજજ્ઞોએ પ્રૂફ રીડિંગ પણ કર્યું નહોતું? ઓડિશા પેરેન્ટ્સ ફેડરેશનના અધ્યક્ષ વાસુદેવ ભટ્ટના શબ્દોમાં કહીએ તો, આ માત્ર ભૂલ નથી પણ એક શિક્ષણવિષયક અપરાધ છે, જેના માટે સરકારે જવાબદારી સ્વીકારવી જ પડશે.
‘પ્રાયોગિક સંસ્કરણ’ના નામે વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય સાથે પ્રયોગ!
શાળા શિક્ષણ કાર્યક્રમ પ્રાધિકરણ (OSEPA) ના મતે આ પુસ્તકો એક ‘પ્રાયોગિક સંસ્કરણ’ (Experimental Edition) તરીકે તૈયાર કરવામાં આવી હતી. પરંતુ સવાલ એ થાય છે કે વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય પર પ્રયોગ કરવાની જરૂર શું હતી? આટલી મોટી સંખ્યામાં ભૂલોવાળી પુસ્તકો રાજ્યના તમામ જિલ્લાઓમાં વહેંચી પણ દેવામાં આવી છે. હવે જો તેને પાછી ખેંચવામાં આવે અને ફરીથી છાપવામાં આવે, તો પણ તેમાં મહિનાઓનો સમય નીકળી જશે, જેનું નુકસાન સીધું વિદ્યાર્થીઓને ભોગવવું પડશે. શું સરકાર પાસે આવી ભૂલોને અટકાવવા માટે કોઈ ફિલ્ટર સિસ્ટમ નથી? વિદ્યાર્થીઓના અભ્યાસના કિંમતી મહિનાઓ સરકારની આ ઉતાવળને કારણે વેડફાઈ જશે.
મંત્રીની નબળી દલીલ અને વિપક્ષનો આક્રોશ
જ્યારે આ કૌભાંડ સપાટી પર આવ્યું, ત્યારે શાળા અને જન શિક્ષણ મંત્રી નિત્યાનંદ ગોંડેએ તેને માત્ર ‘પ્રિન્ટિંગની ભૂલો’ ગણાવીને પલ્લુ ઝાડી નાખ્યું. મંત્રીની આ ઉદાસીનતા દર્શાવે છે કે સરકાર આ મામલાને કેટલી હળવાશથી લઈ રહી છે. બીજી તરફ, વિપક્ષ બીજુ જનતા દળ (BJD) એ આને ‘રાષ્ટ્રીય શરમ’ ગણાવીને પુસ્તકો પાછી ખેંચવાની માંગ કરી છે. લેનિન મોહંતીએ આકરા પ્રહાર કરતા કહ્યું કે આવી ભૂલો માત્ર ભાષા અને સાહિત્યને જ નહીં, પરંતુ ઓડિયા અસ્મિતાને પણ નબળી પાડે છે. સામાન્ય પ્રજા હવે પૂછી રહી છે કે પ્રિન્ટિંગ ભૂલો માટે જવાબદાર કોણ? શું આટલી મોટી બેદરકારી બદલ જે-તે અધિકારીઓ સામે કોઈ તપાસ થશે?
શિક્ષણ સાથે ચેડાં કરનારા સામે કડક કાર્યવાહીની જરૂર
આ ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે સરકારી તંત્રમાં કામગીરી કરવાની ઉતાવળ કેટલી વિનાશક હોઈ શકે છે. શિક્ષણ વિભાગે પ્રૂફ રીડિંગની પાયાની પ્રક્રિયાને પણ અવગણી છે, જે સ્પષ્ટ કરે છે કે જવાબદારીની ભાવનાનો સદંતર અભાવ છે. વિદ્યાર્થીઓ માટે પાઠ્યપુસ્તક એ જ્ઞાનનો સ્ત્રોત છે, તેમાં રહેલી ૧,૬૭૮ ભૂલો એ દર્શાવે છે કે શિક્ષણ જગતમાં કેટલી મોટી બેદરકારી વર્તવામાં આવી રહી છે. હવે સમય આવી ગયો છે કે સરકારે આ મામલાની ઉચ્ચસ્તરીય તપાસ કરાવવી જોઈએ અને જે લોકોએ આ ભૂલોને નજરઅંદાજ કરીને છપાઈ કરાવી છે, તેમની સામે કાયદેસરના પગલાં લેવા જોઈએ. જો શાસકો જ શિક્ષણના પાયાને ભૂલોથી ભરી દેશે, તો દેશનું ભાવિ કેવી રીતે સુરક્ષિત રહેશે? પ્રજા હવે માત્ર માફી નથી ઈચ્છતી, પણ નક્કર કાર્યવાહીની અપેક્ષા રાખે છે.
આ પણ વાંચો:
