India GDP Growth: 7.8 ટકાના GDP ગ્રોથના તાજા આંકડાને લઈને દેશમાં સરકાર તરફથી અર્થતંત્રની મજબૂત સ્થિતિના દાવા થઈ રહ્યા છે, ત્યારે વરિષ્ઠ પત્રકાર પરાંજય ગુહા ઠાકુરતાએ આ આંકડાઓ અને તેની ગણતરીની પદ્ધતિ અંગે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. ‘મયૂર જાની ઓફિશિયલ’ પર મયૂર જાની સાથેની ચર્ચામાં તેમણે GDPના આંકડા, બેરોજગારી, વધતી અસમાનતા, ઘરેલું દેવું, બેંક લોનના રાઇટ-ઓફ અને સરકારની આર્થિક નીતિઓ સહિત અનેક મુદ્દાઓ પર પોતાની ટીકા રજૂ કરી હતી.

GDPના 7.8% ગ્રોથને લઈને ગણતરી પર સવાલ

પરાંજય ગુહા ઠાકુરતાના જણાવ્યા મુજબ, GDP એટલે દેશની અંદર એક ચોક્કસ સમયગાળામાં ઉત્પન્ન થતી વસ્તુઓ અને સેવાઓનું કુલ મૂલ્ય. તેમણે સમજાવ્યું કે 2026ના એપ્રિલ, મે અને જૂન એટલે કે પ્રથમ ક્વાર્ટરની સરખામણી 2025ના એ જ ત્રણ મહિના સાથે કરવામાં આવે છે. આ આધારે 7.8 ટકાનો વૃદ્ધિદર દર્શાવવામાં આવ્યો છે.

તેમણે દાવો કર્યો કે અગાઉના વર્ષના આધારભૂત આંકડામાં ફેરફાર થવાથી વૃદ્ધિદર વધુ મોટો દેખાઈ શકે છે. ચર્ચા દરમિયાન તેમણે પૂર્વ નાણા સચિવ સુભાષચંદ્ર ગર્ગના એક ટીવી ઇન્ટરવ્યૂનો ઉલ્લેખ કર્યો, જેમાં કથિત રીતે 2025-26ના પ્રથમ ક્વાર્ટરનો અગાઉનો આંકડો રૂ. 86 ટ્રિલિયન એટલે કે આશરે રૂ. 86 લાખ કરોડમાંથી ઘટાડીને રૂ. 80 ટ્રિલિયન એટલે કે રૂ. 80 લાખ કરોડ કરવામાં આવ્યો હોવાની વાત કરવામાં આવી હતી. તેમના મતે, જો આધાર આંકડો જ રૂ. 6 લાખ કરોડ ઓછો કરવામાં આવે તો ત્યારબાદના વર્ષમાં વૃદ્ધિદર સ્વાભાવિક રીતે મોટો દેખાઈ શકે છે.

GDP વિકાસનો સંપૂર્ણ ચિત્ર રજૂ કરતી નથી

ગુહા ઠાકુરતાએ કહ્યું કે GDP દેશની આર્થિક પ્રવૃત્તિ માપવાનું મહત્વનું સાધન છે, પરંતુ તે લોકોની સમગ્ર જીવનગુણવત્તા કે સુખાકારી દર્શાવતું નથી. તેમણે ઉદાહરણ આપ્યું કે ઘરમાં માતા-પિતા, પત્ની અથવા બાળકોની કરવામાં આવતી સેવા અને મહિલાઓ દ્વારા કરવામાં આવતું ઘરકામ બજાર વ્યવહાર તરીકે નોંધાતું નથી, તેથી તે GDPમાં સીધું પ્રતિબિંબિત થતું નથી.

તેમણે જાણીતા અર્થશાસ્ત્રી અમર્ત્ય સેનના વિચારોનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે GDPને રાષ્ટ્રીય કલ્યાણનો સંપૂર્ણ માપદંડ માનવો યોગ્ય નથી. તેમણે એ પણ દાવો કર્યો કે ભારતની માથાદીઠ GDPની તુલનામાં બાંગ્લાદેશ આગળ છે.

બેરોજગારી અને રોજગારની સ્થિતિ પર ચિંતા

ચર્ચામાં બેરોજગારીને સૌથી મહત્વના મુદ્દાઓમાંથી એક ગણાવવામાં આવ્યો. ગુહા ઠાકુરતાએ શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલયના PLFS એટલે કે Periodic Labour Force Surveyનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે જુલાઈ 2026માં 15 વર્ષથી વધુ વયના લગભગ 5 ટકા લોકો બેરોજગાર હતા.

તેમણે CMIEના આંકડાઓનો ઉલ્લેખ કરીને દાવો કર્યો કે વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર હોઈ શકે છે. તેમના કહેવા મુજબ, કેટલાક શિક્ષિત યુવાનો નોકરી શોધવાનું પણ છોડી રહ્યા છે અને ફળ-શાકભાજી વેચવા અથવા ગિગ વર્ક જેવા વિકલ્પો તરફ વળી રહ્યા છે.

MSME અને ખેડૂતોની સ્થિતિ અંગે પણ સવાલ

ગુહા ઠાકુરતાએ દલીલ કરી કે મોટી કંપનીઓની કામગીરીને આધારે સમગ્ર ભારતીય અર્થતંત્રની સ્થિતિ નક્કી કરવી યોગ્ય નથી. તેમણે નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો એટલે કે MSME તથા ખેડૂતોની સ્થિતિને પણ આર્થિક મૂલ્યાંકનમાં મહત્વ આપવાની જરૂરિયાત દર્શાવી.

તેમણે મનમોહન સિંહ સરકાર દરમિયાન શરૂ થયેલા MGNREGAનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે તેનું નામ બદલીને ‘VB Gram G’ એટલે કે ‘વિકસિત ભારત’ સાથે જોડવામાં આવ્યું છે. તેમના મતે, માત્ર નામ બદલવાથી જમીન પર રોજગાર અને વિકાસની વાસ્તવિક સ્થિતિ બદલાતી નથી.

ઉત્પાદન, વપરાશ અને ઘરેલું દેવા અંગેના દાવા

ચર્ચા દરમિયાન ભારતના પૂર્વ મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર અરવિંદ સુબ્રમણ્યમ અને અન્ય વિશ્લેષકોના અભ્યાસનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો. ગુહા ઠાકુરતાએ દાવો કર્યો કે કેટલાક વિશ્લેષણોમાં ભારતનું ઉત્પાદન લગભગ 20 ટકા વધારે દર્શાવવામાં આવતું હોવાનો અને વપરાશમાં આશરે 30 ટકાનો ઘટાડો થયો હોવાનો ઉલ્લેખ છે.

તેમણે વધુમાં કહ્યું કે ભારતના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત ઘરેલું દેવું GDPના 45.5 ટકા સુધી પહોંચી ગયું હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે. તેમના મતે, GDP વધતી હોવા છતાં જો સામાન્ય પરિવારો પર દેવાનો બોજ વધે તો તેને અર્થતંત્રના સંપૂર્ણ સ્વાસ્થ્યના સંકેત તરીકે જોવું મુશ્કેલ છે.

આવક અને સંપત્તિની અસમાનતા પર ભાર

ગુહા ઠાકુરતાએ GDP અને સામાન્ય નાગરિકની આવક વચ્ચેના તફાવત તરફ ધ્યાન દોર્યું. તેમણે કહ્યું કે જો દેશની સૌથી મોટી કંપનીઓ અને અતિધનિક લોકોની આવક વધે તો પણ GDPમાં વૃદ્ધિ નોંધાઈ શકે છે, પરંતુ તેનો સીધો અર્થ એ નથી કે ગરીબ વર્ગની આવક પણ વધી રહી છે.

તેમણે થોમસ પિકેટી સહિતના અર્થશાસ્ત્રીઓના અભ્યાસનો ઉલ્લેખ કરતાં ભારતમાં વધતી અસમાનતા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી. ચર્ચામાં રજૂ કરાયેલા આંકડા મુજબ, દેશની કુલ સંપત્તિમાંથી 65 ટકા હિસ્સો ટોચના 10 ટકા લોકો પાસે છે, જ્યારે નીચેના 50 ટકા લોકો પાસે આશરે 6.5 ટકા સંપત્તિ છે. આવકના વિતરણ અંગે પણ દાવો કરવામાં આવ્યો કે ટોચના 1 ટકા લોકો પાસે રાષ્ટ્રીય આવકનો લગભગ 22 ટકા હિસ્સો છે, જ્યારે નીચેના 50 ટકા લોકોનો હિસ્સો લગભગ 15 ટકા છે.

IT ક્ષેત્રમાં નોકરીઓ અને TCSનો ઉલ્લેખ

IT ક્ષેત્રમાં રોજગારની સ્થિતિ અંગે પણ ચર્ચા થઈ. ગુહા ઠાકુરતાએ છેલ્લા 12થી 14 મહિનામાં IT ક્ષેત્રમાંથી હજારો નોકરીઓ જવાની વાત કરી અને TCSમાં 12,000થી વધુ કર્મચારીઓની છટણીનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમના મતે, આ પરિસ્થિતિ GDPના આંકડા કરતાં રોજગારની વાસ્તવિક સ્થિતિ સમજવા માટે વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.

બેંકોના લોન રાઇટ-ઓફ અને મોટા ડિફોલ્ટરોનો મુદ્દો

ચર્ચાનો બીજો મોટો મુદ્દો બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં ખરાબ લોન અને રાઇટ-ઓફ રહ્યો. ગુહા ઠાકુરતાએ દાવો કર્યો કે છેલ્લા આશરે છ વર્ષમાં બેંકો દ્વારા લગભગ રૂ. 10 લાખ કરોડની લોન રાઇટ-ઓફ કરવામાં આવી છે. તેમણે આ રકમને દેશની GDPના લગભગ 5 ટકા જેટલી ગણાવી અને કહ્યું કે અંતે બેંકોમાં રહેલા નાણાંમાં સામાન્ય નાગરિકોની પણ ભાગીદારી હોય છે.

તેમણે NPA એટલે કે Non-Performing Assetsની પરિભાષા પર પણ કટાક્ષ કર્યો અને કહ્યું કે જે લોનમાંથી ચુકવણી થતી નથી તેને ‘એસેટ’ કહેવાની ભાષા જ પ્રશ્નો ઊભા કરે છે.

સુભાષચંદ્ર કેસ અને 99.97% હેરકટનો ઉલ્લેખ

ચર્ચામાં Zeeના માલિક તરીકે ઉલ્લેખાયેલા સુભાષચંદ્ર સાથે જોડાયેલા NCLT કેસનો પણ ઉલ્લેખ થયો. ગુહા ઠાકુરતાના જણાવ્યા મુજબ, આશરે રૂ. 22,000 કરોડની જવાબદારી સામે રૂ. 6 કરોડમાં સેટલમેન્ટની વાત સામે આવી હતી, જેને તેમણે લગભગ 99.97 ટકા ‘હેરકટ’ ગણાવી સરકાર અને બેંકિંગ વ્યવસ્થા પર સવાલો ઉઠાવ્યા.

તેમણે નાણામંત્રી નિર્મળા સીતારામનના એ અભિગમનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો કે કંપનીઓને ડૂબવા ન દેવાનો ઉદ્દેશ્ય હોવો જોઈએ, પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે આ નીતિનો લાભ કોને અને તેની કિંમત કોણ ચૂકવે છે.

સરકારના આર્થિક દાવાઓ સામે વધતી ટીકા

ચર્ચામાં સુરજીત ભલ્લા અને કૃષિ અર્થશાસ્ત્રી અશોક ગુલાટી જેવા નામોનો પણ ઉલ્લેખ થયો. ગુહા ઠાકુરતાએ કહ્યું કે સરકાર સાથે જોડાયેલા અથવા સરકારની નીતિઓને અગાઉ સમર્થન આપનારા કેટલાક લોકો પણ હવે અલગ પ્રકારની ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. તેમણે અશોક ગુલાટી દ્વારા ખાંડની આયાતને નીતિગત નિષ્ફળતા તરીકે વર્ણવવામાં આવી હોવાનો દાવો કર્યો.

બાબા રામદેવના ખેડૂતો અને યુવાનોને લઈને કરવામાં આવેલા કથિત નિવેદનનો પણ તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો.

‘નિરાશાનો અવાજ’ અને સરકારની ટીકા

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશના કેટલાક લોકો નિરાશાનો માહોલ ઊભો કરી રહ્યા હોવાની વાત કરી હોવાના સંદર્ભમાં પણ ચર્ચા થઈ. ગુહા ઠાકુરતાએ સરકારને વાસ્તવિકતા સમજવા માટે સલાહકારો બદલવાની અને સામાન્ય લોકો સાથે વધુ સીધો સંવાદ કરવાની જરૂરિયાત દર્શાવી.

તેમણે વડાપ્રધાનના 15 ઓગસ્ટના ભાષણમાં ‘દિમાગી નક્સલ’ જેવા શબ્દપ્રયોગનો ઉલ્લેખ કરીને સરકારની ટીકા કરનારાઓને વારંવાર અલગ-અલગ ટૅગ આપવામાં આવતા હોવાનો આક્ષેપ કર્યો.

ખાન માર્કેટ અને વિરોધીઓને દેશવિરોધી ગણાવવાના આરોપ

ચર્ચામાં દિલ્હીનું ખાન માર્કેટ પણ રાજકીય પ્રતીક તરીકે સામે આવ્યું. ગુહા ઠાકુરતાએ કહ્યું કે સરકાર અથવા ભાજપની વિચારસરણીમાં સરકારની ટીકા કરનાર લોકોને ‘ખાન માર્કેટ ગેંગ’ જેવા શબ્દોથી ઓળખાવવાની વૃત્તિ જોવા મળે છે. તેમણે જય શાહ અને તેજસ્વી સૂર્યાનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે સરકારના સમર્થક ગણાતા લોકો પણ ખાન માર્કેટ જતા હોય છે.

તેમણે વધુમાં આરોપ મૂક્યો કે સરકારની નીતિઓનો વિરોધ કરનાર દરેક વ્યક્તિને રાષ્ટ્રવિરોધી અથવા દેશદ્રોહી ગણાવવાની માનસિકતા લોકશાહી માટે યોગ્ય નથી.

ચૂંટણી, વિરોધ અને લોકશાહી અંગે સવાલ

ચર્ચામાં વિપક્ષી પક્ષોમાં તોડફોડ અને સરકાર બદલવાની માંગને લઈને પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા. ગુહા ઠાકુરતાએ દલીલ કરી કે જો સરકાર બદલવાની વાતને જ દેશદ્રોહ ગણવામાં આવે તો લોકશાહી ચૂંટણીની મૂળ ભાવના જ નબળી પડે છે. તેમણે આમ આદમી પાર્ટી, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ, શિવસેના અને કોંગ્રેસમાં થયેલી રાજકીય તોડફોડનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો.

‘સબ ચંગા સી’ સામે સામાન્ય નાગરિકની વાસ્તવિકતા

ચર્ચાના અંતે ગુહા ઠાકુરતાએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે આર્થિક આંકડાઓ અને સામાન્ય નાગરિકના જીવન વચ્ચે મોટું અંતર હોઈ શકે છે. તેમના મતે, જે યુવાનને નોકરી મળતી નથી અથવા જે પરિવાર મુશ્કેલીથી ઘરનો ખર્ચ ચલાવી રહ્યો છે, તેના માટે 7.8 ટકા GDP ગ્રોથનો આંકડો બહુ ઓછો અર્થ ધરાવે છે.

મયૂર જાનીએ પણ ચર્ચાના અંતે આ મુદ્દાઓને સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચાડવાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી. સમગ્ર ચર્ચાનો મુખ્ય સવાલ એ રહ્યો કે GDPમાં દેખાતી વૃદ્ધિ સાથે શું રોજગાર, આવક, વપરાશ, ખેડૂતો, MSME અને સામાન્ય પરિવારોની આર્થિક સ્થિતિમાં પણ સમાન સુધારો થઈ રહ્યો છે? ગુહા ઠાકુરતાના મતે, આ સવાલનો જવાબ માત્ર GDPના એક આંકડાથી મળી શકતો નથી.