South India delimitation: લોકસભાની બેઠકોના સંભવિત પરિસીમનને લઈને દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોનો વિરોધ વધુ સ્પષ્ટ બની રહ્યો છે. ગુરુવારે યોજાયેલી દક્ષિણી ક્ષેત્રિય પરિષદની બેઠકમાં કર્ણાટક અને તમિલનાડુએ પરિસીમન અંગે પોતાની ચિંતાઓ રજૂ કરી હતી. કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી ડીકે શિવકુમારે લોકસભાની હાલની 543 બેઠકો યથાવત રાખવાની માગ કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે જો પરિસીમન કરવામાં આવે તો તેનો આધાર 1971ની વસ્તી ગણતરીને જ બનાવવો જોઈએ.
તમિલનાડુએ પણ પરિસીમન સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો: તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી જોસેફ વિજયે કહ્યું કે દક્ષિણના રાજ્યોની એક સહિયારી ચિંતા છે કે જો ભવિષ્યનું પરિસીમન તાજેતરની વસ્તી ગણતરીના આધારે કરવામાં આવશે તો સંસદમાં તેમનો રાજકીય અવાજ નબળો પડી શકે છે. તેમના મતે દક્ષિણના રાજ્યો લાંબા સમયથી વસ્તી નિયંત્રણ, માનવ વિકાસ અને આર્થિક પ્રગતિના ક્ષેત્રે રાષ્ટ્રીય નીતિઓને સફળતાપૂર્વક અમલમાં મૂકી રહ્યા છે. આવી સફળતાને કારણે જો ભવિષ્યમાં તેમનું સંસદીય પ્રતિનિધિત્વ ઘટે તો તે રાજ્યો સાથે અન્યાય સમાન ગણાશે.
વસ્તી નિયંત્રણની સફળતા ‘સજા’ ન બનવી જોઈએ: દક્ષિણી ક્ષેત્રિય પરિષદની 31મી બેઠકમાં વિજયે જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રીય નીતિઓને સફળતાપૂર્વક લાગુ કરનારા રાજ્યોને તેમની સફળતા માટે કોઈ પ્રકારની ‘સજા’ મળવી જોઈએ નહીં. તેમણે કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી કાયદાકીય ખાતરીની માગ કરી કે કોઈપણ રાજ્યની વસ્તી નિયંત્રણની સફળતાને કારણે સંસદમાં તેની ભાગીદારીમાં ઘટાડો નહીં થાય. તેમના જણાવ્યા મુજબ જાહેર નીતિઓ એવી હોવી જોઈએ નહીં કે જે રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યો હાંસલ કરનારા રાજ્યોને ભવિષ્યમાં નુકસાન પહોંચાડે.
તમિલનાડુ વિધાનસભામાં અગાઉ પણ પ્રસ્તાવ: મુખ્યમંત્રી જોસેફ વિજય આ મુદ્દે અગાઉ પણ પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરી ચૂક્યા છે. 12 ઓગસ્ટે તમિલનાડુ વિધાનસભામાં એક પ્રસ્તાવ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં લોકસભાની 543 બેઠકોને ફ્રીઝ રાખવાની અને મહિલા આરક્ષણને આ જ બેઠકોની અંદર લાગુ કરવાની વાત કરવામાં આવી હતી. રાજ્યનું કહેવું છે કે મહિલા આરક્ષણને પરિસીમનની પ્રક્રિયા સાથે સીધી રીતે જોડવાને બદલે હાલની બેઠકોના માળખામાં જ અમલમાં મૂકી શકાય.
શિવકુમારની ત્રણ મુખ્ય માગો: કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી ડીકે શિવકુમારે દક્ષિણી ક્ષેત્રિય પરિષદને કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ ઔપચારિક પ્રસ્તાવ મોકલવાની અપીલ કરી હતી. તેમાં ત્રણ મુખ્ય માગો સામેલ કરવાની વાત તેમણે કરી હતી. પ્રથમ, પરિસીમન માટે 1971ની વસ્તી ગણતરીને જ આધાર બનાવવામાં આવે. બીજી, લોકસભાની 543 બેઠકો આગામી 25 વર્ષ સુધી યથાવત રાખવામાં આવે. ત્રીજી, મહિલા આરક્ષણનો અમલ હાલની 543 લોકસભા બેઠકોની અંદર કરવામાં આવે અને તેને પરિસીમનની પ્રક્રિયા સાથે જોડવામાં ન આવે.
‘પ્રતિનિધિત્વ માત્ર બેઠકોની સંખ્યા નથી’: શિવકુમારે કહ્યું કે દક્ષિણના રાજ્યોને એવી ખાતરી આપવામાં આવી છે કે તેમની લોકસભા બેઠકોમાં ઘટાડો કરવામાં આવશે નહીં. જોકે તેમના મતે માત્ર બેઠકોની સંખ્યા જ મહત્વની નથી. સંસદમાં કોઈ રાજ્યનો રાજકીય અવાજ, તેની અસર અને નીતિ નિર્માણમાં તેનો પ્રભાવ પણ એટલો જ મહત્વનો છે. તેથી બેઠકોની સંખ્યા જાળવી રાખવા ઉપરાંત દક્ષિણના રાજ્યોના રાજકીય પ્રભાવને સુરક્ષિત રાખવો જરૂરી છે.
2011ની વસ્તી ગણતરી આધાર બનશે તો શું થશે?: દક્ષિણના રાજ્યોનું મુખ્ય તર્ક એ છે કે જો પરિસીમન 2011 અથવા ત્યારબાદની વસ્તી ગણતરીના આંકડાના આધારે કરવામાં આવશે તો વધુ વસ્તી વૃદ્ધિ ધરાવતા ઉત્તરીય રાજ્યોને લોકસભામાં વધુ બેઠકો મળી શકે છે. બીજી તરફ, વસ્તી નિયંત્રણમાં સફળ રહેલા દક્ષિણના રાજ્યોની કુલ સંસદીય ભાગીદારી પ્રમાણમાં ઘટી શકે છે. દક્ષિણના રાજ્યોનું માનવું છે કે આવી સ્થિતિમાં તેમની રાજકીય શક્તિ તેમજ રાષ્ટ્રીય નીતિઓ ઘડવામાં તેમનો પ્રભાવ ઓછો થઈ શકે છે.
‘દક્ષિણ ભારત દેશની અર્થવ્યવસ્થાનું એન્જિન’: બેઠક દરમિયાન શિવકુમારે દક્ષિણ ભારતના આર્થિક યોગદાનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે પાંચ દક્ષિણના રાજ્યો મળીને દેશની લગભગ એક તૃતીયાંશ GDPમાં યોગદાન આપે છે, જ્યારે તેમની સંયુક્ત વસ્તી ભારતની કુલ વસ્તીના લગભગ એક પાંચમા ભાગ જેટલી છે. તેમના મતે આર્થિક યોગદાનના પ્રમાણમાં રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ અને નીતિ નિર્માણમાં પ્રભાવ પણ યોગ્ય રીતે જળવાઈ રહેવા જોઈએ.
કર્ણાટકે નાણાકીય હિસ્સો વધારવાની માગ કરી: શિવકુમારે કેન્દ્ર પાસેથી કર્ણાટકના નાણાકીય હિસ્સામાં વધારો કરવાની પણ માગ કરી. તેમણે જણાવ્યું કે 14મા નાણાં પંચમાં કર્ણાટકનો હિસ્સો 4.7 ટકા હતો, જે 15મા નાણાં પંચમાં ઘટીને 3.6 ટકા થઈ ગયો હતો. તેમના જણાવ્યા મુજબ આ ઘટાડાને કારણે રાજ્યને છ વર્ષમાં આશરે રૂ. 65 હજાર કરોડનું નુકસાન થયું. તેમણે 16મા નાણાં પંચમાં હિસ્સો વધીને 4.13 ટકા થવાનું સ્વાગત કર્યું, પરંતુ તેને ફરીથી 4.7 ટકા સુધી લઈ જવાની માગ કરી. તેમણે દલીલ કરી કે કર્ણાટક GST અને આવકવેરા સંગ્રહમાં દેશના મોટા યોગદાનકર્તાઓમાં સામેલ છે, તેથી વધુ સારું પ્રદર્શન કરનારા રાજ્યોને પ્રોત્સાહન મળવું જોઈએ.
વિજયે NEETનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો: દક્ષિણી ક્ષેત્રિય પરિષદની બેઠકમાં તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી જોસેફ વિજયે NEET પરીક્ષાનો મુદ્દો પણ રજૂ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે NEET ગ્રામીણ અને આર્થિક રીતે નબળા વર્ગના વિદ્યાર્થીઓ માટે સમાન તક ઊભી કરતી નથી. તેમણે તમિલનાડુને મેડિકલ, ડેન્ટલ અને AYUSH અભ્યાસક્રમોમાં માત્ર ધોરણ 12ના ગુણના આધારે પ્રવેશ આપવાની મંજૂરી આપવાની માગ કરી. તેમના જણાવ્યા મુજબ રાજ્યની લાંબા સમયથી ચાલી આવતી શાળા આધારિત પ્રવેશ પ્રણાલી વધુ ન્યાયસંગત રહી છે.
શું છે દક્ષિણી ક્ષેત્રિય પરિષદ?: દક્ષિણી ક્ષેત્રિય પરિષદ રાજ્યોના પુનર્ગઠન અધિનિયમ, 1956 હેઠળ રચાયેલ વૈધાનિક સલાહકાર મંડળ છે. તેનો મુખ્ય હેતુ દક્ષિણના રાજ્યો અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચે સહયોગ વધારવાનો અને વિવિધ સહિયારા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા દ્વારા ઉકેલ શોધવાનો છે. તેમાં આંધ્ર પ્રદેશ, કર્ણાટક, કેરળ, તમિલનાડુ, તેલંગાણા અને પુડુચેરી સભ્યો છે. આંદમાન-નિકોબાર અને લક્ષદ્વીપ વિશેષ આમંત્રિત સભ્યો તરીકે સામેલ થાય છે. પરિષદના અધ્યક્ષ કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ છે, જ્યારે ઉપાધ્યક્ષનું પદ રોટેશનના આધારે અલગ-અલગ રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓને મળે છે. આ બેઠકમાં તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી જોસેફ વિજય ઉપાધ્યક્ષ હતા.
પરિસીમન હવે મોટો રાજકીય મુદ્દો: લોકસભામાં મહિલા આરક્ષણના અમલ અને ભવિષ્યના પરિસીમનને લઈને દેશભરમાં ચર્ચા સતત તેજ બની રહી છે. દક્ષિણના રાજ્યોનો મુખ્ય સવાલ એ છે કે વસ્તી નિયંત્રણ જેવી રાષ્ટ્રીય નીતિઓમાં સફળતા મેળવ્યા બાદ તેમને સંસદમાં ઓછા પ્રતિનિધિત્વના રૂપમાં તેની કિંમત ચૂકવવી ન પડે. આગામી સમયમાં પરિસીમન અંગે કેન્દ્ર અને દક્ષિણના રાજ્યો વચ્ચેની આ ચર્ચા વધુ રાજકીય સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
