Asif Ali Zardari: પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ આસિફ અલી ઝરદારીએ પાકિસ્તાનમાં રહેતા હિન્દુઓની સ્થિતિ અંગે એવું નિવેદન આપ્યું છે, જેને લઈને નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. પાકિસ્તાનના સ્વતંત્રતા દિવસ નિમિત્તે આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં ઝરદારીએ દાવો કર્યો કે પાકિસ્તાનમાં રહેતા હિન્દુઓ ભારતમાં રહેતા હિન્દુઓ કરતાં વધુ ખુશ છે. તેમના કહેવા મુજબ પાકિસ્તાનના મુસ્લિમો અન્ય ધર્મના લોકોને સ્વીકારવાની અને સહન કરવાની માનસિકતા ધરાવે છે.
ઝરદારીએ શું કહ્યું?
ઝરદારીએ પોતાના ભાષણમાં ભારતની ‘અખંડ ભારત’ની વિચારધારાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે ભારતની વિચારસરણી અલગ છે, જ્યારે પાકિસ્તાનના મુસ્લિમો એવી માનસિકતા ધરાવે છે જે અન્ય લોકોને સહન કરે છે. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે પાકિસ્તાનમાં હિન્દુઓ સહિત અન્ય લઘુમતીઓને પણ અન્ય લોકો જેટલી જ સ્વતંત્રતા આપવામાં આવે છે અને પાકિસ્તાનમાં રહેતા હિન્દુઓ ભારતની જગ્યાએ પાકિસ્તાનમાં રહેવાનું પસંદ કરશે.
પાકિસ્તાનમાં હિન્દુ વસ્તી અંગેના આંકડાઓ
ઝરદારીએ પોતાના નિવેદનમાં પાકિસ્તાનમાં હિન્દુ વસ્તી આશરે 4 ટકા હોવાનું જણાવ્યું હતું. જોકે, ઉપલબ્ધ વસ્તીગણતરીના આંકડાઓ સાથે આ દાવો મેળ ખાતો નથી. 2023ની પાકિસ્તાની વસ્તી ગણતરીના આંકડાઓ મુજબ દેશમાં હિન્દુ વસ્તીનો હિસ્સો અંદાજે 1.61થી 2.17 ટકા વચ્ચે દર્શાવવામાં આવે છે, જે ગણતરીની પદ્ધતિ અને આંકડાઓની રજૂઆત પ્રમાણે બદલાય છે. કુલ સંખ્યાની વાત કરીએ તો પાકિસ્તાનમાં આશરે 39 લાખથી 52 લાખ જેટલા હિન્દુઓ હોવાનો અંદાજ આપવામાં આવે છે. તેથી રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા જણાવવામાં આવેલા 4 ટકાના આંકડા સામે પણ પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.
“The Indians believe in Akhand Bharat. But we are Muslims. They are not. But we are Muslims of the mindset that tolerates. We have 4% Hindu population in Pakistan. They are as free as anywhere else. They would rather be with us than India,” claims Pakistan President Zardari pic.twitter.com/RmKdjYhP5Z
— Shashank Mattoo (@MattooShashank) August 15, 2026
લઘુમતીઓની સુરક્ષા અંગે સતત ચર્ચા
ઝરદારીનું નિવેદન એવા સમયે સામે આવ્યું છે જ્યારે પાકિસ્તાનમાં હિન્દુ, ખ્રિસ્તી અને અન્ય ધાર્મિક લઘુમતીઓની સુરક્ષા અને અધિકારો અંગે લાંબા સમયથી ચર્ચા થતી રહી છે. ખાસ કરીને હિન્દુ અને અન્ય લઘુમતી સમુદાયોની યુવતીઓના અપહરણ, બળજબરીથી ધર્મપરિવર્તન અને લગ્નના આરોપો માનવાધિકાર સંગઠનો તથા વિવિધ અહેવાલોમાં ઉઠાવવામાં આવ્યા છે.
હિન્દુ યુવતીઓના અપહરણ અને ધર્મપરિવર્તનના આરોપો
પાકિસ્તાનમાં ખાસ કરીને સિંધ પ્રાંતમાં રહેતા હિન્દુ પરિવારો દ્વારા યુવતીઓના અપહરણ અને બળજબરીથી ધર્મપરિવર્તન અંગે વારંવાર ફરિયાદો કરવામાં આવી છે. આરોપ એવો છે કે કેટલીક સગીર યુવતીઓને તેમના પરિવારથી અલગ કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તેમના ધર્મપરિવર્તન તથા મુસ્લિમ પુરુષ સાથે લગ્નની પ્રક્રિયા આગળ વધારવામાં આવે છે. આવા કિસ્સાઓમાં પરિવારજનો પોતાની દીકરીઓને પરત મેળવવા માટે પોલીસ અને કોર્ટનો સંપર્ક કરે છે.
કોર્ટ અને પોલીસની ભૂમિકા પર પણ સવાલ
આ પ્રકારના કેસોમાં પાકિસ્તાનની સ્થાનિક પોલીસ અને ન્યાયિક વ્યવસ્થાની ભૂમિકા અંગે પણ વિવાદ રહ્યો છે. માનવાધિકાર કાર્યકરોનો આરોપ છે કે કેટલીક ઘટનાઓમાં પોલીસ ફરિયાદ નોંધવામાં અથવા પરિવારને મદદ કરવામાં નિષ્ફળ રહે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં કોર્ટ સમક્ષ યુવતીઓના નિવેદન અને તેમની ઉંમર અંગેના મુદ્દાઓ પણ વિવાદનું કારણ બને છે.
UN નિષ્ણાતોના આંકડા અંગે દાવો
બળજબરીથી ધર્મપરિવર્તનના મુદ્દે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના નિષ્ણાતોના અહેવાલો અને નિવેદનોમાં પાકિસ્તાનમાં લઘુમતી સમુદાયોની યુવતીઓની સ્થિતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. રજૂ કરવામાં આવેલા એક દાવા મુજબ બળજબરીથી ધર્મપરિવર્તનનો ભોગ બનતી યુવતીઓમાં આશરે 75 ટકા હિન્દુ સમુદાયમાંથી આવે છે. આ કિસ્સાઓમાં યુવતીઓને તેમની ઇચ્છા વિરુદ્ધ ધર્મપરિવર્તન કરાવી મોટા વયના પુરુષો સાથે લગ્ન કરાવવામાં આવતા હોવાના આરોપો છે.
મહિલાઓ અને સગીરોની સુરક્ષા સૌથી મોટો મુદ્દો
આ સમગ્ર ચર્ચામાં સૌથી ગંભીર મુદ્દો સગીર યુવતીઓની સુરક્ષા અને તેમની સંમતિનો છે. કોઈપણ ધર્મ અથવા સમુદાયની સગીર વ્યક્તિના અપહરણ, બળજબરીથી ધર્મપરિવર્તન અથવા લગ્નના આરોપો માનવાધિકારો સાથે સીધા જોડાયેલા છે. તેથી માત્ર લઘુમતી વસ્તીની સંખ્યા અથવા તેમને કાયદાકીય સ્વતંત્રતા હોવાનો દાવો પૂરતો નથી, પરંતુ જમીની સ્તરે તેમને સુરક્ષા અને ન્યાય મળે છે કે નહીં તે પણ મહત્વપૂર્ણ બને છે.
ઝરદારીના દાવા સામે જમીની વાસ્તવિકતાનો સવાલ
પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિએ દેશના હિન્દુઓને સંપૂર્ણ સ્વતંત્ર અને ખુશ ગણાવ્યા છે, પરંતુ લઘુમતી સમુદાયોની યુવતીઓ અંગે સામે આવતા આરોપો આ દાવાને પડકાર આપે છે. બીજી તરફ પાકિસ્તાન સરકાર અને તેના રાજકીય નેતાઓ વારંવાર કહે છે કે દેશમાં તમામ નાગરિકોને સમાન અધિકારો આપવામાં આવે છે. તેથી વાસ્તવિક સ્થિતિ જાણવા માટે સત્તાવાર દાવાઓની સાથે સ્વતંત્ર માનવાધિકાર અહેવાલો, કોર્ટના રેકોર્ડ અને લઘુમતી પરિવારોના અનુભવોને પણ ધ્યાનમાં લેવા જરૂરી બને છે.
નિવેદનથી ભારત-પાકિસ્તાન ચર્ચા ફરી ગરમ
ઝરદારીના નિવેદનથી માત્ર પાકિસ્તાનમાં લઘુમતીઓની સ્થિતિનો મુદ્દો જ નહીં, પરંતુ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે લઘુમતી અધિકારો અંગેની જૂની રાજકીય ચર્ચા પણ ફરી સામે આવી છે. એક તરફ પાકિસ્તાન પોતાના દેશમાં લઘુમતીઓને મળતી સ્વતંત્રતાને ભારત કરતાં સારી ગણાવી રહ્યું છે, જ્યારે બીજી તરફ પાકિસ્તાનમાં હિન્દુ યુવતીઓના અપહરણ અને બળજબરીથી ધર્મપરિવર્તન જેવા આરોપો હજુ પણ ચર્ચાનો વિષય છે. આવી સ્થિતિમાં બંને દેશો માટે રાજકીય દાવાઓ કરતાં લઘુમતી નાગરિકોની સુરક્ષા, કાયદાનું સમાન અમલીકરણ અને ન્યાયની ઉપલબ્ધતા વધુ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા બની રહે છે.
