Sonia Gandhi Ram Mandir Remarks: કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા સોનિયા ગાંધીએ પોતાના સંસ્મરણ ‘Belonging: A Journey of Love’માં અયોધ્યાના રામ મંદિરની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠાને લઈને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પર આકરા પ્રહાર કર્યા છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો છે કે જાન્યુઆરી 2024માં મંદિરનું બાંધકામ પૂર્ણ થયું ન હોવા છતાં લોકસભા ચૂંટણી પહેલાં ઉતાવળમાં પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા સમારોહ યોજવામાં આવ્યો હતો. સોનિયાના મતે, ધાર્મિક મહત્ત્વ ધરાવતા આ આયોજનને રાજકીય કાર્યક્રમમાં ફેરવી દેવામાં આવ્યું હતું.
સોનિયા ગાંધીએ લખ્યું છે કે રામ મંદિરનું હિંદુ બહુમતી સમુદાય માટે ધાર્મિક અને ભાવનાત્મક મહત્ત્વ ઘણું મોટું હતું. આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સમારોહને લોકસભા ચૂંટણી પછી સુધી મુલતવી રાખવા માગતા નહોતા. તેમના જણાવ્યા મુજબ, મંદિરનું બાંધકામ પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ પ્રાણ પ્રતિષ્ઠાને મોટા મીડિયા કાર્યક્રમનું સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું હતું અને તેનું દેશભરમાં જીવંત પ્રસારણ કરાયું હતું.
શંકરાચાર્યોની ચેતવણીઓ અવગણ્યાનો આરોપ
સોનિયા ગાંધીએ પુસ્તકમાં જણાવ્યું છે કે પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા પહેલાં દેશના કેટલાક વરિષ્ઠ ધાર્મિક આગેવાનોએ મંદિરનું બાંધકામ પૂર્ણ થયા વિના સમારોહ યોજવા સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. ખાસ કરીને શંકરાચાર્યોએ ધાર્મિક પરંપરાઓનો હવાલો આપીને આ આયોજન અંગે પ્રશ્નો કર્યા હતા.
સોનિયાનો આરોપ છે કે વડાપ્રધાન મોદીએ શંકરાચાર્યોની સલાહ અને ચેતવણીઓને અવગણીને સમારોહ આગળ વધાર્યો હતો. તેમણે વધુમાં લખ્યું છે કે પ્રાણ પ્રતિષ્ઠાની ધાર્મિક વિધિઓનું નેતૃત્વ વડાપ્રધાને પોતે કર્યું હતું અને તેમની સાથે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના વડા પણ હાજર હતા.
સોનિયાએ આ આયોજનને રાજકીય શક્તિપ્રદર્શન ગણાવ્યું હતું. તેમના મતે, સમગ્ર કાર્યક્રમનું રાષ્ટ્રીય ટેલિવિઝન પર જીવંત પ્રસારણ થયું અને મીડિયામાં તેની વ્યાપક ઉજવણી કરવામાં આવી. તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે ધાર્મિક વિધિઓમાં મુખ્ય ભૂમિકા શંકરાચાર્યો જેવા ધાર્મિક આગેવાનોની હોવી જોઈએ કે વડાપ્રધાનની.
BJPના રાજકીય ઉદય સાથે રામ મંદિર આંદોલનનો ઉલ્લેખ
પોતાના સંસ્મરણમાં સોનિયા ગાંધીએ રામ મંદિર આંદોલન અને ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)ના રાજકીય ઉદય વચ્ચેના સંબંધની પણ ચર્ચા કરી છે. તેમણે લખ્યું છે કે BJPની સત્તા સુધી પહોંચવાની રાજકીય સફર આશરે ત્રણ દાયકા પહેલાં અયોધ્યામાં રામ મંદિર નિર્માણના આંદોલન સાથે શરૂ થઈ હતી.
સોનિયાના જણાવ્યા મુજબ, રામ મંદિરનો મુદ્દો BJPની રાજકીય યાત્રાનો મહત્ત્વનો ભાગ રહ્યો છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો છે કે 2024ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલાં યોજાયેલી પ્રાણ પ્રતિષ્ઠાનો ઉપયોગ પણ રાજકીય લાભ મેળવવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
અયોધ્યામાં 22 જાન્યુઆરી 2024ના રોજ રામ મંદિરના ગર્ભગૃહમાં રામલલાની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી હતી. આ સમારોહમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. કાર્યક્રમનું દેશભરમાં ટેલિવિઝન અને અન્ય માધ્યમો દ્વારા જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ એ જ વર્ષે એપ્રિલ અને મે મહિનામાં લોકસભાની ચૂંટણી યોજાઈ હતી.
બે શંકરાચાર્યોએ સમારોહમાં ભાગ લીધો નહોતો
પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા પહેલાં મંદિરનું બાંધકામ અધૂરું હોવાના મુદ્દે કેટલાક ધાર્મિક આગેવાનોએ વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો. પુરીના શંકરાચાર્ય સ્વામી નિશ્ચલાનંદ સરસ્વતી અને જ્યોતિર્મઠના શંકરાચાર્ય સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદે અધૂરા મંદિરમાં પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા યોજવાના નિર્ણય સામે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા.
તેમણે વડાપ્રધાન મોદી દ્વારા ગર્ભગૃહમાં પૂજા-અર્ચના કરવા અને સમારોહમાં ધાર્મિક આગેવાનોની ભૂમિકા અંગે પણ વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો. અહેવાલો મુજબ, શંકરાચાર્યો માટે સમારોહમાં બહાર બેસવાની વ્યવસ્થા હતી, જ્યારે વડાપ્રધાન ગર્ભગૃહમાં ધાર્મિક વિધિઓનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા હતા. બંને શંકરાચાર્યોએ સમારોહમાં ભાગ લેવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. તેમનું કહેવું હતું કે ધાર્મિક આયોજનને રાજકીય સ્વરૂપ આપવામાં આવી રહ્યું છે.
સોનિયા ગાંધીએ પોતાના પુસ્તકમાં આ વિરોધનો ઉલ્લેખ કરીને વડાપ્રધાન પર ધાર્મિક પરંપરાઓની અવગણના કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.
બાબરી મસ્જિદ ધ્વંસ અંગે પણ સોનિયાની ટિપ્પણી
આ પહેલાં સોનિયા ગાંધી બાબરી મસ્જિદના ધ્વંસ અંગેની પોતાની ટિપ્પણીઓને લઈને પણ ચર્ચામાં આવ્યાં હતાં. તેમણે 6 ડિસેમ્બર 1992ની ઘટનાને યાદ કરતાં કહ્યું હતું કે ટીવી પર બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડવાનાં દૃશ્યો જોઈને તેઓ ભાવુક થઈ ગયાં હતાં અને રડી પડ્યાં હતાં.
સોનિયાના જણાવ્યા મુજબ, આ ઘટનાથી તેમને સમજાયું કે મહાત્મા ગાંધી અને જવાહરલાલ નેહરુ સહિતના આગેવાનોએ જે ધર્મનિરપેક્ષ ભારતનું સ્વપ્ન જોયું હતું, તેની રક્ષા માટે લાંબી લડાઈ લડવી પડશે. તેમણે એ પણ સ્વીકાર્યું હતું કે કોંગ્રેસની કેટલીક ભૂલોએ BJP અને તેની હિંદુત્વની રાજનીતિના ઉદયમાં અમુક અંશે ફાળો આપ્યો હતો.
BJPએ સોનિયા ગાંધીના નિવેદનનો વિરોધ કર્યો
સોનિયાની ટિપ્પણીઓ સામે BJPના પ્રવક્તા સુધાંશુ ત્રિવેદીએ વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે કોંગ્રેસની રાજનીતિ બાબરના વિચારોના પ્રભાવ હેઠળ રહી છે. ત્રિવેદીએ કહ્યું હતું કે સોનિયા ગાંધીના નિવેદનથી એવું લાગે છે કે બાબર ત્યારે પણ કોંગ્રેસના હૃદયમાં હતો અને આજે પણ ત્યાં જ છે.
તેમણે વધુમાં કહ્યું હતું કે કોંગ્રેસ મહાત્મા ગાંધીના ‘રામરાજ્ય’ના વિચારથી દૂર થઈ ગઈ છે અને હવે ‘બાબર રાજ’ સુધી સીમિત રહી છે.
ઇકબાલ અન્સારીએ કહ્યું- વિવાદ હવે ભૂતકાળનો ભાગ
બાબરી મસ્જિદ-રામ જન્મભૂમિ વિવાદના પૂર્વ પક્ષકાર ઇકબાલ અન્સારીએ પણ સોનિયા ગાંધીની ટિપ્પણીઓ અંગે પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે આ વિવાદ હવે ભૂતકાળનો ભાગ બની ગયો છે. સુપ્રીમ કોર્ટ આ મામલે પોતાનો ચુકાદો આપી ચૂકી છે અને દેશના મુસ્લિમોએ તેનો સ્વીકાર કર્યો છે.
અન્સારીના મતે, હવે આ મુદ્દાને ફરીથી ચર્ચામાં લાવવાની જરૂર નથી. સોનિયા ગાંધીના પુસ્તકમાં રામ મંદિર પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા અંગે કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓથી ધાર્મિક પરંપરા, રાજકીય પ્રચાર અને ચૂંટણી વચ્ચેના સંબંધ અંગેની ચર્ચા ફરી શરૂ થઈ છે. જોકે, પ્રાણ પ્રતિષ્ઠાને રાજકીય લાભ માટે યોજવામાં આવી હોવાની વાત સોનિયા ગાંધીનો આરોપ છે.
