Vande Mataram Kerala: કેરળમાં રાષ્ટ્રીય ગીત ‘વંદે માતરમ’ના સંપૂર્ણ ગાનને લઈને નવો રાજકીય વિવાદ સામે આવ્યો છે. રાજ્ય સરકારના મંત્રીઓ અને કોંગ્રેસના નેતાઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કેરળ સરકારના કાર્યક્રમોમાં અત્યાર સુધી જે પરંપરા ચાલી આવી છે તે જ યથાવત રહેશે અને માત્ર ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે અંતરા જ ગવાશે. આ સમગ્ર ચર્ચા ત્યારે શરૂ થઈ જ્યારે કેરળના મુખ્ય સચિવ દ્વારા કેન્દ્ર સરકારના અભિયાનને ધ્યાનમાં રાખીને એક પરિપત્ર જાહેર કરવામાં આવ્યો, જેમાં ‘વંદે માતરમ’ના સંપૂર્ણ ગાન સહિત વિવિધ કાર્યક્રમો યોજવાની વાત કરવામાં આવી હતી.
રાજ્ય સરકારના પ્રતિનિધિઓએ કહ્યું છે કે રાજ્ય પોતાના પ્રોટોકોલ પ્રમાણે જ આગળ વધશે અને સરકારના કાર્યક્રમોમાં અગાઉની જ પદ્ધતિનું પાલન કરવામાં આવશે. બીજી તરફ, વિપક્ષી પક્ષો અને કેટલાક રાજકીય નેતાઓએ પણ આ મુદ્દે પોતાના અભિપ્રાયો વ્યક્ત કર્યા છે, જેના કારણે સમગ્ર મામલો ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
મુખ્ય સચિવના પત્ર બાદ શરૂ થઈ ચર્ચા
6 ઑગસ્ટે કેરળના મુખ્ય સચિવ વિશ્વનાથ સિન્હાએ એક પરિપત્ર જાહેર કર્યો હતો. તેમાં જણાવાયું હતું કે ‘આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવ’ અંતર્ગત વર્ષ 2022માં શરૂ કરાયેલા અભિયાનના 2026ના કાર્યક્રમોને ‘વંદે માતરમ’ના 150 વર્ષ પૂર્ણ થવાના અવસર સાથે જોડવામાં આવશે.
પરિપત્રમાં જણાવાયું હતું કે આ કાર્યક્રમો દેશવ્યાપી સ્મરણોત્સવના ત્રીજા તબક્કાનો ભાગ હશે અને તેમાં રાષ્ટ્રીય ધ્વજ સાથે ‘વંદે માતરમ’નું સામૂહિક ગાન કરવામાં આવશે. સાથે જ, નાગરિકોને ‘હર ઘર તિરંગા’ અભિયાનમાં ભાગ લેવા અને તિરંગા સાથે પોતાની સેલ્ફી ઓનલાઈન અપલોડ કરવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે.
આ પરિપત્ર સંસ્કૃતિ મંત્રાલય તરફથી મળેલા માર્ગદર્શનના આધારે બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો. તેમાં 9 ઑગસ્ટથી 17 ઑગસ્ટ દરમિયાન યોજાનારા ‘હર ઘર તિરંગા’ અભિયાનનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.
આરોગ્ય મંત્રીનું સ્પષ્ટ નિવેદન
કેરળ સરકારના આરોગ્યમંત્રી કે. મુરલીધરને આ મુદ્દે સ્પષ્ટતા કરતાં જણાવ્યું કે મુખ્ય સચિવ કેન્દ્ર સરકારના માર્ગદર્શન અનુસાર પરિપત્ર બહાર પાડે છે, કારણ કે તે તેમની વહીવટી જવાબદારીનો ભાગ છે.
તેમણે કહ્યું કે રાજ્ય સરકારના કાર્યક્રમોમાં અગાઉથી જે પ્રોટોકોલ અમલમાં છે તેમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવશે નહીં. રાજ્ય સરકારના તમામ સત્તાવાર કાર્યક્રમોમાં માત્ર ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે અંતરા જ ગવાશે.
મુરલીધરે વધુમાં જણાવ્યું કે કેરળ સરકાર પોતાના કાર્યક્રમોમાં રાજ્યના નક્કી કરેલા પ્રોટોકોલનું પાલન કરશે અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સૂચવાયેલા પ્રોટોકોલને રાજ્ય સરકારના કાર્યક્રમોમાં લાગુ કરવામાં આવશે નહીં.
રાજ્યપાલની હાજરીવાળા કાર્યક્રમો અંગે શું કહ્યું?
આરોગ્યમંત્રીએ શપથગ્રહણ સમારોહનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું કે તે સમયે રાજ્યપાલની હાજરી હોવાથી કેન્દ્ર સરકારના પ્રોટોકોલનું પાલન કરવામાં આવ્યું હતું.
તેમણે સમજાવ્યું કે દેશના તમામ રાજ્યોમાં રાજ્યપાલની હાજરીવાળા કાર્યક્રમોમાં સામાન્ય રીતે કેન્દ્ર સરકારના નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે છે. પરંતુ રાજ્ય સરકાર દ્વારા આયોજિત કાર્યક્રમોમાં રાજ્ય પોતાનો જ પ્રોટોકોલ અનુસરશે.
તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે સરકારના સામાન્ય કાર્યક્રમોમાં ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે અંતરા જ ગવાશે અને આ વ્યવસ્થામાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવશે નહીં.
કોંગ્રેસ સાંસદ રાજમોહન ઉન્નીથનનું નિવેદન
કોંગ્રેસના સાંસદ રાજમોહન ઉન્નીથને પણ આ મુદ્દે તીવ્ર પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે કેરળમાં અત્યાર સુધી જે રીતે ‘વંદે માતરમ’ ગવાતું આવ્યું છે તે જ રીતે આગળ પણ ગવાશે.
ઉન્નીથને કહ્યું કે કેરળમાં આ જન્મમાં સંપૂર્ણ ‘વંદે માતરમ’ ગવાશે નહીં. સાંસદે એક ટીવી ચેનલ સાથે વાતચીત દરમિયાન જણાવ્યું કે મુખ્ય સચિવ દ્વારા રાષ્ટ્રગીતના સંપૂર્ણ ગાન અંગે આપવામાં આવેલા કોઈપણ નિર્દેશની તેમને જાણ નથી, પરંતુ નરેન્દ્ર મોદી અમને ગોળી મારવાની ધમકી આપે તો પણ સંપૂર્ણ ગીત ગવાશે નહીં.
સાંસદે રાજ્યપાલોની ભૂમિકાને લઈને પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા અને આરોપ લગાવ્યો કે રાજભવનો હવે રાજકીય પ્રવૃત્તિઓના કેન્દ્ર બની રહ્યા છે. તેમના મત મુજબ રાજ્યપાલોએ બંધારણીય મર્યાદામાં રહીને કામ કરવું જોઈએ.
‘હર ઘર તિરંગા’ અભિયાનમાં શું સામેલ છે?
મુખ્ય સચિવના પરિપત્રમાં જણાવાયું હતું કે આ વર્ષની ઉજવણી દરમિયાન તમામ સરકારી અને જાહેર કાર્યક્રમોમાં રાષ્ટ્રીય ધ્વજ ફરકાવવાની સાથે ‘વંદે માતરમ’નું સામૂહિક ગાન કરવામાં આવશે.
તે ઉપરાંત, ‘હર ઘર તિરંગા’ પોર્ટલ મારફતે નાગરિકોને તિરંગા સાથે સેલ્ફી અપલોડ કરવા માટે પણ અપીલ કરવામાં આવી છે. આ અભિયાનનો હેતુ દેશભરમાં લોકોની ભાગીદારી વધારવાનો હોવાનું જણાવાયું છે.
પરિપત્રમાં એવો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો કે ભારત સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા માર્ગદર્શકોનું પાલન કરવામાં આવશે.
CPI(M)એ પણ ઉઠાવ્યા સવાલો
આ મુદ્દે CPI(M)એ પણ પોતાની પ્રતિક્રિયા વ્યક્ત કરી છે. પક્ષે મુખ્ય સચિવના પરિપત્રની ટીકા કરતાં તેને પાછો ખેંચવાની માંગ કરી છે.
પક્ષનું કહેવું છે કે રાજ્ય સરકારે આવા પ્રકારના પરિપત્ર બહાર પાડતા પહેલાં રાજ્યની પરંપરા અને પ્રચલિત પ્રોટોકોલને ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ. પક્ષના કેટલાક નેતાઓએ એવો પણ આરોપ લગાવ્યો કે આવા પગલાં દ્વારા રાજ્ય સરકાર પર બાહ્ય દબાણ સ્વીકારવાનો આક્ષેપ થઈ રહ્યો છે.
રાજકીય ચર્ચા વધુ તેજ બની
‘વંદે માતરમ’ના સંપૂર્ણ ગાનને લઈને ઉભા થયેલા આ વિવાદ બાદ કેરળમાં રાજકીય ચર્ચા વધુ તેજ બની છે. એક તરફ રાજ્ય સરકારનું કહેવું છે કે તે વર્ષોથી ચાલતી પરંપરા જાળવી રાખશે, જ્યારે બીજી તરફ મુખ્ય સચિવના પરિપત્રને લઈને વિપક્ષ અને અન્ય રાજકીય પક્ષોએ અલગ-અલગ અભિપ્રાયો વ્યક્ત કર્યા છે.
હાલની સ્થિતિમાં રાજ્ય સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેના તમામ સત્તાવાર કાર્યક્રમોમાં માત્ર પ્રથમ બે અંતરા જ ગવાશે અને રાજ્ય પોતાના પ્રોટોકોલનું પાલન કરશે. બીજી તરફ, કેન્દ્ર સરકારના અભિયાન અને તેના માર્ગદર્શકોને લઈને રાજકીય ચર્ચા હજુ યથાવત છે. આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દે રાજ્ય સરકાર અથવા કેન્દ્ર સરકાર તરફથી કોઈ નવી સ્પષ્ટતા આવે છે કે નહીં, તેના પર હવે સૌની નજર રહેશે.
