Armenia Election Result: આર્મેનિયાની ધરતી પરથી લોકશાહીનો એક નવો સૂર્યોદય થયો છે. વડાપ્રધાન નિકોલ પશિન્યાને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની સીધી ધમકીઓ અને દબાણોને નકારીને ચૂંટણીમાં શાનદાર જીત મેળવી છે. પુતિને જાહેરમાં ચેતવણી આપી હતી કે જો આર્મેનિયા યુરોપિયન યુનિયન (EU) સાથે જોડાશે તો તેનો હાલ યુક્રેન જેવો થશે, પરંતુ આર્મેનિયાની જનતાએ રશિયાના દબાણ સામે ઝૂકવાને બદલે પશ્ચિમી દેશો સાથેના સંબંધોને પસંદ કર્યા છે. ૨૦૨૩માં અઝરબૈજાન સામે મળેલી હાર બાદ આ ચૂંટણી પશિન્યાન માટે અસ્તિત્વની લડાઈ હતી. આ પરિણામો સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે હવે આર્મેનિયા રશિયાની પકડમાંથી બહાર નીકળીને યુરોપિયન સંઘના ખેમામાં જઈ રહ્યું છે, જે પુતિન માટે એક મોટો રાજદ્વારી ફટકો છે.
જનમતનો વિજય: સિવિલ કોન્ટ્રાક્ટ પાર્ટીનો દબદબો
ચૂંટણી પંચના આંકડા મુજબ, પશિન્યાનની સત્તારૂઢ ‘સિવિલ કોન્ટ્રાક્ટ પાર્ટી’ને ૫૨.૫ ટકા મતો સાથે જંગી સમર્થન મળ્યું છે. તેમની સામે ઉભેલા રશિયન-આર્મેનિયન અબજોપતિ સમવેલ કારાપેટયાનની પાર્ટી માત્ર ૨૩.૨ ટકા મતો પર સમેટાઈ ગઈ, જ્યારે પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ રોબર્ટ કોચારયાનનું ‘આર્મેનિયા એલાયન્સ’ ૯ ટકા મતો મેળવીને ત્રીજા સ્થાને રહ્યું છે. ૫૯ ટકા મતદાન સાથે આ ચૂંટણીને અઝરબૈજાન સાથેના શાંતિ પ્રયાસો પરના ‘જનમત સંગ્રહ’ તરીકે જોવામાં આવી રહી હતી. પશિન્યાને પોતાની જીતને ઐતિહાસિક ગણાવીને આર્મેનિયાના ભવિષ્યને યુરોપ સાથે જોડવાનો પોતાનો ઈરાદો વધુ મજબૂત કર્યો છે. આ જનાદેશ દર્શાવે છે કે જનતા હવે રશિયાના પ્રભાવમાંથી મુક્ત થઈને આર્થિક અને રાજકીય સમૃદ્ધિ માટે પશ્ચિમ તરફ જોવા માંગે છે.
રશિયાની આર્થિક ‘દાદાગીરી’ અને EU નો વળતો જવાબ
રશિયાએ આર્મેનિયા પર દબાણ લાવવા માટે આયાત પ્રતિબંધો અને આર્થિક નાકાબંધીના હથિયારોનો ઉપયોગ કર્યો હતો, પરંતુ આ યુક્તિ ઉંધી પડી છે. રશિયા જે આર્મેનિયાનો મુખ્ય વ્યાપારિક અને ઊર્જા ભાગીદાર હતો, તે આજે પોતાના દેશના રાજકીય નિર્ણયોને પ્રભાવિત કરવા માટે આર્થિક સંબંધોને એક હથિયાર બનાવી રહ્યો છે. યુરોપિયન યુનિયનના વડા ઉર્સૂલા વોન ડેરે રશિયાની આ કાર્યવાહીની આકરી ટીકા કરી છે અને આર્મેનિયાને ૫૭ મિલિયન ડોલરની મદદ અને વ્યાપારી સહયોગનું વચન આપીને રશિયા સામે સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડ્યું છે. પુતિનની ધમકીઓ જનતામાં ડર પેદા કરવાને બદલે આર્મેનિયનોમાં પોતાની સ્વતંત્રતા જાળવી રાખવાનો જુસ્સો વધારી ગઈ છે.
ભારત માટે ધર્મસંકટ: મિત્રતા અને વ્યૂહાત્મક સંતુલન વચ્ચે કસોટી
આર્મેનિયા અને રશિયા બંને ભારત માટે અત્યંત મહત્વના મિત્ર દેશો છે, અને આ નવી પરિસ્થિતિ ભારત માટે એક મોટી ‘ટેઢી ખીર’ સમાન છે. એક તરફ ભારત આર્મેનિયાને પિનાકા રોકેટ સિસ્ટમ, આકાશ એર ડિફેન્સ, તોપો અને અત્યાધુનિક ડ્રોન જેવી ઘાતક સામગ્રી નિકાસ કરીને મદદ કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ રશિયા ભારતનું જૂનું અને વિશ્વાસુ હથિયાર સપ્લાયર છે, જેની પાસેથી ભારત હજુ પણ ૬૦ ટકા હથિયારો ખરીદે છે. રશિયા-આર્મેનિયા વચ્ચેનો તણાવ ભારત માટે રાજદ્વારી સ્તરે સંતુલન જાળવવાનું મુશ્કેલ બનાવી શકે છે. ભારત પોતાની વિદેશ નીતિમાં કોની તરફ ઝૂકશે, તે આવનારા સમયમાં આર્મેનિયાના EU સાથેના વધતા સંબંધો પર નિર્ભર કરશે.
શું આર્મેનિયાનો માર્ગ હવે સ્પષ્ટ છે?
આ ચૂંટણી પરિણામો માત્ર સરકારની જીત નથી, પરંતુ એક એવા દેશનો અવાજ છે જે વર્ષોથી ભૌગોલિક રાજનીતિના ખેલમાં પિસાઈ રહ્યો હતો. પશિન્યાન માટે પડકાર હજુ પૂરો થયો નથી; રશિયાનો ક્રોધ અને અઝરબૈજાન સાથેના સરહદી મુદ્દાઓ હજુ પણ યથાવત છે. પરંતુ, પશ્ચિમી દેશો સાથેના વધતા સંબંધો અને જનતાનું મળેલું અભૂતપૂર્વ સમર્થન પશિન્યાનને નવી ઉર્જા આપશે. રશિયાના ઈશારે નાચવાને બદલે પોતાના દેશના હિતમાં નિર્ણયો લેવાની હિંમત આર્મેનિયાને એક નવી ઓળખ અપાવશે. હવે જોવાનું એ રહ્યું કે રશિયા આ હાર પચાવીને પોતાના પગલાં પાછા ખેંચે છે કે આર્થિક પ્રતિબંધો દ્વારા આર્મેનિયાને વધુ ઘેરવાનો પ્રયાસ કરે છે.
આ પણ વાંચો:
