Indian Political Defections: ભારતીય લોકશાહી આજે એક એવા મોડ પર આવીને ઉભી છે જ્યાં વિચારધારાની કોઈ કિંમત રહી નથી. ઉદારવાદીઓ અને સેક્યુલર બૌદ્ધિકો વારંવાર ભાજપની આક્રમકતા અને તેમની સત્તા પર પકડ વિશે ચિંતા વ્યક્ત કરે છે. તેઓ કહે છે કે સંસદથી લઈને ચૂંટણી પંચ સુધીની તમામ સંસ્થાઓ આજે દબાણ હેઠળ છે. પરંતુ આ આખા વિશ્લેષણમાં એક સૌથી મોટું સત્ય છુપાવવામાં આવે છે: ભાજપ તો જે હતું તે જ છે. નરેન્દ્ર મોદી, અમિત શાહ કે યોગી આદિત્યનાથ—આમાંથી કોઈ પણ નેતાએ ક્યારેય પોતાને ‘સેક્યુલર’ કે ‘લિબરલ’ હોવાનો ડોળ કર્યો નથી. તેઓ જે એજન્ડા સાથે વર્ષોથી જોડાયેલા હતા, તે જ તેઓ આજે પૂરી તાકાતથી લાગુ કરી રહ્યા છે. એટલે કે, ભાજપ ક્યારેય પોતાના વિચારોમાં અસ્પષ્ટ નહોતો. સમસ્યા ભાજપની નથી, સમસ્યા એ ‘સેક્યુલર’ નેતાઓની છે, જેમણે જનતાને છેતર્યા છે.
પાખંડનો પર્યાય
સૌથી વધુ આશ્ચર્ય અને આક્રોશ એવા રાજકારણીઓ સામે થવો જોઈએ જેઓ ગઈકાલે સુધી ‘બહુલવાદી ભારત’ અને ‘સેક્યુલરિઝમ’ ના મસીહા બનીને ફરતા હતા. પશ્ચિમ બંગાળમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસનું દ્રશ્ય જુઓ, જ્યાં ગઈકાલ સુધી ભાજપને દેશનું સૌથી મોટું ખતરો ગણાવતા નેતાઓ આજે તે જ ભાજપના શરણે જઈ રહ્યા છે. આ કોઈ સામાન્ય પક્ષપલટો નથી, આ એક નૈતિક પતનની પરાકાષ્ઠા છે. સંસદમાં વડાપ્રધાનના ભાષણ દરમિયાન સૂત્રોચ્ચાર કરનારા અને ભાજપ સત્તામાં આવશે તો દેશના વિનાશના ડર બતાવનારા આ નેતાઓ હવે કોઈ પણ સ્પષ્ટતા વિના યુ-ટર્ન લઈ રહ્યા છે. આ લોકોએ જનતા સાથે કરેલો વિશ્વાસઘાત છે. એક અઠવાડિયા પહેલા જેને ‘રાક્ષસ’ કહેતા હતા, તેની જ ખુશામત બીજા અઠવાડિયે કરવી—શું આને રાજનીતિ કહેવાય કે પછી સત્તાની દલાલી?
આસામના મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમાનું ઉદાહરણ રાજકારણની કરુણ વાસ્તવિકતા દર્શાવે છે. કોંગ્રેસમાં હતા ત્યારે તેમની વિચારધારા અલગ હતી અને આજે ભાજપમાં આવ્યા પછી તેઓ ભાજપના અન્ય નેતાઓને પણ પાછળ છોડી દે તેવી આક્રમક ભાષા બોલે છે. પ્રશ્ન એ થાય છે કે, અસલી સરમા કોણ છે? કોંગ્રેસવાળા સરમા કે ભાજપના મુખ્યમંત્રી? આ કોઈ એક નેતાની વાત નથી, આ આજના રાજકારણીઓની માનસિકતા છે. વિચારધારા તેમના માટે એક કપડા જેવી છે, જે સત્તાની જરૂરિયાત મુજબ બદલી શકાય છે. આ લોકો એવો ડોળ પણ નથી કરતા કે તેમને કોઈ સિદ્ધાંતો સાથે લેવાદેવા છે. તેમના માટે રાજકારણ એ માત્ર કરિયર છે અને સત્તા એ તેનું એકમાત્ર લક્ષ્ય છે, જેમાં પૈસા કમાવવા અને પોતાની પ્રતિષ્ઠા વધારવી એ જ તેમનો મૂળ મંત્ર છે.
વિચારધારાહીન સત્તા
આ પક્ષપલટો કરનારાઓ એ બાબતથી સંપૂર્ણપણે વાકેફ છે કે તેમને ભાજપમાં કેમ સામેલ કરવામાં આવે છે. સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC), એક સાથે ચૂંટણી કે સીમાંકન જેવા મોટા અને ઐતિહાસિક ફેરફારો લાવવા માટે ભાજપને સાંસદોના મજબૂત ટેકાની જરૂર છે. જે નેતાઓ ટીએમસી કે અન્ય વિપક્ષી દળોમાંથી ભાજપમાં જોડાય છે, તેઓ જાણે છે કે તેમણે ભાજપના એ તમામ કાયદાઓને ટેકો આપવો પડશે જેનો તેઓ અત્યાર સુધી વિરોધ કરતા આવ્યા હતા. છતાં, સત્તાના લાલચમાં તેઓ પોતાની જૂની તમામ વાતો અને વચનો ભૂલીને ઉત્સાહ સાથે ભાજપના કાર્યસૂચિમાં જોડાઈ જાય છે. આવા નેતાઓમાં અંતરાત્મા જેવું કંઈ બચ્યું જ નથી, માત્ર અવસરવાદના ભૂખ્યા જ દેખાય છે.
લોકશાહીના અપરાધી કોણ? શું જનતા પોતે જવાબદાર છે?
આ આખી વ્યવસ્થામાં માત્ર નેતાઓ જ દોષી નથી. આપણે એ પૂછવું પડશે કે આપણે કેમ આવા મૂલ્યવિહીન નેતાઓને વારંવાર ચૂંટીએ છીએ? શું આપણને જરા પણ શરમ નથી આવતી કે આપણે જેમને મત આપીએ છીએ તેઓ આજે એક પક્ષમાં અને કાલે બીજા પક્ષમાં હોય? આપણે નેતાઓ પાસેથી ક્યારેય સવાલ નથી પૂછતા કે તેમની વિચારધારા ક્યાં ગઈ? જ્યારે આપણે આ જૂઠ, ખોખલા વાયદાઓ અને સતત થતા પક્ષપલટાને સ્વીકારી લઈએ છીએ, ત્યારે આપણે પણ આ નૈતિક પતનમાં સહભાગી બનીએ છીએ. ભારતની લોકશાહીમાં વિચારધારાનું મહત્વ ઘટી રહ્યું છે તે આપણા બધા માટે ગંભીર ચેતવણી છે. જ્યારે સત્તા મેળવવા માટે કોઈ પણ હદ સુધી જઈ શકાય છે, ત્યારે તે વ્યવસ્થામાં અંતરાત્મા ક્યાંય શોધે જડતી નથી.
આજે રાજકારણ ‘અંતરાત્મા’ વિનાનું થઈ ગયું છે. કેનેડા કે યુકે જેવા દેશોમાં પક્ષપલટો એ મોટી દુર્ઘટના ગણાય છે, જ્યારે ભારતમાં તે એક સામાન્ય વ્યવસાય બની ગયો છે. નેતાઓ રાજનીતિને એક બિઝનેસની જેમ જુએ છે અને સત્તા એ તેમનો પ્રોફિટ છે. જ્યાં સુધી જનતા આવા નેતાઓ સામે પ્રશ્ન ઉઠાવતી નહીં થાય અને તેમને જવાબદાર નહીં ઠેરવે, ત્યાં સુધી આ ચક્ર ચાલતું જ રહેશે. આ માત્ર રાજકારણીઓનો વિશ્વાસઘાત નથી, પરંતુ ભારતીય લોકશાહીના મૂળભૂત વાયદાઓનો વિશ્વાસઘાત છે. જે દિવસે આપણે નેતાઓને માત્ર તેમના પક્ષના નામથી નહીં, પણ તેમના ચરિત્ર અને મૂલ્યોથી ઓળખવાનું શરૂ કરીશું, કદાચ તે દિવસે જ આ રાજકીય પાખંડનો અંત આવશે. ત્યાં સુધી આપણે તે જ રાજકારણ મેળવતા રહીશું, જેના આપણે હકદાર છીએ.
આ પણ વાંચો:
India UK FTA: ભારત-UK મુક્ત વ્યાપાર કરારના છુપાયેલા પાસાં! – thegujaratreport.com
