Jharkhand Student Protest: ઝારખંડમાં ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત અનિયમિતતાઓ સામે ચાલી રહેલા વિદ્યાર્થી આંદોલન વચ્ચે સ્વાતંત્ર્ય દિવસના દિવસે વિદ્યાર્થી નેતા દેવેન્દ્ર નાથ મહતોને રાંચીની સદર હોસ્પિટલમાં પોલીસે બહાર જતા રોક્યા હોવાનો આરોપ સામે આવ્યો છે. મહતો 14 દિવસથી ભૂખ હડતાળ પર છે અને જયપાલ સિંહ મુંડા સ્ટેડિયમમાં યોજાનારા ધ્વજારોહણ સમારોહ તથા તિરંગા માર્ચમાં ભાગ લેવા હોસ્પિટલમાંથી બહાર નીકળવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. આ દરમિયાન પોલીસ સાથે ઘર્ષણ થયું હોવાના વીડિયો પણ સામે આવ્યા છે.
‘તિરંગા માર્ચમાં જવાની પણ આઝાદી નથી?’ મહતોનો સવાલ
મહતોએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આરોપ લગાવ્યો કે પોલીસે તેમને અને તેમના સાથીઓને ધક્કો મારીને બળજબરીથી રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો અને કેટલાક સાથીઓ સાથે મારપીટ પણ કરવામાં આવી. તેમણે કહ્યું કે ઘણા દિવસોથી ભૂખ્યા હોવા છતાં તેઓ પોતાના અધિકારો અને જનતાના અવાજ માટે મજબૂતીથી ઊભા છે. તેમણે સમર્થકોને રાંચીના મુખ્ય વિદ્યાર્થી પ્રદર્શન સ્થળ જયપાલ સિંહ મુંડા સ્ટેડિયમ પહોંચવાની અપીલ પણ કરી.
14 दिनों से भूख हड़ताल पर बैठे मेरे साथ आज पुलिस द्वारा धक्का-मुक्की और बलपूर्वक रोकने की कोशिश की गई। मेरे साथ मौजूद साथियों के साथ भी पुलिस द्वारा मारपीट की गई।
कई दिनों से भूखा होने के बावजूद मैं अपने अधिकार और जनता की आवाज़ के लिए खड़ा हूँ। हमें इस तरह रोककर हमारी आवाज़ को… pic.twitter.com/TRxMaMkBqR
— Devendra Nath Mahto (@DevendraNathMa9) August 15, 2026
હોસ્પિટલની બહાર પોલીસ તહેનાત, બહાર જવા મુદ્દે વિવાદ
મહતોએ સ્વાતંત્ર્ય દિવસની સવારે કહ્યું હતું કે તિરંગા માર્ચનું આહ્વાન કર્યા બાદ તેમના હોસ્પિટલના રૂમની બહાર પોલીસકર્મીઓને તહેનાત કરવામાં આવ્યા હતા. તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો કે જો દેશ સ્વતંત્ર છે તો શું નાગરિકોને પોતાના દેશમાં તિરંગો ફરકાવવાની અને તિરંગા માર્ચમાં સામેલ થવાની પણ આઝાદી નથી? બાદમાં તેમણે પોલીસ સાથે થયેલા ઘર્ષણ દરમિયાન છાતીમાં ઈજા થઈ હોવાનો દાવો કર્યો.
‘મંજૂરી નહીં મળે ત્યાં સુધી હોસ્પિટલમાંથી નહીં જાઉં’
ઘર્ષણ બાદ મહતોએ અન્ય વિદ્યાર્થીઓ સાથે હોસ્પિટલના રૂમની બહાર બેસીને વીડિયો જાહેર કર્યો. તેમણે કહ્યું કે જ્યાં સુધી તેમને હોસ્પિટલમાંથી બહાર જવાની મંજૂરી નહીં મળે ત્યાં સુધી તેઓ ત્યાં જ બેસી રહેશે. તેમણે સારવાર કરાવવાનો પણ ઇનકાર કરવાની વાત કહી. મહતોએ અગાઉ સિવિલ સર્જનને પત્ર લખીને 15 ઓગસ્ટે પ્રદર્શન સ્થળ જયપાલ સિંહ મુંડા સ્ટેડિયમમાં તિરંગા યાત્રામાં સામેલ થવાની મંજૂરી માંગી હતી.
14 દિવસની ભૂખ હડતાળ અને છ પ્રદર્શનકારીઓનો આંદોલન
ઝારખંડમાં વિદ્યાર્થીઓ JPSC અને JSSCની ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત પેપર લીક અને અન્ય અનિયમિતતાઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. 29 જુલાઈથી જયપાલ સિંહ મુંડા સ્ટેડિયમમાં ધરણા શરૂ થયા હતા. ત્યારબાદ છ લોકોએ અનિશ્ચિતકાળની ભૂખ હડતાળ શરૂ કરી હતી, જેમાં બે મહિલાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ આંદોલનને કોકરોચ જનતા પાર્ટી અને ઓલ ઇન્ડિયા સ્ટુડન્ટ્સ એસોસિએશન એટલે કે AISAનું પણ સમર્થન મળ્યું છે.
સરકારે કેટલીક માંગણીઓ સ્વીકારી, પરંતુ CBI તપાસ પર મડાગાંઠ
આંદોલન દરમિયાન રાજ્ય સરકારે કેટલીક માંગણીઓ સ્વીકારી છે. તેમાં 19 એપ્રિલે યોજાયેલી 14મી JPSC સંયુક્ત પ્રારંભિક પરીક્ષા રદ કરવાનો નિર્ણય પણ સામેલ છે. પૂર્વ JPSC અધ્યક્ષ એલ. ખિયાંગ્તેની ધરપકડ પણ કરવામાં આવી છે. તેમના પર રાજ્યમાં પરીક્ષાઓ માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલી TSR Data Processing Private Limited નામની બ્લેકલિસ્ટેડ એજન્સી સાથે જોડાયેલા આરોપો છે. રાજ્ય CID આ મામલાની તપાસ કરી રહી છે.
JSSC-CGL સહિતની પરીક્ષાઓમાં અનિયમિતતાનો મુદ્દો
સરકારે કહ્યું છે કે ED ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત અનિયમિતતાઓની તપાસ કરશે, જેમાં JSSCની સંયુક્ત સ્નાતક સ્તરીય એટલે કે CGL પરીક્ષાનો પણ સમાવેશ થાય છે. જોકે, વિદ્યાર્થીઓ CGL સહિત વિવિધ પરીક્ષાઓમાં કથિત અનિયમિતતાઓની CBI તપાસની માંગ કરી રહ્યા છે. સરકારનું કહેવું છે કે CGL પરીક્ષા હાઇકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશ તથા દેખરેખ હેઠળ યોજાઈ હતી અને તેથી તેને રદ કરવા અથવા CBIને તપાસ સોંપવાનો અધિકાર સરકાર પાસે નથી.
10 ઓગસ્ટે વિધાનસભા ઘેરાવ દરમિયાન પોલીસ-વિદ્યાર્થી અથડામણ
10 ઓગસ્ટે રાજ્યભરમાંથી હજારો વિદ્યાર્થીઓ વિધાનસભાનો ઘેરાવ કરવા રાંચી પહોંચ્યા હતા. અનેક સ્થળોએ પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે અથડામણ થઈ હતી. પોલીસ દ્વારા પ્રદર્શનકારીઓને વિખેરવા માટે વોટર કેનન, ટિયર ગેસ અને લાઠીચાર્જનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલો છે. મહતોએ આરોપ લગાવ્યો કે સરકાર વિદ્યાર્થીઓનો અવાજ દબાવવા માટે બળનો ઉપયોગ કરી રહી છે. જોકે, રાજ્ય સરકારે અતિશય બળપ્રયોગના આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા.
રાહુલ ગાંધીએ પણ પોલીસ કાર્યવાહી પર સવાલ ઉઠાવ્યા
10 ઓગસ્ટની ઘટનાઓ બાદ કોંગ્રેસ સાંસદ અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ X પર વિદ્યાર્થીઓ સામે બળપ્રયોગને ખોટો ગણાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે વિદ્યાર્થીઓને શાંતિપૂર્ણ રીતે પ્રદર્શન કરવાનો અધિકાર છે અને સમસ્યાનો ઉકેલ સંવાદ દ્વારા લાવવો જોઈએ.
મહતોની લાંબી વિદ્યાર્થી આંદોલનની પૃષ્ઠભૂમિ
દેવેન્દ્ર નાથ મહતો 2015થી વિદ્યાર્થી આંદોલનો સાથે જોડાયેલા છે. તેમણે બુંડૂમાં શાળાકીય શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા બાદ રાંચીની ડૉ. શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જી યુનિવર્સિટીમાંથી ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવ્યું છે. તેમની પાસે સંસ્કૃત ઉપરાંત કુડમાલી તથા જનજાતીય અને પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં અનુસ્નાતક ડિગ્રીઓ છે. તેમણે હજારીબાગથી B.Ed. પણ કર્યું છે. 2024ની ઝારખંડ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં તેમણે તમાડ બેઠક પરથી અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટણી લડી હતી.
પેપર લીકથી ભરતી પ્રક્રિયા સુધી અનેક માંગણીઓ
AISA સહિતના વિદ્યાર્થી સંગઠનો JPSC, JSSC-CGL, JPSC-JET, સહાયક શિક્ષક, માધ્યમિક શિક્ષક અને પોલીસ ભરતી પરીક્ષાઓમાં કથિત પેપર લીક તથા અનિયમિતતાઓની નિષ્પક્ષ તપાસની માંગ કરી રહ્યા છે. તેમની મુખ્ય માંગણીઓમાં જવાબદાર લોકો સામે કાર્યવાહી, નિયમિત પરીક્ષા કેલેન્ડર, ભરતી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને પરીક્ષાઓનું વિશ્વસનીય આયોજન સામેલ છે. સ્વાતંત્ર્ય દિવસે હોસ્પિટલમાંથી બહાર નીકળવાના પ્રયાસ દરમિયાન થયેલું ઘર્ષણ હવે ઝારખંડના વિદ્યાર્થી આંદોલનમાં સરકાર અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચેના વધતા તણાવનું નવું કેન્દ્ર બની રહ્યું છે.
