Prashant Kishor Bihar: બિહારની રાજનીતિમાં બાંકીપુર વિધાનસભા બેઠકના પરિણામ બાદ નવી રાજકીય ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે. એક ઓનલાઈન ચર્ચા દરમિયાન રાજકીય વિશ્લેષક અને રાજકીય કાર્યકર તરીકે ઓળખાતા અંગેશે બિહારના બદલાતા રાજકીય સમીકરણો, પ્રશાંત કિશોરના ઉદય, નીતિશ કુમારની ભૂમિકા, ભાજપ અને આરજેડીની સ્થિતિ સહિત અનેક મુદ્દાઓ પર પોતાનું વિશ્લેષણ રજૂ કર્યું. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમના તમામ નિવેદનો તેમના વ્યક્તિગત રાજકીય વિશ્લેષણ અને અભિપ્રાય છે.
‘નીતિશ કુમારના દિલ્હી જવાથી બિહારમાં નવા સમીકરણો બનશે’
અંગેશે જણાવ્યું કે નીતિશ કુમાર મુખ્યમંત્રી પદ પરથી હટીને રાજ્યસભામાં ગયા ત્યારથી જ તેમને લાગતું હતું કે બિહારમાં રાજકીય સમીકરણો બદલાશે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે તેમણે આ વિષય પર અગાઉ એક લેખ પણ લખ્યો હતો, જેમાં દાવો કર્યો હતો કે નીતિશ કુમારની સક્રિય ભૂમિકા ઘટ્યા બાદ આરજેડી પણ ધીમે ધીમે નબળી પડશે અને બિહારમાં નવા રાજકીય વિકલ્પો ઉભા થશે.
2015ની ચૂંટણીથી રાજકીય સમીકરણો પર રાખી નજર
અંગેશે જણાવ્યું કે વર્ષ 2015ની બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન તેઓ બિહારની રાજનીતિને નજીકથી જોઈ રહ્યા હતા. તે સમયે નીતિશ કુમાર અને લાલુ પ્રસાદ યાદવ વચ્ચે બનેલા ગઠબંધન અને ભાજપ સામેના રાજકીય સમીકરણોને તેમણે નજીકથી સમજવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેમના કહેવા મુજબ બંને પક્ષો એકબીજાની નબળાઈના સમયમાં એકબીજાને સહારો આપતા રહ્યા છે અને આ પેટર્ન વર્ષો સુધી જોવા મળ્યો છે.
‘ભાજપ માટે નીતિશ કુમાર જરૂરી રહ્યા ત્યાં સુધી જ સાથે રહ્યા’
રાજકીય વિશ્લેષકે એવો દાવો કર્યો કે ભાજપ માટે જ્યાં સુધી નીતિશ કુમાર રાજકીય રીતે જરૂરી હતા ત્યાં સુધી બંને વચ્ચે ગઠબંધન ચાલ્યું. પરંતુ પરિસ્થિતિ બદલાતા તેમને રાજ્યની રાજનીતિમાંથી દૂર કરીને રાજ્યસભામાં મોકલવામાં આવ્યા. તેમના મતે ત્યારથી આરજેડીનું રાજકીય પ્રભુત્વ પણ સતત ઘટતું ગયું.
બાંકીપુર પરિણામને ગણાવ્યું રાજકીય સંદેશ
અંગેશના જણાવ્યા પ્રમાણે બાંકીપુર બેઠકનું પરિણામ સામાન્ય જીત-હાર કરતાં વધુ મહત્વનું છે. તેમણે દાવો કર્યો કે અગાઉ આ બેઠક પર આરજેડીના ઉમેદવારને અંદાજે 54 હજાર મત મળ્યા હતા, જ્યારે તાજેતરની ચૂંટણીમાં આ આંકડો લગભગ 14 હજાર સુધી સીમિત રહ્યો. બીજી તરફ પ્રશાંત કિશોરે આ બેઠક પરથી જીત મેળવીને પોતાની રાજકીય હાજરી નોંધાવી.
‘પ્રશાંત કિશોરને માત્ર ચૂંટણી રણનીતિકાર તરીકે જોવું યોગ્ય નહીં’
ચર્ચા દરમિયાન પ્રશાંત કિશોરની રાજકીય સફર પર પણ વિગતવાર ચર્ચા થઈ. અંગેશે કહ્યું કે દેશભરમાં પ્રશાંત કિશોરને સૌથી વધુ ઓળખ ત્યારે મળી જ્યારે તેઓ નરેન્દ્ર મોદીના ચૂંટણી અભિયાન સાથે જોડાયા. જોકે તેમના મતે પ્રશાંત કિશોરને ઘણી વખત તેમની વાસ્તવિક ભૂમિકા કરતાં વધુ મોટા રણનીતિકાર તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે.
‘પ્રશાંત કિશોર પોતાને મોટા રાજકીય ચહેરા તરીકે સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે’
અંગેશે દાવો કર્યો કે પ્રશાંત કિશોર પોતે મુખ્યમંત્રી અને પ્રધાનમંત્રી બનાવવામાં પોતાની ભૂમિકા દર્શાવે છે અને હવે પોતાને સ્વતંત્ર રાજકીય નેતા તરીકે સ્થાપિત કરવા માંગે છે. તેમના મત મુજબ ટેક્નોલોજી, ડેટા અને ચૂંટણી વ્યવસ્થાપનના આધારે પ્રશાંત કિશોરે પોતાનું અલગ સ્થાન બનાવ્યું છે.
બાંકીપુર જીત બાદ પ્રશાંત કિશોરે શું કહ્યું?
બાંકીપુરમાં જીત બાદ પ્રશાંત કિશોરે જાહેરમાં જણાવ્યું હતું કે તેમની લડાઈ કોઈ વ્યક્તિ સામે નથી પરંતુ બિહારને સારું નેતૃત્વ મળે તે માટે છે. તેમણે કહ્યું હતું કે ભાજપ અને એનડીએ પાસે બહુમત છે, તેથી મુખ્યમંત્રી પણ તેમના જ પક્ષમાંથી બનશે, પરંતુ બિહારને એક સક્ષમ, ઈમાનદાર અને સારા ચરિત્રવાળા મુખ્યમંત્રીની જરૂર છે.
તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે બિહારના લોકો માત્ર મજૂરી કરવા માટે જન્મ્યા નથી અને રાજ્યમાં શિક્ષણ, રોજગાર અને વિકાસની વધુ સારી વ્યવસ્થા થવી જોઈએ. ગુજરાત જેવી સુવિધાઓ જો અન્ય રાજ્યોમાં મળી શકે તો બિહારને પણ તેનો લાભ મળવો જોઈએ.
‘ધારાસભ્ય બનવાથી બાંકીપુર બેંગલુરુ નહીં બને’
પ્રશાંત કિશોરે જીત બાદ કહ્યું કે તેઓ મોટા મોટા વચનો આપવા માંગતા નથી. તેમના શબ્દોમાં, માત્ર ધારાસભ્ય બનવાથી બાંકીપુર તરત જ બેંગલુરુ બની જશે એવું નથી, પરંતુ આગામી થોડા મહિનાઓમાં સ્થાનિક સ્તરે સુધારાના પ્રયાસો દેખાશે.
તેમણે જણાવ્યું કે આ ચૂંટણી માત્ર રસ્તા, નાળા કે સ્થાનિક વિકાસની ચૂંટણી નહોતી પરંતુ બિહારના ભવિષ્યના નેતૃત્વ અંગેનો જનસંદેશ હતો.
‘મારું લક્ષ્ય માત્ર મુખ્યમંત્રી બનવાનું નથી’
પ્રશાંત કિશોરે પોતાના ભાષણમાં કહ્યું કે તેમણે અનેક મુખ્યમંત્રીઓ અને નેતાઓને રાજકીય રીતે મદદ કરી છે, પરંતુ તેમનું સપનું માત્ર મુખ્યમંત્રી બનવાનું નથી. તેમણે કહ્યું કે તેઓ એવો દિવસ જોવા માંગે છે જ્યારે હરિયાણા, પંજાબ, ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોમાંથી લોકો રોજગાર માટે બિહાર આવે અને બિહાર વિકાસનું કેન્દ્ર બને.
અંગેશે વ્યક્ત કર્યો સંદેહ
ચર્ચા દરમિયાન અંગેશે પ્રશાંત કિશોર અંગે પોતાના સંદેહ પણ વ્યક્ત કર્યા. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે પ્રશાંત કિશોરે અલગ અલગ સમયમાં ભાજપ, જેડીયુ, કોંગ્રેસ સહિત અનેક રાજકીય પક્ષો સાથે કામ કર્યું છે. તેમના મતે પ્રશાંત કિશોરની કોઈ સ્પષ્ટ વૈચારિક રેખા દેખાતી નથી અને તેઓ વિવિધ રાજકીય પક્ષો સાથે પરિસ્થિતિ મુજબ કામ કરતા રહ્યા છે.
‘પ્રશાંત કિશોર ભાજપને સંદેશ આપી રહ્યા છે’
અંગેશે દાવો કર્યો કે બાંકીપુર જીત બાદ પ્રશાંત કિશોરના નિવેદનોને જોતા એવું લાગી રહ્યું છે કે તેઓ ભાજપના કેન્દ્રીય નેતૃત્વને સંદેશ આપી રહ્યા છે કે બિહાર માટે નવા અને સક્ષમ નેતૃત્વની જરૂર છે. જોકે તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ તેમનું વ્યક્તિગત રાજકીય વિશ્લેષણ છે.
બિહારમાં વિકાસના મુદ્દાઓ પર પણ ભાર
ચર્ચા દરમિયાન બિહારમાં બેરોજગારી, શિક્ષણ, આરોગ્ય, સ્થળાંતર, રસ્તા, નાળાની સમસ્યા અને સ્થાનિક વિકાસ જેવા મુદ્દાઓની પણ ચર્ચા થઈ. બંને વક્તાઓએ કહ્યું કે આ મુદ્દાઓ આગામી રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહેશે અને બિહારના મતદારો હવે વિકાસને વધુ મહત્વ આપી રહ્યા છે.
કોંગ્રેસ સાથે ભવિષ્યમાં ગઠબંધનની અટકળો
ચર્ચામાં એવી સંભાવનાઓનો પણ ઉલ્લેખ થયો કે ભવિષ્યમાં પ્રશાંત કિશોર અને કોંગ્રેસ વચ્ચે કોઈ રાજકીય સમજુતી અથવા ગઠબંધન બની શકે. જોકે અંગેશે કહ્યું કે આ અંગે હાલ કોઈ નિશ્ચિત વાત કરી શકાય નહીં અને સમય જ આગળની રાજકીય દિશા નક્કી કરશે.
બિહારની રાજનીતિમાં આગામી દિવસો મહત્વના
ચર્ચાના અંતે કહ્યું કે બિહારમાં આગામી સમયમાં રાજકીય ઘટનાઓ વધુ ઝડપથી બદલાઈ શકે છે. ખાસ કરીને ભાજપના નેતૃત્વ, પ્રશાંત કિશોરની વધતી રાજકીય સક્રિયતા, આરજેડીની સ્થિતિ અને નવા રાજકીય સમીકરણો આગામી ચૂંટણી પહેલાં મહત્વપૂર્ણ બનવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી. સાથે જ એ પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું કે ચર્ચામાં રજૂ કરાયેલા અનેક મુદ્દા રાજકીય વિશ્લેષણ અને વ્યક્તિગત અભિપ્રાય પર આધારિત છે, જેને અંતિમ તથ્ય તરીકે જોવું યોગ્ય નથી.
