SC Bharat Tiwari Encounter: બિહારના ભોજપુરમાં તાજેતરમાં બનેલી ભરત ભૂષણ તિવારીની કથિત ન્યાયેતર હત્યા (એન્કાઉન્ટર) નો મામલો હવે ન્યાયિક ગલીઓમાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યો છે. મંગળવારે (૩૦ જૂન) સુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસની તપાસ સીબીઆઈ (CBI) પાસે કરાવવાની માંગ કરતી જનહિત અરજીને સાંભળવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે. જસ્ટિસ એમ.એમ. સુંદરેશ અને જસ્ટિસ શીલ નાગૂની બેન્ચે અરજદારને પટના હાઈકોર્ટમાં જવા માટે નિર્દેશ આપ્યો છે. કોર્ટે માન્યું કે આ પ્રકારના સંવેદનશીલ મામલાઓની દેખરેખ અને તપાસ માટે હાઈકોર્ટ વધુ સક્ષમ છે. આ આદેશ બાદ હવે કાયદાકીય લડાઈ પટના હાઈકોર્ટમાં ખસેડવામાં આવશે, જ્યાં આ એન્કાઉન્ટરની સત્યતા તપાસવા માટે ગંભીર મનોમંથન કરવામાં આવશે.
અરજદારની માંગ અને મૂળભૂત અધિકારોનો પ્રશ્ન
વકીલ વિશાલ તિવારી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી આ અરજીમાં પોલીસ એન્કાઉન્ટરની નિષ્પક્ષ તપાસ માટે એક સ્વતંત્ર નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. અરજદારે દલીલ કરી હતી કે ૨૦૧૪ના ‘પીપલ્સ યુનિયન ફોર સિવિલ લિબર્ટીઝ વિરુદ્ધ મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય’ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે આપેલા દિશાનિર્દેશોનું પોલીસ દ્વારા પાલન કરવામાં આવ્યું નથી. તિવારીનું કહેવું હતું કે લોકશાહીમાં પોલીસ સજા આપતી ઓથોરિટી બની શકતી નથી; ગુનો નક્કી કરવાનો અને સજા ફટકારવાનો અધિકાર માત્ર ન્યાયતંત્ર પાસે છે. કોર્ટે અરજદારના ‘લોકસ સ્ટેન્ડી’ એટલે કે મુકદ્દમો દાખલ કરવાના અધિકાર પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે આ મામલાનો યોગ્ય ઉપાય હાઈકોર્ટમાં જ ઉપલબ્ધ છે, જે આ ઘટનાક્રમ પર નજીકથી નજર રાખી શકે છે.
પરિવારનો આક્ષેપ: શું આત્મસમર્પણ બાદ થઈ હત્યા?
આ સમગ્ર ઘટનામાં ભરત તિવારીના પરિવારે પોલીસના દાવા પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. પરિજનોનો આરોપ છે કે ભરત તિવારીએ ગોળી વાગતા પહેલા જ પોતાનું હથિયાર ફેંકી દઈને આત્મસમર્પણ કરી દીધું હતું. આ દાવાને બળ આપતી કેટલીક વિગતો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા વીડિયોમાં પણ જોવા મળી હતી, જેમાં તિવારી પોલીસકર્મીઓ સાથે દલીલ કરતા અને હથિયાર સાથે જોવા મળ્યા હતા. એન્કાઉન્ટર બાદ સ્થાનિક લોકો અને વિવિધ રાજકીય પક્ષોના નેતાઓ રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા અને આ આખી મુઠભેડને ‘નકલી એન્કાઉન્ટર’ ગણાવી હતી. આ ઘટનાએ બિહારમાં પોલીસની કાર્યશૈલી અને કાયદાના શાસન સામે મોટો પડકાર ઉભો કર્યો છે.
બિહાર સરકારની કાર્યવાહી અને ન્યાયિક પંચની રચના
વિવાદ વધતા બિહાર સરકાર હરકતમાં આવી છે. રાજ્ય સરકારે આ મામલે કડક વલણ અપનાવતા પાંચ પોલીસકર્મીઓ સામે એફઆઈઆર (FIR) નોંધી તેમને સસ્પેન્ડ કરી દીધા છે. વધુમાં, પારદર્શિતા જાળવવા માટે પટના હાઈકોર્ટના નિવૃત્ત જસ્ટિસ વિનોદ કુમાર સિંહાની અધ્યક્ષતામાં એક ઉચ્ચ સ્તરીય ન્યાયિક પંચની રચના કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણય ૨૪ જૂનના રોજ નાયબ મુખ્યમંત્રી સમ્રાટ ચૌધરીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી રાજ્ય કેબિનેટની બેઠક બાદ લેવામાં આવ્યો હતો. આ પંચ ઘટનાની સ્વતંત્ર તપાસ કરીને સત્ય ઉજાગર કરવા માટે બંધાયેલું છે. સરકારનું આ પગલું એ દર્શાવે છે કે તેઓ જનતાના આક્રોશને સમજી રહ્યા છે અને કાયદાકીય પ્રક્રિયા દ્વારા ન્યાય આપવા માટે પ્રયત્નશીલ છે.
ન્યાયેતર હત્યાઓ અને કાયદાના શાસનનો પડકાર
અરજીમાં એવો પણ ગંભીર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે છેલ્લા કેટલાક સમયમાં બિહારમાં પોલીસ એન્કાઉન્ટરની ઘટનાઓમાં આશ્ચર્યજનક વધારો થયો છે. અરજદારનું માનવું છે કે ન્યાયેતર હત્યાઓ એ આધુનિક લોકશાહી માટે જીવલેણ છે અને તે કાયદાના શાસનને નબળું પાડે છે. અરજીમાં કેન્દ્ર સરકારને પણ નિર્દેશ આપવાની માંગ કરવામાં આવી હતી કે તેઓ તમામ રાજ્યોને એડવાઈઝરી મોકલે જેથી ૨૦૧૪ના સુપ્રીમ કોર્ટના દિશાનિર્દેશોનું કડકાઈથી પાલન થાય. ભરત તિવારીનો કેસ માત્ર એક વ્યક્તિના મોતનો મામલો નથી, પરંતુ તે દેશમાં પોલીસ અને સત્તાના મનસ્વી ઉપયોગ સામેના સંઘર્ષનું પ્રતીક બની ગયો છે.
હવે સમગ્ર દેશની નજર પટના હાઈકોર્ટ અને ન્યાયિક પંચની તપાસ પર ટકેલી છે. એક તરફ પોલીસના પોતાના દાવાઓ છે, તો બીજી તરફ પરિવારના ગંભીર આક્ષેપો છે. કાયદાકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ કેસમાં ન્યાયિક પંચનો અહેવાલ નિર્ણાયક સાબિત થશે. લોકશાહીમાં જ્યારે પણ પોલીસની સત્તા સામે પ્રશ્નો ઉઠે, ત્યારે અદાલતોની ભૂમિકા ખૂબ જ મહત્વની બની જાય છે. શું આ ઘટનામાં સંડોવાયેલા પોલીસકર્મીઓને તેમની ભૂલની સજા મળશે? શું ભરત તિવારીના પરિવારે ન્યાય મળશે? આ પ્રશ્નોના જવાબ હવે આવનારા સમયમાં હાઈકોર્ટની કાર્યવાહી અને તપાસ પંચના તારણો પર નિર્ભર છે. કાયદો અને ન્યાય આ મામલામાં સર્વોપરી છે, અને તે રીતે જ આ કેસનો નિકાલ થવો અનિવાર્ય છે.
આ પણ વાંચો:
Modi Gujarat Rally Expenditure: મોદીની એક સભાનું ખર્ચ 50 કરોડ – thegujaratreport.com
