School Theek Karo UP FIR: ઉત્તર પ્રદેશમાં સરકારી શાળાઓની કથિત બદહાલી દર્શાવતા વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયા બાદ પોલીસ કાર્યવાહીનો મુદ્દો ગરમાયો છે. ઓછામાં ઓછા આઠ જિલ્લામાં આવા વીડિયો બનાવનારા અથવા શેર કરનારા લોકો સામે FIR નોંધાઈ છે. હાથરસ, બુલંદશહર, દેવરિયા, મેરઠ, નોઈડા, ગાઝીપુર, સિદ્ધાર્થનગર અને વારાણસીમાં કાર્યવાહી થયાની માહિતી સામે આવી છે. મેરઠમાં બે યુવકોને પકડીને જેલ મોકલવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલો પણ છે.
શાળાઓમાં બહારના લોકોના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ
આ કાર્યવાહી વચ્ચે અનેક જિલ્લાઓના બેસિક શિક્ષા અધિકારીઓએ બહારના લોકો, YouTubers અને સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સને પરવાનગી વગર સરકારી શાળાઓમાં પ્રવેશ કરીને ફોટો કે વીડિયો બનાવવા સામે નિર્દેશ જાહેર કર્યા છે. અધિકારીઓએ વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા, ભણતરમાં ખલેલ અને શાળાના સત્તાવાર રેકોર્ડ સુધી અનધિકૃત પહોંચ જેવા કારણો દર્શાવ્યા છે. ફર્રુખાબાદમાં 17 એપ્રિલે આવો સર્ક્યુલર બહાર પડ્યો હતો અને ત્યારબાદ શામલી, અયોધ્યા, બલરામપુર, આગ્રા, હાપુડ અને બિજનોર સહિત અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ સમાન પ્રકારના આદેશો આવ્યા.
‘સ્કૂલ ઠીક કરો’ અભિયાન પછી વધ્યો વિવાદ
15 ઓગસ્ટથી ‘સ્કૂલ ઠીક કરો’ અભિયાન શરૂ થયા બાદ આ મુદ્દો વધુ ચર્ચામાં આવ્યો. અભિયાનનો ઉદ્દેશ સરકારી શાળાઓમાં ઇમારતો, શૌચાલયો, પાણી, શિક્ષણ સામગ્રી અને અન્ય પાયાની સુવિધાઓની સ્થિતિ લોકો સામે લાવવાનો જણાવાયો હતો. AAPએ પણ ઉત્તર પ્રદેશમાં આ અભિયાનને આગળ વધાર્યું અને શાળાઓની સ્થિતિ અંગે વીડિયો તથા જમીની માહિતી જાહેર કરવાની વાત કરી.
મેરઠમાં બે યુવકોની ધરપકડ
મેરઠના સરધના વિસ્તારમાં સંયમ પંચાલ અને અયાન મિર્ઝાએ સરકારી શાળાનો વીડિયો બનાવ્યો હતો. વીડિયોમાં કથિત રીતે શાળાની ઇમારત, પાણીની વ્યવસ્થા, શૌચાલય, વર્ગખંડ અને પરિસરની કેટલીક સમસ્યાઓ દેખાડવામાં આવી હતી. વીડિયો વાયરલ થયા બાદ શિક્ષણ વિભાગની ફરિયાદના આધારે કેસ નોંધાયો અને બંનેને શાંતિ ભંગની કાર્યવાહી હેઠળ કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા, જ્યાંથી તેમને જેલ મોકલવામાં આવ્યા.
દેવરિયામાં કાર્યકર્તા સામે FIR
દેવરિયામાં પણ સરકારી શાળાની સ્થિતિ દર્શાવતો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરનાર કાર્યકર્તા રાજત સિંહ સામે FIR નોંધાઈ. શિક્ષણ વિભાગનું કહેવું હતું કે વીડિયોમાં દેખાડવામાં આવેલો મલબો જૂના અને ઉપયોગમાં ન રહેલા મકાનના ધ્વંસ સાથે સંબંધિત હતો અને તેને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી હતી. બીજી તરફ કાર્યકર્તાનું કહેવું છે કે તેમનો હેતુ શાળાઓની વાસ્તવિક સ્થિતિ સામે લાવવાનો હતો.
AAP કાર્યકર્તાઓ પણ કાર્યવાહી હેઠળ
નોઈડા, હરદોઈ અને સિદ્ધાર્થનગરમાં પણ સરકારી શાળાઓમાં કથિત અનધિકૃત પ્રવેશ અને વીડિયો રેકોર્ડિંગને લઈને AAP સાથે જોડાયેલા લોકો સામે કેસ નોંધાયાની માહિતી છે. નોઈડામાં પંકજ અવાના સામે શિક્ષિકા દ્વારા ફરિયાદ કરવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ શાળાની સુવિધાઓ અને સ્થિતિના વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર મૂકવાના મામલે પોલીસ કાર્યવાહી થઈ છે.
સરકારનો પક્ષ: ભ્રામક વીડિયો સામે કડક કાર્યવાહી
મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે શાળાઓ અને કોલેજો અંગે ભ્રામક માહિતી ફેલાવતા વીડિયોના મામલે FIR નોંધવાના નિર્દેશ આપ્યા છે. સાથે જ અધિકારીઓને શાળાઓમાં મિડ-ડે મીલ, વિદ્યાર્થીઓ માટેના શૌચાલયો અને અન્ય સુવિધાઓની સ્થળ પર તપાસ કરવા પણ કહેવામાં આવ્યું છે. સરકારનો દાવો છે કે ખોટા અથવા ભ્રામક વીડિયો દ્વારા સરકારી સંસ્થાઓની છબી ખરાબ કરવાનો પ્રયાસ થાય તો તેની સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી જરૂરી છે.
મુદ્દો માત્ર વીડિયોનો નથી
આ સમગ્ર વિવાદમાં કેટલાક શિક્ષકો પણ કહી રહ્યા છે કે સરકારી શાળાઓની સમસ્યા માત્ર જર્જરિત ઇમારતો કે શૌચાલય સુધી મર્યાદિત નથી. શિક્ષણ સામગ્રી અને અભ્યાસક્રમ સંબંધિત સમસ્યાઓ પણ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. બીજી તરફ સરકાર અને શિક્ષણ વિભાગનો તર્ક છે કે કોઈપણ વ્યક્તિને પરવાનગી વિના શાળામાં પ્રવેશ કરીને બાળકો કે સરકારી રેકોર્ડનું રેકોર્ડિંગ કરવાની છૂટ આપી શકાય નહીં.
પારદર્શિતા અને નિયમો વચ્ચેનો સવાલ
હવે મુખ્ય સવાલ એ છે કે સરકારી શાળાની સ્થિતિનું દસ્તાવેજીકરણ કરવું જાહેર હિતમાં દેખરેખનો ભાગ છે કે પછી પરવાનગી વગર શાળા પરિસરમાં પ્રવેશ અને રેકોર્ડિંગ નિયમોનું ઉલ્લંઘન છે? એક તરફ સરકાર વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા અને શિક્ષણ વ્યવસ્થાની ગોપનીયતા તથા શિસ્તનો મુદ્દો ઉઠાવી રહી છે, તો બીજી તરફ કાર્યકર્તાઓ અને વિપક્ષી પક્ષો શાળાઓની વાસ્તવિક સ્થિતિ લોકો સામે લાવવાના અધિકારની વાત કરી રહ્યા છે.
FIR બાદ હવે તપાસ પર નજર
હાલમાં નોંધાયેલા કેસોમાં મૂકવામાં આવેલા આક્ષેપો તપાસ હેઠળ છે અને દરેક વીડિયોમાં દર્શાવવામાં આવેલી સ્થિતિ સાચી કે ભ્રામક હતી તે સંબંધિત તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થશે. જોકે એક સાથે અનેક જિલ્લાઓમાં FIR અને શાળાઓમાં બહારના લોકોના પ્રવેશ અંગેના આદેશોએ સરકારી સંસ્થાઓની પારદર્શિતા, પત્રકારત્વ અને સોશિયલ મીડિયા પર જાહેર દેખરેખના અધિકાર અંગે નવી ચર્ચા શરૂ કરી છે. સાથે જ આ સમગ્ર વિવાદે એક મૂળભૂત સવાલ ફરી ઊભો કર્યો છે—જો સરકારી શાળામાં ખરેખર કોઈ ખામી હોય, તો તેને જાહેર કરનાર સામે કાર્યવાહી કરતાં પહેલાં તે ખામી દૂર કરવા માટે કેટલી ઝડપથી પગલાં લેવાય છે?
