Tamil Nadu Delimitation: લોકસભાની બેઠકોના સંભવિત પરિસીમન (Delimitation) મુદ્દે દેશની રાજનીતિમાં ફરી ચર્ચા તેજ બની છે. ખાસ કરીને દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોમાં એવી ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે કે નવી વસ્તી ગણતરીના આધારે જો લોકસભાની બેઠકોનું પુનર્વહેંચાણ કરવામાં આવશે તો વધુ વસ્તી ધરાવતા ઉત્તર ભારતીય રાજ્યોને વધુ પ્રતિનિધિત્વ મળશે, જ્યારે વસ્તી નિયંત્રણમાં સફળ રહેલા દક્ષિણના રાજ્યોનું સંસદીય પ્રતિનિધિત્વ પ્રમાણસર ઘટી શકે છે. આ જ મુદ્દાને ધ્યાનમાં રાખીને તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી સી. જોસેફ વિજયે 8 ઓગસ્ટે ચેન્નાઈમાં રાજ્યના સાંસદોની મહત્વપૂર્ણ બેઠક બોલાવી હતી.
હાલની 543 લોકસભા બેઠકો જાળવી રાખવાની મુખ્ય માંગ
ચેન્નાઈના કલૈવાનાર અરંગમ ખાતે યોજાયેલી બેઠકમાં હાજર રહેલા સાંસદોએ લોકસભાની હાલની કુલ 543 બેઠકોની સંખ્યા તેમજ રાજ્યો વચ્ચે બેઠકોના વર્તમાન વહેંચાણને યથાવત રાખવાની માંગ કરી. બેઠકમાં એવો મત વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો કે જો ભવિષ્યમાં પરિસીમન પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવે તો તેનાથી દક્ષિણના રાજ્યોના હિતોને નુકસાન ન પહોંચવું જોઈએ.
બેઠકમાં એ પણ નક્કી કરવામાં આવ્યું કે તમિલનાડુ વિધાનસભામાં એક સરકારી ઠરાવ રજૂ કરવામાં આવે, જેમાં રાજ્યના સંસદીય પ્રતિનિધિત્વ અને દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોના અધિકારોની સુરક્ષા અંગે સ્પષ્ટ અભિગમ વ્યક્ત કરવામાં આવે.
સંવિધાન સુધારા સામે વિરોધની જાહેરાત
બેઠક બાદ જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવાયું કે હાજર રહેલા સાંસદોએ સહમતી વ્યક્ત કરી હતી કે જો સંસદમાં એવો કોઈ સંવિધાન સુધારા વિધેયક લાવવામાં આવે, જે હાલની લોકસભા બેઠકોના વહેંચાણમાં ફેરફાર કરે, તો તમામ રાજકીય પક્ષોએ તેનો વિરોધ કરવો જોઈએ અને તેની સામે મતદાન કરવું જોઈએ.
આ ઉપરાંત પરિસીમન આયોગને વ્યાપક અને અંતિમ સત્તા આપવાના પ્રસ્તાવનો પણ વિરોધ કરવામાં આવ્યો. બેઠકમાં એવો મત વ્યક્ત થયો કે પરિસીમન સંબંધિત અંતિમ નિર્ણય લેવાનો અધિકાર માત્ર ભારતીય સંસદ પાસે જ રહેવો જોઈએ.
દક્ષિણના રાજ્યોને શા માટે છે ચિંતા?
દક્ષિણ ભારતના રાજ્યો લાંબા સમયથી એવી દલીલ કરી રહ્યા છે કે તેમણે વર્ષોથી વસ્તી નિયંત્રણની નીતિઓ સફળતાપૂર્વક અમલમાં મૂકી છે. જો ભવિષ્યમાં લોકસભાની બેઠકો માત્ર નવી વસ્તી ગણતરીના આધારે વહેંચવામાં આવશે તો વધુ વસ્તી ધરાવતા રાજ્યોને વધારાની બેઠકો મળશે અને દક્ષિણના રાજ્યોનું પ્રતિનિધિત્વ ઘટી શકે છે.
તમિલનાડુ સહિત અનેક દક્ષિણ રાજ્યોનું માનવું છે કે વસ્તી નિયંત્રણમાં સફળતા પ્રાપ્ત કરવા બદલ તેમને નુકસાન થવું ન જોઈએ. તેમના મત મુજબ વિકાસ, શિક્ષણ અને આરોગ્ય ક્ષેત્રે સારું પ્રદર્શન કરનારા રાજ્યોના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વમાં ઘટાડો થવો ન્યાયસંગત નથી.
મુખ્ય દ્રવિડ પક્ષો રહ્યા ગેરહાજર
આ બેઠકનું સૌથી ચર્ચાસ્પદ પાસું એ રહ્યું કે તમિલનાડુના બે સૌથી મોટા દ્રવિડ રાજકીય પક્ષો દ્રવિડ મુન્નેત્ર કષગમ (DMK) અને અખિલ ભારતીય અન્ના દ્રવિડ મુન્નેત્ર કષગમ (AIADMK)એ બેઠકમાં ભાગ લીધો નહોતો.
આ ઉપરાંત પટ્ટલી મક્કલ કાચી (PMK), દેશિયા મુરપોક્કુ દ્રવિડ કષગમ (DMDK) અને મક્કલ નીધિ મય્યમ (MNM)એ પણ બેઠકનો બહિષ્કાર કર્યો હતો.
તમિલનાડુના કુલ 57 સાંસદોમાં લોકસભાના 39 અને રાજ્યસભાના 18 સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે. જોકે બેઠકમાં માત્ર 19 સાંસદો જ હાજર રહ્યા હતા, જેના કારણે બેઠકની રાજકીય અસર અંગે પણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
DMKએ બેઠકને ગણાવી રાજકીય કવાયત
DMKએ બેઠકમાં હાજરી ન આપવાના કારણો પણ જાહેર કર્યા. પક્ષનું કહેવું હતું કે અગાઉ પૂર્વ મુખ્યમંત્રી એમ.કે. સ્ટાલિને આ મુદ્દે સર્વપક્ષીય ચર્ચાની શરૂઆત કરી હતી અને તે પ્રક્રિયાને આગળ વધારવાને બદલે અલગથી બેઠક બોલાવવી યોગ્ય નથી.
DMKના સંસદીય દળની નેતા કનિમોઝી કરુણાનિધિએ આ બેઠકને રાજકીય નાટક ગણાવી હતી. પક્ષનું કહેવું છે કે પરિસીમન મુદ્દે રાજ્યના તમામ રાજકીય પક્ષોને સાથે લઈને આગળ વધવું જોઈએ.
DMKએ વધુમાં માંગ કરી છે કે વર્ષ 2026 પછીના આગામી 30 વર્ષ સુધી સંસદીય બેઠકોના વહેંચાણ માટે 1971ની જનગણનાને જ આધાર બનાવવામાં આવે. પક્ષનું કહેવું છે કે જો ભવિષ્યમાં લોકસભાની કુલ બેઠકોમાં વધારો કરવામાં આવે તો પણ તમિલનાડુનો હાલનો અંદાજે 7.18 ટકા હિસ્સો સુરક્ષિત રાખવો જોઈએ.
AIADMKએ બેઠકની પદ્ધતિ પર ઉઠાવ્યા પ્રશ્નો
AIADMKએ પણ બેઠકમાં ભાગ લીધો નહોતો. પક્ષનું કહેવું હતું કે મુખ્યમંત્રીએ વ્યક્તિગત રીતે સાંસદોને આમંત્રિત કરવાને બદલે તમામ રાજકીય પક્ષોના નેતાઓને બોલાવી સર્વપક્ષીય બેઠક યોજવી જોઈએ હતી. પક્ષના મત મુજબ આટલા મહત્વના મુદ્દે વ્યાપક રાજકીય સહમતી જરૂરી છે.
કયા પક્ષોના સાંસદો રહ્યા હાજર?
બેઠકમાં કોંગ્રેસ, વિદુથલૈ ચિરુથૈગલ કાચી (VCK), ભારતીય કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (માર્ક્સવાદી) [CPI(M)], ભારતીય કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (CPI), ઇન્ડિયન યુનિયન મુસ્લિમ લીગ (IUML) અને મરુમલાર્ચી દ્રવિડ મુન્નેત્ર કષગમ (MDMK)ના સાંસદોએ ભાગ લીધો હતો.
કોંગ્રેસના સાંસદ આર. સુધા અન્ય રાજકીય કાર્યક્રમને કારણે બેઠકમાં હાજરી આપી શક્યા નહોતા.
કોંગ્રેસ અને અન્ય પક્ષોએ શું કહ્યું?
કોંગ્રેસના સાંસદ કાર્તિ ચિદમ્બરમે જણાવ્યું કે તમિલનાડુની વર્તમાન 39 લોકસભા બેઠકો કોઈપણ સંજોગોમાં સુરક્ષિત રહેવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે માત્ર લોકસભાની કુલ બેઠકો વધારીને 815 અથવા 850 કરી દેવું પૂરતું નથી, કારણ કે જો રાજ્યનો પ્રમાણસર હિસ્સો ઘટશે તો તેની ચિંતા યથાવત રહેશે.
VCKના અધ્યક્ષ થોલ. થિરુમાવળવને લોકસભાની બેઠકોમાં 50 ટકા વધારાના સૂચન અને વસ્તીના આધારે બેઠકોના પુનર્વહેંચાણ – બંનેનો વિરોધ કર્યો હતો. તેમનું કહેવું હતું કે આ પ્રકારનો ફેરફાર દક્ષિણના રાજ્યો માટે નુકસાનકારક બની શકે છે.
MDMKના મુખ્ય સચિવ દુરાઈ વાઈકોએ જણાવ્યું કે હાલની વ્યવસ્થા યથાવત રાખવી જોઈએ. જો કોઈ ફેરફાર કરવો હોય તો તેના માટે સંવિધાન સુધારા વિધેયક લાવવો ફરજિયાત હોવો જોઈએ.
પરિસીમન વિધેયક અંગે પણ સવાલો
CPI(M)ના સાંસદ એસ. વેંકટેશને જણાવ્યું કે એપ્રિલમાં સંસદમાં રજૂ કરાયેલા પરિસીમન સંબંધિત વિધેયકમાં તમામ રાજ્યોને સમાન રીતે 50 ટકા બેઠકો વધારવાનો કોઈ સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ જોવા મળ્યો નથી. તેમણે આ પ્રકારના દાવાને ગેરમાર્ગે દોરનારી ચાલ ગણાવી હતી.
આગળ શું?
પરિસીમનનો મુદ્દો આગામી વર્ષોમાં દેશની રાજનીતિમાં સૌથી મહત્વના મુદ્દાઓમાંનો એક બની શકે છે. એક તરફ વધુ વસ્તી ધરાવતા રાજ્યો તેમના વસ્તી પ્રમાણ મુજબ વધુ પ્રતિનિધિત્વની માંગ કરી શકે છે, જ્યારે બીજી તરફ દક્ષિણના રાજ્યો વસ્તી નિયંત્રણમાં મળેલી સફળતા બદલ સંસદીય પ્રતિનિધિત્વમાં ઘટાડો સ્વીકારવા તૈયાર નથી.
તમિલનાડુમાં યોજાયેલી આ બેઠકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પરિસીમન માત્ર બેઠકોની સંખ્યા વધારવાનો મુદ્દો નથી, પરંતુ સંઘીય માળખું, રાજ્યોનું રાજકીય સંતુલન અને સંસદમાં સમાન પ્રતિનિધિત્વ જેવા મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નો સાથે પણ સીધો જોડાયેલો છે. આગામી સમયમાં કેન્દ્ર સરકાર, રાજ્યો અને વિવિધ રાજકીય પક્ષો વચ્ચે આ મુદ્દે વધુ વ્યાપક ચર્ચા અને રાજકીય સહમતી બનવાની શક્યતા છે.
