Asaram Parole: રાજસ્થાન હાઈકોર્ટે બળાત્કારના બે અલગ-અલગ કેસોમાં આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહેલા સ્વયંભૂ ધર્મગુરુ આસારામને 20 દિવસની નિયમિત પેરોલ આપવાનો આદેશ આપ્યો છે. અદાલતે જણાવ્યું કે રાજ્ય સરકાર પેરોલ અરજી નામંજૂર કરવા માટે કોઈ સ્પષ્ટ, મજબૂત અને કાયદેસર આધાર રજૂ કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે. હાઈકોર્ટે નોંધ્યું કે માત્ર સામાન્ય આશંકાઓ અથવા અસ્પષ્ટ વાંધાઓના આધારે કોઈ કેદીને પેરોલ નકારી શકાય નહીં.
અદાલતે પેરોલ માટે નક્કી કરી શરતો
કાર્યકારી મુખ્ય ન્યાયાધીશ સંજીવ પ્રકાશ શર્મા અને જસ્ટિસ સંજીત પુરોહિતની ખંડપીઠે આદેશ આપતાં જણાવ્યું કે આસારામને 50 હજાર રૂપિયાના વ્યક્તિગત બોન્ડ અને 25-25 હજાર રૂપિયાની બે જામીનગીરી જમા કરાવ્યા બાદ 20 દિવસ માટે નિયમિત પેરોલ પર મુક્ત કરવામાં આવે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે પેરોલ આપવાનો નિર્ણય કાયદાકીય જોગવાઈઓ અને ઉપલબ્ધ તથ્યોના આધારે લેવામાં આવ્યો છે.
13 વર્ષથી વધુ સમયથી જેલમાં, અગાઉનું વર્તન સંતોષકારક
સુનાવણી દરમિયાન અદાલતે નોંધ્યું કે જોધપુર સેન્ટ્રલ જેલમાં બંધ આસારામ 13 વર્ષ, એક મહિનો અને 24 દિવસથી વધુ સમયથી જેલમાં છે. આ દરમિયાન તેમને અનેક વખત વચગાળાની મુક્તિ અથવા તબીબી રાહત મળી હતી, પરંતુ કોઈપણ પ્રસંગે તેમણે અદાલત દ્વારા નક્કી કરાયેલી શરતોનું ઉલ્લંઘન કર્યું હોવાનો રેકોર્ડ સામે આવ્યો નથી.
અદાલતે એ પણ નોંધ્યું કે તેમના વિરુદ્ધ ફરાર થવાનો પ્રયાસ, સાક્ષીઓને પ્રભાવિત કરવાનો પ્રયાસ અથવા કાયદો અને વ્યવસ્થાને અસર પહોંચાડે તેવી કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી. આ પરિસ્થિતિને પણ પેરોલ મંજૂર કરતી વખતે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી.
રાજ્ય સરકારે પેરોલનો વિરોધ કર્યો
રાજસ્થાન સરકારે પેરોલનો વિરોધ કરતાં દલીલ કરી હતી કે મુક્ત થયા બાદ આસારામ ફરાર થઈ શકે છે. સરકારનું કહેવું હતું કે તેમની સામે અન્ય રાજ્યોમાં પણ ફોજદારી કેસો બાકી છે અને ગુજરાતમાં પણ તેઓ અલગ કેસમાં દોષિત ઠરાવવામાં આવ્યા છે.
સરકારે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે આસારામની સારવાર ચાલી રહી છે અને તેમને પેરોલ માટે તબીબી રીતે સંપૂર્ણપણે યોગ્ય જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી. ઉપરાંત, તેમની મુક્તિથી પીડિતાના પરિવારની સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિ પર અસર થઈ શકે તેવી આશંકા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
હાઈકોર્ટે રાજ્ય સરકારની દલીલો ફગાવી
અદાલતે જણાવ્યું કે રાજ્ય સરકાર દ્વારા વ્યક્ત કરાયેલી આશંકાઓ માત્ર અનુમાન આધારિત છે અને તેના સમર્થનમાં કોઈ વિશ્વસનીય પુરાવો રજૂ કરવામાં આવ્યો નથી. અદાલતે કહ્યું કે પેરોલ અરજીનો નિર્ણય માત્ર સંબંધિત કાયદા અને નિયમો અનુસાર જ લેવો જોઈએ.
હાઈકોર્ટે વધુમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે ‘રાજસ્થાન પ્રિઝનર્સ રિલીઝ ઑન પેરોલ રૂલ્સ’ હેઠળ પેરોલ અરજીનું મૂલ્યાંકન થવું જોઈએ. અન્ય રાજ્યોમાં બાકી રહેલા કેસો અથવા અન્ય કેસોમાં થયેલી સજાને આ અરજીમાં પેરોલ નકારવાનો સીધો આધાર બનાવી શકાય નહીં.
તાજેતરમાં સજા યથાવત રાખી હતી
આ પહેલાં રાજસ્થાન હાઈકોર્ટે 27 મેના રોજ 2013ના સગીર સાથેના બળાત્કાર કેસમાં આસારામને દોષિત ઠેરવતો ચુકાદો અને તેમને ફટકારાયેલી આજીવન કેદની સજાને યથાવત રાખી હતી. એટલે કે પેરોલ મળવાથી તેમની સજામાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી, પરંતુ નિર્ધારિત સમયગાળા માટે અસ્થાયી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ કેસની સુનાવણી ચાલુ
આ મામલામાં સુપ્રીમ કોર્ટે પણ તાજેતરમાં આસારામની સજા પર સ્થગિતી મૂકવા અથવા તેમને નિયમિત જામીન આપવા અંગે વિચારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. સુનાવણી દરમિયાન અખિલ ભારતીય આયુર્વિજ્ઞાન સંસ્થા (AIIMS)ના મેડિકલ પેનલના અહેવાલનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં જણાવાયું હતું કે તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવાની જરૂર નથી, પરંતુ સતત તબીબી દેખરેખ અને સહાયની જરૂર છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે કેસની આગામી સુનાવણી 6 ઓગસ્ટ માટે નિર્ધારિત કરી છે.
બે અલગ બળાત્કાર કેસોમાં આજીવન કેદની સજા
આસારામ 31 ઓગસ્ટ 2013થી જેલમાં છે અને તેમના વિરુદ્ધ બળાત્કારના બે અલગ-અલગ કેસોમાં આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી છે. તેમના પર પોક્સો કાયદા ઉપરાંત અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ અત્યાચાર નિવારણ અધિનિયમ સહિત ભારતીય દંડ સંહિતાની અનેક ગંભીર કલમો હેઠળ કાર્યવાહી થઈ હતી.
જાન્યુઆરી 2023માં ગાંધીનગરની સેશન્સ કોર્ટે તેમને 2001થી 2006 દરમિયાન મોટેરા સ્થિત આશ્રમમાં 16 વર્ષની યુવતી પર વારંવાર બળાત્કાર કરવા સહિતના ગુનાઓમાં દોષિત ઠેરવી આજીવન કારાવાસની સજા ફટકારી હતી. આ કેસમાં બળાત્કાર, અપ્રાકૃતિક ગુનો, ગેરકાયદેસર રીતે બંધક બનાવી રાખવો, ધમકી આપવી અને મહિલાની લાજ ભંગ કરવા જેવા ગંભીર આરોપો સાબિત થયા હતા.
આ ઉપરાંત અન્ય એક કેસમાં પણ ગાંધીનગરની અદાલતે તેમને સુરતની રહેવાસી મહિલા અનુયાયીનું વર્ષો સુધી યૌન શોષણ કરવાના આરોપોમાં દોષિત ઠેરવી આજીવન કેદની સજા ફટકારી હતી.
આશ્રમથી શરૂ થયેલું સામ્રાજ્ય અને કાનૂની કાર્યવાહી
દોષિત ઠરતા પહેલાં આસારામ દેશના જાણીતા ધાર્મિક પ્રવચનકારોમાં ગણાતા હતા. તેમણે 1970ના દાયકામાં અમદાવાદમાં સાબરમતી નદીના કિનારે પોતાનો પ્રથમ આશ્રમ સ્થાપ્યો હતો. ત્યારબાદ દેશના અનેક રાજ્યોમાં આશ્રમો અને સંસ્થાઓનું વિશાળ નેટવર્ક ઉભું થયું હતું.
પરંતુ યૌન શોષણ અને બળાત્કારના ગંભીર આરોપો બાદ તેમની સામે કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ થઈ અને વિવિધ અદાલતોમાં ચાલેલા કેસોમાં તેઓ દોષિત ઠર્યા. હાલમાં તેઓ બંને કેસોમાં આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહ્યા છે, જ્યારે તાજેતરના હાઈકોર્ટના આદેશથી તેમને માત્ર 20 દિવસની નિયમિત પેરોલ આપવામાં આવી છે.
