Chhotaudepur Sihada water Crisis: છોટાઉદેપુર જિલ્લાના કવાંટ તાલુકામાં આવેલું સિહાદા ગામ અત્યારે આકરા ઉનાળાની સાથે પાણીની અત્યંત વિકટ સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યું છે. આશરે ૭૦૦૦ની વસ્તી ધરાવતા આ ગામમાં પીવાના પાણીના નામે માત્ર સંઘર્ષ જ જોવા મળી રહ્યો છે. કાળઝાળ ગરમીમાં જ્યારે તાપમાનનો પારો આસમાને પહોંચ્યો છે, ત્યારે ગામની મહિલાઓ અને બાળકો એક-એક બેડા પાણી માટે માઈલો સુધી રઝળપાટ કરવા મજબૂર બન્યા છે. ગામમાં કહેવા માટે તો ૧૦૦ જેટલા હેન્ડપંપ છે, પરંતુ મોટાભાગના હેન્ડપંપો અત્યારે માત્ર હવા ફેંકી રહ્યા છે અથવા તો કલાકો સુધી મહેનત કર્યા પછી ટીપું-ટીપું ગંદુ પાણી આપે છે.
‘નળ સે જળ’ યોજનાની પોકળ વાસ્તવિકતા અને ગ્રામજનોનો આક્રોશ
સરકાર દ્વારા ગાજવીજ સાથે શરૂ કરવામાં આવેલી “નળ સે જળ” યોજના સિહાદા ગામમાં માત્ર કાગળ પર જ સીમિત રહી હોય તેવું સ્પષ્ટ દેખાય છે. ગામમાં ઠેર-ઠેર નળના જોડાણો તો આપી દેવામાં આવ્યા છે, પરંતુ આ નળમાં ક્યારેય પાણીના દર્શન થતા નથી. કોન્ટ્રાક્ટરો દ્વારા ઉતાવળે વેઠ ઉતારી હોય તેમ ટાંકી અને સંપ તો બનાવ્યા, પણ પાઈપલાઈનમાં પાણીનો પ્રવાહ ક્યારેય પહોંચ્યો જ નહીં. ગામલોકોનો આક્રોશ છે કે જો કરોડોના ખર્ચે યોજનાઓ બનતી હોય, તો પછી જનતાને આજે પણ ગંદુ પાણી પીવા કેમ મજબૂર થવું પડે છે? આ તંત્રની નિષ્ફળતા છે કે પછી ભ્રષ્ટાચારની પાઈપલાઈન?
ગંદુ પાણી પીવાની મજબૂરી અને સ્વાસ્થ્ય પર તોળાતું જોખમ
વહેલી સવારથી હેન્ડપંપ પર કતારમાં ઉભેલી મહિલાઓ જ્યારે કલાકોની જહેમત બાદ પાણી મેળવે છે, ત્યારે તે પાણી પણ પીવાલાયક હોતું નથી. હેન્ડપંપમાંથી નીકળતું ગંદુ અને ડહોળું પાણી જોઈને જ અરેરાટી છૂટી જાય, છતાં તરસ છિપાવવા માટે ગામલોકો પાસે અન્ય કોઈ વિકલ્પ નથી. ગામની નજીકથી પસાર થતી ધામની નદી અને સ્થાનિક કુવાઓ પણ અત્યારે સૂકાભટ્ટ થઈ ગયા છે. ગંદુ પાણી પીવાના કારણે ગામમાં રોગચાળો ફાટી નીકળવાની પણ દહેશત છે. એક જાગૃત નાગરિક તરીકે સવાલ એ થાય છે કે, શું ડિજિટલ ઇન્ડિયાના યુગમાં પણ આપણી માતા-બહેનોને શુદ્ધ પીવાનું પાણી ન મળી શકે?
લગ્ન પ્રસંગની ખુશીઓમાં પાણીની અછતનું ગ્રહણ
પાણીની આ તકલીફની સૌથી ભયાનક અસર એવા પરિવારો પર પડી રહી છે જેમના ઘરે લગ્ન પ્રસંગ છે. સિહાદા ગામમાં હાલમાં જ એક ઘરે માંડવો બંધાયો છે, શરણાઈઓ વાગી રહી છે અને મહેમાનોથી ઘર ભરેલું છે. પરંતુ આ ખુશીના માહોલમાં પણ વરરાજાના પરિવારને પીવાના પાણી માટે હજારો રૂપિયા ખર્ચીને ટેન્કરો મંગાવવા પડી રહ્યા છે. વરરાજાનું કહેવું છે કે ગામમાં જ્યારે પણ કોઈ શુભ પ્રસંગ હોય ત્યારે આનંદને બદલે પાણીની ચિંતા વધુ સતાવે છે. મહેમાનોને પીવા માટે વેચાતું પાણી લાવવું એ આર્થિક રીતે પણ મધ્યમવર્ગીય પરિવાર માટે બોજ સમાન છે.
પશુધનની હાલત અને પશુપાલકોની ચિંતામાં વધારો
માત્ર માણસો જ નહીં, પણ અબોલ પશુઓ માટે પણ પાણી મેળવવું અત્યારે લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું કામ છે. આ વિસ્તારમાં ખેતી અને પશુપાલન એ આજીવિકાનું મુખ્ય સાધન છે. જ્યારે પીવા માટે જ પાણી ન હોય ત્યારે પશુઓને પાણી ક્યાંથી પીવડાવવું ? પાણીની અછતને કારણે પશુઓ બીમાર પડી રહ્યા છે અને પશુપાલકોની આજીવિકા જોખમમાં મુકાઈ છે. ગ્રામજનો પૂછી રહ્યા છે કે, વર્ષોથી આ સમસ્યા યથાવત હોવા છતાં કોઈ કાયમી નહેર કે મોટી પાઈપલાઈન દ્વારા પાણી કેમ નથી પહોંચાડવામાં આવતું?
તંત્ર સામે સવાલો અને કાયમી ઉકેલની માંગ
આ પરિસ્થિતિ તંત્રની ઘોર બેદરકારી અને આયોજનના અભાવની ચાડી ખાય છે. શું અધિકારીઓ માત્ર એસી ઓફિસમાં બેસીને કાગળ પર યોજનાઓ પૂર્ણ બતાવે છે? શું જમીની હકીકત તપાસવાની કોઈ તસ્દી લેતું નથી? સિહાદા ગામના લોકો હવે કોઈ ખોટા વાયદાઓ નહીં પણ કાયમી અને નક્કર ઉકેલની માંગ કરી રહ્યા છે. જો આગામી દિવસોમાં પાણીની વ્યવસ્થા નહીં કરવામાં આવે તો ગામલોકો આંદોલન કરવાની પણ ચીમકી આપી રહ્યા છે. લોકશાહીમાં પ્રજાને પાયાની સુવિધાઓ આપવી એ સરકારની પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ અને સિહાદાના કિસ્સામાં આ પ્રાથમિકતા ક્યાંક ખોવાઈ ગઈ હોય તેમ લાગે છે.
આ પણ વાંચો:
