PM Modi Seychelles Visit: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની તાજેતરની સેશેલ્સ મુલાકાત ભારત અને આ ટાપુ દેશ વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક સંબંધોમાં એક નવો વળાંક લઈને આવી છે. સેશેલ્સના ગોલ્ડન જ્યુબિલી ઉત્સવ અને નેશનલ ડે પરેડમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે ભાગ લેવા પહોંચેલા પીએમ મોદીને સેશેલ્સના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન ‘ગાર્ડિયન ઓફ ધ બ્લૂ હોરાઈઝન’થી નવાજવામાં આવ્યા હતા. આ મુલાકાત દરમિયાન ભારત અને સેશેલ્સ વચ્ચે વિકાસ, સુરક્ષા અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે અનેક મહત્વપૂર્ણ કરારો થયા છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, ભારત સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો સેશેલ્સ સરકાર ઈચ્છે તો વર્ષોથી અટકેલા ‘એજમ્પ્શન આઈલેન્ડ પ્રોજેક્ટ’ને ફરી શરૂ કરવા માટે ભારત સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે. વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસ્રીના જણાવ્યા મુજબ, નવી દિલ્હી હંમેશા સેશેલ્સની જરૂરિયાતો અને તેમની પ્રાથમિકતાઓને આ પ્રોજેક્ટના કેન્દ્રમાં રાખવા માંગે છે.
એજમ્પ્શન આઈલેન્ડ પ્રોજેક્ટ: વિવાદ અને વાસ્તવિકતા
એજમ્પ્શન આઈલેન્ડ પ્રોજેક્ટ ભારત માટે હિંદ મહાસાગરમાં પોતાની વ્યૂહાત્મક હાજરી નોંધાવવા માટે ખૂબ મહત્વનો રહ્યો છે. વર્ષ 2015માં પીએમ મોદીની પ્રથમ મુલાકાત દરમિયાન આ ટાપુ પર લશ્કરી માળખાના નિર્માણ માટે કરાર થયા હતા, પરંતુ સ્થાનિક સ્તરે થયેલા ભારે વિરોધને કારણે તે પ્રોજેક્ટ સ્થગિત કરવો પડ્યો હતો. સ્થાનિક નાગરિકો અને વિરોધ પક્ષોને ડર હતો કે આ પ્રોજેક્ટથી દેશનું સાર્વભૂમત્વ જોખમાશે અને પર્યાવરણને નુકસાન થશે. 2018માં કરારમાં સુધારો કરીને સેશેલ્સની માલિકી અને નિયંત્રણ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હોવા છતાં, રાજકીય અસ્થિરતાને લીધે તે આગળ વધી શક્યો ન હતો. આજે પણ સેશેલ્સની સ્થાનિક રાજનીતિમાં આ ટાપુ ચર્ચાનું કેન્દ્ર છે, જેના માટે તાજેતરમાં કતારના સહયોગથી પ્રસ્તાવિત એક ટૂરિઝમ પ્રોજેક્ટની તપાસ માટે પેનલ પણ બનાવવામાં આવી છે.
It’s OPVS and not OPUS.
It’s Republic and not Repubblic.
It’s Seychelles and not Seycheeles. pic.twitter.com/qX13eYhpBn— Mohammed Zubair (@zoo_bear) June 28, 2026
સન્માન અને વિવાદ: એક અજીબ સ્થિતિ
વડાપ્રધાન મોદીને આપવામાં આવેલા સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન સાથે જોડાયેલા વિવાદે પણ મીડિયામાં ખૂબ ચર્ચા જગાવી છે. આ એવોર્ડ માટેના સર્ટિફિકેટ અને તેની સીલ પર થયેલી સ્પેલિંગની ભૂલો, જેમ કે ‘Republic’ ની જગ્યાએ ‘Repubblic’ અને ‘Seychelles’ ની જગ્યાએ ‘Seycheeles’ લખવું, ભારે આશ્ચર્યનો વિષય બન્યું હતું. એટલું જ નહીં, સાઈટેશનની જે છબી જાહેર કરવામાં આવી હતી તેમાં OpenAI ના સિન્થેટિક વોટરમાર્ક મળી આવતા તે ઈમેજ જનરેટિવ AI દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી હોવાની શંકા સેવાઈ હતી. આ ભૂલોએ સોશિયલ મીડિયા પર સેશેલ્સની વહીવટી કાર્યક્ષમતા સામે સવાલો ઉભા કર્યા છે. જોકે, ભારતીય પક્ષે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ સન્માન પીએમ મોદીની બ્લૂ ઈકોનોમી, ક્લાઈમેટ એક્શન અને નાના ટાપુ દેશો પ્રત્યેના સમર્થનને ધ્યાનમાં રાખીને આપવામાં આવ્યું છે.
આર્થિક પેકેજ અને વિકાસલક્ષી ભાગીદારી
સેશેલ્સના રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. પેટ્રિક હર્મિનીની ભારત મુલાકાત બાદ બંને દેશો વચ્ચે 175 મિલિયન ડોલરના સ્પેશિયલ ઈકોનોમિક પેકેજ હેઠળ વિવિધ પ્રોજેક્ટ્સને વેગ આપવામાં આવી રહ્યો છે. આ પેકેજ સોશિયલ હાઉસિંગ, ટ્રાન્સપોર્ટ, શિક્ષણ અને ફૂડ સિક્યોરિટી જેવા ક્ષેત્રોને આવરી લે છે. આ પ્રવાસ દરમિયાન ભારતે સેશેલ્સને અનેક ભેટ આપી છે, જેમાં ફાસ્ટ પેટ્રોલિંગ વેસલ, એમ્બ્યુલન્સ, 500 મેટ્રિક ટન ચોખા અને 8,500 મેટ્રિક ટન સિમેન્ટનો સમાવેશ થાય છે. આ સહાય દર્શાવે છે કે ભારત માત્ર સુરક્ષા જ નહીં, પરંતુ સેશેલ્સની સામાજિક-આર્થિક સ્થિરતા માટે પણ એક વિશ્વાસુ ભાગીદાર છે. બંને દેશો વચ્ચે ડિજિટલ પેમેન્ટ અને અવકાશ સહયોગ સહિત નવ મહત્વપૂર્ણ કરારો થયા છે, જે ભવિષ્યમાં સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવશે.
વ્યૂહાત્મક સુરક્ષા અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો સહયોગ
દરિયાઈ સુરક્ષા સેશેલ્સ સાથેના ભારતના સંબંધોની મુખ્ય કડી છે. રાષ્ટ્રપતિ હર્મિનીએ ભારત પાસેથી એક એડવાન્સ્ડ લાઈટ હેલિકોપ્ટરની માંગ કરી છે, તેમજ સેશેલ્સમાં સાયબર સુરક્ષા અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સેન્ટર સ્થાપિત કરવા માટે મદદ માંગી છે. ભારતે આ પ્રસ્તાવને અત્યંત સકારાત્મક રીતે સ્વીકાર્યો છે, જે હિંદ મહાસાગરમાં ચીનના વધતા પ્રભાવને જોતા ભારતનું એક મજબૂત પગલું માનવામાં આવે છે. પીએમ મોદીએ સેશેલ્સની નેશનલ એસેમ્બલીને સંબોધતા હિંદ મહાસાગરને ‘તકોનો મહાસાગર’ ગણાવ્યો હતો. ભારતની આ નીતિ સ્પષ્ટ છે: તે સેશેલ્સને એક મજબૂત ભાગીદાર બનાવીને આ ક્ષેત્રમાં શાંતિ અને સુરક્ષા સ્થાપિત કરવા ઈચ્છે છે.
સાર્વભૌમત્વ અને સુરક્ષાનું સંતુલન
ભારત અને સેશેલ્સના સંબંધો હવે એક પરિપક્વ તબક્કે પહોંચ્યા છે. વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસ્રીનું નિવેદન કે “ભારત સેશેલ્સની પ્રાથમિકતાઓ મુજબ જ કામ કરશે,” એ સાબિત કરે છે કે ભારત કોઈ પણ વિદેશી દેશ પર પ્રોજેક્ટ લાદવા માંગતું નથી, પરંતુ સહયોગના આધારે વિકાસ કરવા માંગે છે. એજમ્પ્શન આઈલેન્ડ જેવા મુદ્દાઓ પર ભૂતકાળના અનુભવોમાંથી શીખીને, હવે નવી દિલ્હી વધુ સાવચેતીપૂર્વક આગળ વધી રહી છે. હર્મિની સરકારે પણ એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે ભારત સાથેના સંબંધો માત્ર લશ્કરી બેઝ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ એક વ્યાપક દરિયાઈ ભાગીદારી છે. આ સંતુલન જ બંને દેશોના ભવિષ્યના સંબંધોને દિશા આપશે અને સેશેલ્સને હિંદ મહાસાગરમાં સ્થિરતાનો એક મજબૂત સ્તંભ બનાવશે.
આ પણ વાંચો:
