Gyanesh Kumar Vigilance Probe: મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર સાથે જોડાયેલો 20 વર્ષ જૂનો મામલો ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. કેરળ સરકારે વર્ષ 2006માં થયેલી મલેશિયન સિવિલ એન્જિનિયર લી સી બીનની આત્મહત્યા સાથે જોડાયેલા કેસમાં વિજિલન્સ તપાસના આદેશ આપ્યા છે. આ ઘટના તે સમયની છે જ્યારે જ્ઞાનેશ કુમાર કેરળના જાહેર બાંધકામ વિભાગ (PWD)ના સચિવ તરીકે ફરજ બજાવતા હતા. કેરળના ગૃહમંત્રી રમેશ ચેન્નિથલાએ વિજિલન્સ એન્ડ એન્ટી-કરપ્શન બ્યુરો (VACB)ને મામલાની પ્રાથમિક તપાસ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. તપાસનો એક મહત્વનો મુદ્દો એ પણ છે કે 2006માં થયેલી પ્રારંભિક તપાસ પર કોઈ બાહ્ય દબાણ કે પ્રભાવ પડ્યો હતો કે નહીં.
લી સી બીનની આત્મહત્યા અને KSTP પ્રોજેક્ટનું જોડાણ
આ મામલો મલેશિયાઈ સિવિલ એન્જિનિયર લી સી બીન સાથે સંબંધિત છે. તેઓ PATI-BEL કન્સોર્ટિયમ સાથે જોડાયેલા હતા. આ ઇન્ડો-મલેશિયન કન્સોર્ટિયમ કેરળ સ્ટેટ ટ્રાન્સપોર્ટ પ્રોજેક્ટ (KSTP) હેઠળ MC રોડના અપગ્રેડેશનના કામમાં સામેલ હતું. લી સી બીને 2006માં આત્મહત્યા કરી હતી. અહેવાલો અનુસાર, તેમની કથિત સ્યુસાઇડ નોટમાં તે સમયના PWD સચિવ જ્ઞાનેશ કુમારનું નામ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, આ ઉલ્લેખ અને તેના આધારે થયેલા આક્ષેપોની હકીકત હવે શરૂ થનારી વિજિલન્સ તપાસમાં જ સ્પષ્ટ થવાની છે.
બિલની ચુકવણી અને કથિત અનિયમિતતાઓનો મુદ્દો
લી સી બીનના આત્મહત્યા કેસ સાથે પ્રોજેક્ટના બિલ અને ચુકવણીને લઈને વિવાદના આક્ષેપો પણ જોડાયેલા છે. અહેવાલો અનુસાર, પ્રોજેક્ટ સાથે સંકળાયેલા કેટલાક સરકારી બિલોની ચુકવણીમાં અડચણો ઊભી થઈ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. સાથે જ પ્રોજેક્ટમાં ભ્રષ્ટાચાર અને અનિયમિતતાઓ અંગે પણ કથિત રીતે સ્યુસાઇડ નોટમાં ઉલ્લેખ હોવાની વાત સામે આવી હતી. હાલની તપાસનો હેતુ માત્ર આત્મહત્યાની પરિસ્થિતિઓને ફરી જોવાનો નથી, પરંતુ તે સમયની વહીવટી પ્રક્રિયા અને આક્ષેપોની પણ તપાસ કરવાનો છે.
2006ની વિજિલન્સ તપાસ ફરી કેમ ખોલાઈ?
લી સી બીનના મૃત્યુ બાદ કેરળ સરકારે તે સમયે વિજિલન્સ તપાસ શરૂ કરી હતી. પરંતુ આ તપાસ અંતિમ તારણ સુધી પહોંચી નહોતી. હવે લગભગ બે દાયકા બાદ કેરળના ગૃહ વિભાગે જૂની પ્રાથમિક તપાસ સાથે જોડાયેલી ફાઇલો અને દસ્તાવેજો ફરીથી મંગાવ્યા છે. સરકાર એ જાણવા માગે છે કે તે સમયની તપાસ કઈ રીતે આગળ વધી હતી, તે ક્યાં અટકી હતી અને શું કોઈ બાહ્ય પ્રભાવ અથવા દબાણને કારણે તેની દિશા બદલાઈ હતી. ગૃહમંત્રી રમેશ ચેન્નિથલાના નિર્દેશ બાદ VACB હવે આ મુદ્દાઓની તપાસ કરશે.
જૂના રેકોર્ડ અને દસ્તાવેજો અંગે પણ સવાલ
આ કેસમાં જૂના દસ્તાવેજોની ઉપલબ્ધતા પણ મહત્વનો મુદ્દો બની રહી છે. અગાઉની તપાસ સાથે જોડાયેલા કેટલાક રેકોર્ડ ઉપલબ્ધ ન હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. આ કારણે હવે તપાસ એ દિશામાં પણ આગળ વધશે કે 2006ની તપાસ દરમિયાન કયા દસ્તાવેજો એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા, તેમની સાથે પછી શું થયું અને તપાસની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ રીતે કેમ આગળ વધી શકી નહોતી. જો જૂની તપાસમાં કોઈ પ્રક્રિયાત્મક ખામી અથવા બાહ્ય હસ્તક્ષેપ થયો હોય તો તેની જવાબદારી નક્કી કરવી પણ હાલની તપાસનો મહત્વનો ભાગ બની શકે છે.
SIR વિવાદ વચ્ચે જૂનો કેસ ફરી ચર્ચામાં
જ્ઞાનેશ કુમાર સામે 20 વર્ષ જૂના કેસમાં તપાસના આદેશ એવા સમયે આવ્યા છે જ્યારે તેઓ ચૂંટણી પંચની SIR પ્રક્રિયાને લઈને પહેલેથી જ રાજકીય દબાણનો સામનો કરી રહ્યા છે. મતદાર યાદીના વિશેષ ગહન પુનરીક્ષણ, નામો હટાવવાના આક્ષેપો અને ચૂંટણી પંચની કામગીરીને લઈને વિપક્ષી પક્ષો તથા વિવિધ સંગઠનો CECના રાજીનામાની માંગ કરી રહ્યા છે.
2 ઑક્ટોબરે દિલ્હી અને મુંબઈમાં જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ સાથે વિરોધ પ્રદર્શન થયા હતા. દિલ્હીમાં 700થી વધુ લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી હોવાના અહેવાલો છે, જ્યારે મુંબઈના શિવાજી પાર્કમાં પોલીસની મંજૂરી વિના પણ મોટી સંખ્યામાં લોકો એકત્ર થયા હતા. વિરોધનું મુખ્ય કેન્દ્ર SIR અને મતદાર યાદીમાં કથિત અનિયમિતતાઓ હતી.
ચૂંટણી પંચમાં મતભેદના અહેવાલોથી પણ વિવાદ
જ્ઞાનેશ કુમારના કાર્યકાળને લઈને ચૂંટણી પંચની અંદરની પ્રક્રિયા અંગે પણ સવાલો ઉઠ્યા છે. મીડિયા અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ આશરે 10 મહિનાના સમયગાળામાં ઓછામાં ઓછા 14 પ્રસંગોએ કેટલાક નિર્ણયોને લઈને વાંધા નોંધાવ્યા હતા. આ મુદ્દાઓમાં SIR, મતદાર નોંધણી, Form 6, મતદારોના નામ દૂર કરવા અને ચૂંટણી સંબંધિત ડેટા જેવા વિષયોનો સમાવેશ થતો હોવાનું જણાવાયું હતું.
જોકે ચૂંટણી પંચે સંસ્થાકીય મતભેદ અથવા વિભાજનના દાવાને નકારી કાઢ્યો છે. પંચનું કહેવું છે કે વહીવટી અને તકનિકી પ્રક્રિયા દરમિયાન સવાલો કે સૂચનો ઉઠાવા સ્વાભાવિક છે અને SIR સંબંધિત નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવામાં આવ્યા હતા.
હવે વિજિલન્સ તપાસ શું બહાર લાવશે?
જ્ઞાનેશ કુમાર સામે કેરળમાં શરૂ થનારી તપાસનો સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન એ રહેશે કે 2006ની મૂળ વિજિલન્સ તપાસ કેમ આગળ વધી શકી નહોતી અને શું તેમાં કોઈ બાહ્ય હસ્તક્ષેપ થયો હતો. લી સી બીનની આત્મહત્યા, PATI-BEL કન્સોર્ટિયમ, KSTP પ્રોજેક્ટ, બિલોની ચુકવણી અને કથિત અનિયમિતતાઓ વચ્ચેની કડી અંગે પણ તપાસમાં સ્પષ્ટતા થવાની અપેક્ષા છે.
આ તપાસમાં કોઈ વ્યક્તિની જવાબદારી કે દોષ અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ સત્તાવાર તપાસ બાદ જ આવી શકે. પરંતુ 20 વર્ષ જૂના કેસની ફાઇલો ફરી ખોલવામાં આવવી અને VACBને તપાસના આદેશ મળવા એ જ્ઞાનેશ કુમાર સામે ચાલી રહેલા હાલના રાજકીય વિવાદ વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ વિકાસ છે. સાથે જ 4 ઑક્ટોબરે મુંબઈમાં શિવસેના (UBT) અને મનસેના સમર્થન સાથે વિરોધ માર્ચ યોજાઈ રહ્યો છે અને 6 ઑક્ટોબરે વિપક્ષી નેતાઓ ચૂંટણી પંચની કચેરી સુધી માર્ચ કરવાની જાહેરાત કરી ચૂક્યા છે.
હવે સવાલ એ છે કે કેરળની વિજિલન્સ તપાસ 2006ના કેસમાં કયા નવા તથ્યો સામે લાવે છે, જૂની તપાસ કેમ અધૂરી રહી અને તે સમયે કોઈ બાહ્ય દબાણ હતું કે નહીં. આ સવાલોના જવાબ તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
