BitChat removed Apple Store: Appleએ Twitterના સહ-સ્થાપક Jack Dorseyની ડીસેન્ટ્રલાઇઝ્ડ મેસેજિંગ એપ BitChatને ભારતના App Store પરથી હટાવી દીધી છે. Dorseyએ શનિવાર, 3 ઓક્ટોબરે Apple તરફથી મળેલી નોટિસ જાહેર કરીને દાવો કર્યો હતો કે આ કાર્યવાહી ભારત સરકારની માંગના આધારે કરવામાં આવી છે. આ ઘટનાને કારણે ભારતમાં ઇન્ટરનેટ પ્રતિબંધો દરમિયાન પણ સંચાર શક્ય બનાવતી ડીસેન્ટ્રલાઇઝ્ડ ટેક્નોલોજીના ઉપયોગ અને તેના પર સરકારની નજર અંગે ફરી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
IT મંત્રાલયની માંગ પર એપ હટાવાઈ હોવાનો Appleનો ઉલ્લેખ
Appleની નોટિસમાં જણાવાયું છે કે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી મંત્રાલય એટલે કે MeitYની માંગના આધારે BitChatને ભારતના App Store પરથી દૂર કરવામાં આવી છે. નોટિસમાં એવો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે એપ પર એવું કન્ટેન્ટ ઉપલબ્ધ છે જેને ભારતમાં ગેરકાયદેસર માનવામાં આવ્યું છે અને તેથી એપ Appleની App Review Guidelinesનું પાલન કરતી નથી.
government of India officially removes bitchat from the App Store https://t.co/9oHHiwquec
— jack (@jack) October 3, 2026
જોકે, નોટિસમાં સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે તેમાં એ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી કે BitChatમાં કયા ચોક્કસ કન્ટેન્ટને ગેરકાયદેસર ગણવામાં આવ્યું છે. સરકાર દ્વારા એપને હટાવવાની માંગ પાછળ ચોક્કસ કયો આધાર રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો તેની પણ વિગત નોટિસમાં આપવામાં આવી નથી.
કલમ 69A હેઠળ કાર્યવાહીનો ઉલ્લેખ
Appleની નોટિસ અનુસાર BitChatને હટાવવાની માંગ Information Technology Act, 2000ની કલમ 69A હેઠળ કરવામાં આવી છે. આ જોગવાઈ હેઠળ સરકાર ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં ઓનલાઈન કન્ટેન્ટ અથવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ સામે બ્લોકિંગ અથવા ઍક્સેસ પ્રતિબંધની કાર્યવાહી કરી શકે છે.
Appleએ BitChatના ડેવલપરને વધુ માહિતી મેળવવા માટે સીધો સંબંધિત મંત્રાલયનો સંપર્ક કરવાની સલાહ આપી છે. એટલે હાલ જાહેર થયેલી Appleની નોટિસ પરથી એટલું સ્પષ્ટ થાય છે કે કાર્યવાહી સરકારી વિનંતીના આધારે થઈ છે, પરંતુ કયા ચોક્કસ કન્ટેન્ટ અથવા પ્રવૃત્તિને કારણે આ નિર્ણય લેવાયો તેની વિગત જાહેર કરવામાં આવી નથી.
Jack Dorseyએ સરકાર પર સીધો આક્ષેપ કર્યો
Dorseyએ Appleની નોટિસનો સ્ક્રીનશોટ પોતાના X એકાઉન્ટ પર શેર કર્યો હતો. તેની સાથે તેમણે લખ્યું હતું કે ભારત સરકારે સત્તાવાર રીતે BitChatને App Store પરથી હટાવી દીધી છે.
Dorsey અગાઉ પણ BitChatને લઈને ભારત સરકારની કાર્યવાહી અંગે જાહેરમાં પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરી ચૂક્યા છે. જુલાઈમાં GitHubને મોકલવામાં આવેલી સરકારી નોટિસ પણ તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરી હતી. હવે Appleના App Storeમાંથી એપ દૂર થવાથી આ મુદ્દો ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે.
ભારત સિવાયના દેશોમાં BitChat ઉપલબ્ધ રહેશે
Appleની નોટિસમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે BitChatને અન્ય દેશોના App Store પરથી દૂર કરવામાં આવી નથી. જે દેશોમાં ડેવલપરે એપ ઉપલબ્ધ કરાવી છે ત્યાં તે યથાવત રહી શકે છે.
જોકે, ભારતમાં એપનું TestFlight વર્ઝન પણ ઉપલબ્ધ નહીં રહે. એટલે ભારતમાં BitChatના આંતરિક તેમજ બાહ્ય બીટા ટેસ્ટિંગની સુવિધા પણ બંધ થશે. જાહેર TestFlight લિંક પણ ભારતમાં કામ નહીં કરે.
આથી ભારતમાં નવા યુઝર્સ માટે App Store મારફતે એપ ડાઉનલોડ કરવાની સાથે ટેસ્ટિંગ વર્ઝન દ્વારા તેનો ઉપયોગ કરવાની શક્યતા પણ બંધ થઈ ગઈ છે.
BitChat કેવી રીતે કામ કરે છે?
BitChat સામાન્ય મેસેજિંગ એપથી અલગ રીતે કામ કરે છે. તે પરંપરાગત રીતે કોઈ કેન્દ્રીય સર્વર અથવા સતત મોબાઇલ ઇન્ટરનેટ કનેક્શન પર નિર્ભર રહેવાને બદલે આસપાસના ઉપકરણોને જોડીને સંદેશા મોકલવાની વ્યવસ્થા ઉપયોગમાં લે છે.
એપ Bluetooth Low Energy mesh networkનો ઉપયોગ કરે છે. આસપાસના મોબાઇલ ઉપકરણો એકબીજા સાથે જોડાઈ શકે છે અને એક ઉપકરણમાંથી બીજામાં સંદેશો આગળ મોકલી શકાય છે. આ રીતે નજીકના અનેક ઉપકરણો સાથે મળીને નેટવર્કનું વિસ્તરણ કરી શકે છે.
BitChatનો ઉપયોગ ફોન નંબર અથવા મોબાઇલ ઇન્ટરનેટ વિના પણ થઈ શકે છે. આ વિશેષતા ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં ઉપયોગી બની શકે છે જ્યાં ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી ઉપલબ્ધ ન હોય અથવા તેના પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હોય.
જુલાઈમાં GitHub સામે પણ થઈ હતી કાર્યવાહી
ભારતમાં BitChat વિરુદ્ધ આ પહેલી કાર્યવાહી નથી. જુલાઈમાં દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે કોકરોચ જનતા પાર્ટી એટલે કે CJPના પ્રદર્શન દરમિયાન ઇન્ટરનેટ સેવાઓ પર પ્રતિબંધ વચ્ચે પ્રદર્શનકારીઓ દ્વારા BitChatનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલો આવ્યા હતા.
આ પછી ગૃહ મંત્રાલય હેઠળના Indian Cyber Crime Coordination Centre એટલે કે I4Cએ GitHubને BitChatના કોડ સાથે જોડાયેલી ત્રણ જગ્યાઓને પ્લેટફોર્મ પરથી દૂર કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. 23 જુલાઈએ જારી કરાયેલી નોટિસની નકલ પણ Dorseyએ X પર શેર કરી હતી.
I4Cએ સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થા અંગે વ્યક્ત કરી હતી ચિંતા
I4Cની જુલાઈની નોટિસમાં ડીસેન્ટ્રલાઇઝ્ડ કમ્યુનિકેશન ટેક્નોલોજીના સંભવિત ઉપયોગ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. એજન્સીનું કહેવું હતું કે BitChat જેવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ ઇન્ટરનેટ પ્રતિબંધ લાગુ હોવા છતાં સંચાર માટે થઈ શકે છે.
I4Cએ આશંકા વ્યક્ત કરી હતી કે આવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કાયદો-વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલી પરિસ્થિતિમાં દેખરેખથી બચવા, અનામી રીતે લોકો વચ્ચે સંકલન કરવા અને સરકાર દ્વારા લાગુ કરવામાં આવેલા ઇન્ટરનેટ પ્રતિબંધોને ટાળવા માટે થઈ શકે છે.
નોટિસમાં એવી સંભાવના પણ દર્શાવવામાં આવી હતી કે ડીસેન્ટ્રલાઇઝ્ડ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ ગેરકાયદેસર સભાઓનું સંકલન, હિંસક પ્રદર્શન, ખોટી માહિતીનો પ્રસાર, કટ્ટરવાદ અને ગુનાહિત કાવતરાં જેવી પ્રવૃત્તિઓ માટે થઈ શકે છે. કેન્દ્રીય સર્વિસ પ્રોવાઇડર ન હોવાના કારણે તપાસ દરમિયાન યુઝરની માહિતી અથવા સંચારના રેકોર્ડ મેળવવામાં કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓને મુશ્કેલી પડી શકે છે તેવી દલીલ પણ કરવામાં આવી હતી.
ઇન્ટરનેટ પ્રતિબંધ દરમિયાન BitChat બન્યું હતું ચર્ચાનું કેન્દ્ર
BitChatની સૌથી મહત્વની વિશેષતાઓમાંની એક એ છે કે તે મોબાઇલ ડેટા અથવા Wi-Fi વિના પણ નજીકના ઉપકરણો વચ્ચે સંદેશાવ્યવહારની સુવિધા આપી શકે છે. જંતર-મંતર વિસ્તારમાં ઇન્ટરનેટ સેવાઓ પર પ્રતિબંધ દરમિયાન આ ટેક્નોલોજીના ઉપયોગની ચર્ચા થઈ હતી.
હવે Appleના ભારતના App Storeમાંથી BitChat હટાવવામાં આવતા ફરી એકવાર ડિજિટલ સ્વતંત્રતા, ઇન્ટરનેટ પ્રતિબંધો અને ડીસેન્ટ્રલાઇઝ્ડ કમ્યુનિકેશન ટેક્નોલોજી અંગે ચર્ચા તેજ થઈ છે. જોકે, હાલ ઉપલબ્ધ Appleની નોટિસમાં ભારતમાં કયા ચોક્કસ કન્ટેન્ટને ગેરકાયદેસર ગણાવવામાં આવ્યું છે તેની વિગત નથી. તેથી આ કાર્યવાહીનો ચોક્કસ આધાર શું છે તે અંગે વધુ સ્પષ્ટતા સંબંધિત મંત્રાલય તરફથી જ મળી શકે છે.
