Mamata Banerjee Gyanesh Kumar: મતદાર યાદીના વિશેષ સઘન પુનરીક્ષણ એટલે કે SIRને લઈને ચૂંટણી પંચ અને વિપક્ષ વચ્ચે ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે INDIA ગઠબંધનની બેઠકમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર સામે વિરોધ વધુ ઉગ્ર બન્યો છે. નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી બેઠકમાં પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ જ્ઞાનેશ કુમરને ‘વેનિશ કુમાર’ કહીને તેમની સામે મતચોરી અને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં ગેરરીતિના આક્ષેપો કર્યા તથા તાત્કાલિક રાજીનામાની માંગ કરી. મમતાએ કહ્યું કે જ્ઞાનેશ કુમરનું રાજીનામું ન આવે તો વિરોધ પ્રદર્શનને વધુ વ્યાપક બનાવવામાં આવશે.
‘જ્ઞાનેશ કુમાર ચોર-લૂંટારો છે’ કહી મમતાએ રાજીનામું માંગ્યું
બેઠક બાદના નિવેદનમાં મમતા બેનર્જીએ અત્યંત આકરા શબ્દોમાં જ્ઞાનેશ કુમારને નિશાન બનાવ્યા. તેમણે આરોપ મૂક્યો કે મતદારોના અધિકાર સાથે ચેડાં કરવામાં આવી રહ્યા છે અને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં ગંભીર ગેરરીતિઓ થઈ રહી છે. ‘વેનિશ કુમાર’ નામનો ઉપયોગ કરીને તેમણે દાવો કર્યો કે મતદાર યાદીમાંથી લોકોના નામ ગાયબ થઈ રહ્યા છે.
મમતાના આક્ષેપો રાજકીય દાવા છે અને ચૂંટણી પંચે આવા આક્ષેપોને સ્વીકાર્યા નથી. ચૂંટણી પંચનું વલણ રહ્યું છે કે SIR સહિતની તેની કાર્યવાહી કાયદાકીય અને નિર્ધારિત પ્રક્રિયા અનુસાર કરવામાં આવી રહી છે. અહીં સરકાર અને ચૂંટણી પંચ સામે સવાલ એ છે કે મતદાર યાદીમાં થયેલા દરેક મોટા ફેરફારનો રાજ્યવાર અને મતદારવાર ઓડિટ જાહેર કેમ ન કરવામાં આવે, જેથી આક્ષેપો અને સત્તાવાર દાવાઓ વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ થઈ શકે?
Our Hon’ble Chairperson Smt @MamataOfficial along with INDIA Bloc leaders addressed the media today, in New Delhi. pic.twitter.com/NXlOhz5xWy
— All India Trinamool Congress (@AITCofficial) September 30, 2026
રાહુલ ગાંધીએ ચૂંટણી પ્રક્રિયાને લોકશાહી સાથે જોડી
INDIA ગઠબંધનની બેઠકમાં રાહુલ ગાંધીએ પણ ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગેના સવાલોને લોકશાહી અને બંધારણીય વ્યવસ્થા સાથે જોડ્યા. તેમણે કહ્યું કે વિપક્ષ આ મુદ્દાને ચૂપચાપ સ્વીકારશે નહીં અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે જવાબદારી નક્કી થવી જોઈએ.
રાહુલ ગાંધીના જણાવ્યા મુજબ, INDIA ગઠબંધનના નેતાઓએ ચૂંટણી પ્રક્રિયા અને મતદાર યાદી અંગે ગંભીર ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી છે. તેમણે વિપક્ષી નેતાઓને બંધારણના સામૂહિક રક્ષક તરીકે કામ કરવાની અપીલ કરી. જોકે, BJP અને ચૂંટણી પંચ તરફથી વિપક્ષના આક્ષેપો અંગે અલગ વલણ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યું છે.
2થી 8 ઑક્ટોબર સુધી ‘Save Democracy March’
INDIA ગઠબંધનની બેઠક બાદ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ સંયુક્ત આંદોલનનો કાર્યક્રમ જાહેર કર્યો. વિપક્ષી પક્ષો 2થી 8 ઑક્ટોબર દરમિયાન જિલ્લા સ્તરે ‘Save Democracy March’ યોજશે અને જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ કચેરીઓ સામે પ્રદર્શન કરશે. 6 ઑક્ટોબરે વિપક્ષી સાંસદો ચૂંટણી પંચ સુધી માર્ચ કરશે. ગઠબંધનના નેતાઓ ઓક્ટોબરના બીજા સપ્તાહમાં રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુને મળવાનો પ્રયાસ પણ કરશે.
આ કાર્યક્રમ અંગે સરકાર પાસે સવાલ એ છે કે ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગે વિપક્ષી પક્ષો સતત ગંભીર આરોપો લગાવી રહ્યા હોય ત્યારે સરકાર તમામ પક્ષોને વિશ્વાસમાં લેવા માટે કઈ પારદર્શક વ્યવસ્થા કરશે? શું SIR દરમિયાન દૂર કરાયેલા કે શંકાસ્પદ ગણાયેલા નામો અંગે સ્વતંત્ર ચકાસણી અને અપીલની પ્રક્રિયા જાહેર કરવામાં આવશે?
ચૂંટણી પંચના બે કમિશનરોના વાંધાથી વિવાદ વધુ ઘેરાયો
જ્ઞાનેશ કુમાર સામે વિપક્ષના આક્ષેપો એવા સમયે વધુ ઉગ્ર બન્યા છે જ્યારે ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધૂ અને વિવેક જોશીએ SIR સાથે જોડાયેલા નિર્ણયોને લઈને છેલ્લા 10 મહિનામાં ઓછામાં ઓછા 14 વખત ઔપચારિક વાંધા નોંધાવ્યા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. ચૂંટણી પંચે જોકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સંસ્થાની અંદર અલગ-અલગ મતો અને અવલોકનો પ્રક્રિયાનો સામાન્ય ભાગ છે અને તેના આદેશો કાયદાકીય પ્રક્રિયા હેઠળ જારી કરવામાં આવ્યા છે.
આ સ્થિતિમાં મુખ્ય સવાલ એ છે કે જો બે ચૂંટણી કમિશનરો દ્વારા વારંવાર વાંધા નોંધાવવામાં આવ્યા હોય તો તે વાંધાઓની સંપૂર્ણ વિગતો જાહેર કરવામાં સરકાર અથવા ચૂંટણી પંચને વાંધો શા માટે હોવો જોઈએ? મતદાર યાદીમાં થયેલા ફેરફારો અંગે નિર્ણય પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવા કોઈ સ્વતંત્ર સમીક્ષા કરવામાં આવશે કે નહીં?
INDIA गठबंधन की बैठक में काफी अच्छी चर्चा हुई है और वोट चोरी से जुड़े मामले पर सभी से बात हुई।
हम सभी का मानना है कि BJP, नरेंद्र मोदी, अमित शाह और ज्ञानेश कुमार ने लोकतांत्रिक व्यवस्था पर हमला किया है।
🔹We are not going to take this lying down. We are going to ensure, and… pic.twitter.com/L9axfWtyQV
— Congress (@INCIndia) September 30, 2026
અભિષેક બેનર્જી અને તેજસ્વી યાદવે પણ ઉઠાવ્યા સવાલ
TMC સાંસદ અભિષેક બેનર્જીએ પણ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગે સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે અત્યાર સુધી રાજકીય પક્ષો ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવતા હતા, પરંતુ હવે ચૂંટણી પંચની અંદરથી પણ મતભેદોના અહેવાલો સામે આવી રહ્યા છે. RJD નેતા તેજસ્વી યાદવે બેઠક પહેલાં જણાવ્યું હતું કે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં કથિત ગેરરીતિઓ અને બે ચૂંટણી કમિશનરો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓ બેઠકના મુખ્ય વિષયોમાં સામેલ રહેશે.
NCP-SP નેતા જિતેન્દ્ર આવ્હાડે પણ EVM અને મતદાર યાદીમાં થયેલા ફેરફારો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. EVMમાં છેડછાડ થઈ શકે છે તેવો તેમનો દાવો પણ રાજકીય આક્ષેપ તરીકે જ જોવો જરૂરી છે; આવા દાવાઓને સમર્થન આપતા કોઈ નિર્ણાયક પુરાવા અંગે બેઠકમાં રજૂઆત થઈ હોવાની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ સામે આવી નથી.
SIR હવે INDIA ગઠબંધનના સંયુક્ત આંદોલનનું કેન્દ્ર
INDIA ગઠબંધનની અંદર અનેક મુદ્દાઓ પર અલગ-અલગ પક્ષોના મતભેદો જોવા મળ્યા છે, પરંતુ SIR અને ચૂંટણી પંચની કામગીરીનો મુદ્દો હાલમાં વિવિધ વિપક્ષી પક્ષોને એક મંચ પર લાવી રહ્યો છે. ગઠબંધનનો દાવો છે કે મતદાર યાદી લોકશાહી પ્રક્રિયાનો મૂળ આધાર હોવાથી તેમાં કોઈપણ પ્રકારની ભૂલ અથવા અયોગ્ય રીતે નામ દૂર થવાથી મતાધિકાર પર અસર થઈ શકે છે.
બીજી તરફ ચૂંટણી પંચનું કહેવું છે કે મતદાર યાદીને ચોક્કસ અને અદ્યતન રાખવી તેની કાયદાકીય જવાબદારી છે અને SIR એ જ પ્રક્રિયાનો ભાગ છે. આ બંને દાવાઓ વચ્ચે હવે સરકાર સામે મુખ્ય સવાલ એ છે કે SIRની સમગ્ર પ્રક્રિયા અંગે સંપૂર્ણ ડેટા જાહેર કેમ ન કરવામાં આવે? કેટલા નામ ઉમેરાયા, કેટલા દૂર થયા, કેટલા નામ સામે વાંધા આવ્યા અને કેટલા કેસોમાં પુનઃચકાસણી થઈ તેની રાજ્યવાર માહિતી જાહેર કરવામાં આવશે કે નહીં?
મમતા બેનર્જીની જ્ઞાનેશ કુમરના રાજીનામાની માંગ, રાહુલ ગાંધીનો લોકશાહી અને બંધારણનો મુદ્દો, તથા ખડગે દ્વારા જાહેર કરાયેલ 2થી 8 ઑક્ટોબરનો વિરોધ કાર્યક્રમ દર્શાવે છે કે SIR હવે માત્ર મતદાર યાદીની વહીવટી પ્રક્રિયાનો મુદ્દો રહ્યો નથી. તે ચૂંટણી પંચની પારદર્શિતા, નાગરિકોના મતાધિકાર અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગેની રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી ગયો છે.
