■ ચીન માટે કહેવત છે કે ‘ ચાલે તો ચાંદ તક નહીતો રાત તક!’ અને ગુજરાતી કહેવત મુજબ ‘દશેરાના દિવસે જ ઘોડો ન દોડયો!’ ઈરાનને મોટું નુકસાન થયું અને ચીનના શસ્ત્રોની દુનિયામાં થઈ ફજેતી!

China: ઈરાને અમેરિકન અને ઇઝરાયલી હવાઈ હુમલાઓને રોકવા માટે મોટી સંખ્યામાં ચીની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ તૈનાત કરી હતી.જોકે, ખરેખર યુદ્ધ ચાલુ થયું ત્યારે જ આ હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ તેહરાન પર ઇઝરાયલી અને અમેરિકન હુમલાઓને રોકવામાં નિષ્ફળ ગઈ.આમાંની એક સિસ્ટમ ચીનની HQ-9B હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી છે. ઈરાને તાજેતરમાં જ તેના હવાઈ સંરક્ષણને મજબૂત બનાવવા માટે ચીન પાસેથી HQ-9B હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી ખરીદી હતી.આ એ જ હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી છે જે ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન પાકિસ્તાનને ભારતીય હવાઈ હુમલાઓથી બચાવવામાં નિષ્ફળ ગઈ હતી. આમ, હવે ચીની HQ-9B ની ક્ષમતા પર પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે.

■ HQ-9B એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ કેવી છે?

HQ-9B એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ ચાઇના એરોસ્પેસ સાયન્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી કોર્પોરેશન દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હતી. તે રશિયન S-300PMU અને અમેરિકન પેટ્રિઅટ PAC-2 સિસ્ટમ્સની ટેકનોલોજી પર આધારિત છે. જોકે, ચીન દાવો કરે છે કે તે એક સ્વદેશી એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ છે. તેનું પ્રથમ પરીક્ષણ 2006 માં કરવામાં આવ્યું હતું અને છેલ્લા દસ વર્ષથી તેનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. HQ-9B એર ડિફેન્સ સિસ્ટમની રેન્જ 260 કિમી છે.

■100 કિમી સુધીના લક્ષ્યોને ટ્રેક કરવામાં સક્ષમ

HQ-9B માં સક્રિય રડાર હોમિંગ અને નિષ્ક્રિય ઇન્ફ્રારેડ સીકર છે, જે તેને સ્ટીલ્થ એરક્રાફ્ટ સામે અસરકારક બનાવે છે. HQ-9B એક સાથે ૬-૮ લક્ષ્યોને ટક્કર આપી શકે છે અને ૧૦૦ સુધી ટ્રેક કરી શકે છે. ચીને બેઇજિંગ, તિબેટ અને દક્ષિણ ચીન સમુદ્રમાં HQ-9B તૈનાત કર્યું છે, જે બધા ચીનના વ્યૂહાત્મક હિતો માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

■ ઈરાને HQ-9B એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ કેમ ખરીદી

મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ અને સંભવિત ઇઝરાયલી હુમલાનો સામનો કરવા ઈરાને તેના હવાઈ સંરક્ષણને મજબૂત બનાવવા માટે HQ-9B ખરીદ્યું હતું.એવું માનવામાં આવે છે કે HQ-9B ને ઈરાને ચીનને તેલના બદલામાં શસ્ત્ર સોદાના ભાગ રૂપે ખરીદ્યું હતું. 2025 ના યુદ્ધ દરમિયાન ઇઝરાયલી મિસાઇલો સામે રશિયન S-300PMU-2 ના નબળા પ્રદર્શનને જોયા પછી ઈરાને ચીન પાસેથી HQ-9B ખરીદવા માટે સોદો કર્યો હતો.

■ ઈરાને HQ-9B ક્યાં તૈનાત કર્યું?

અહેવાલો અનુસાર, ઈરાને HQ-9B ને નતાન્ઝ ન્યુક્લિયર કોમ્પ્લેક્સ, ફોર્ડો એનરિચમેન્ટ ફેસિલિટી, IRGC મિસાઈલ અને UAV બેઝ અને તેહરાન અને ઇસ્ફહાન નજીકના એરબેઝ જેવા મુખ્ય લક્ષ્યોની આસપાસ તૈનાત કર્યા હતા.આ સિસ્ટમ S-300PMU-2 અને બાવર-373 (લાંબા અંતર), ખોરદાદ-15 અને રાદ (મધ્યમ અંતર), અને ટૂંકા અંતરની ટોર-M2, પેન્ટસિર-S1, ઝોલ્ફાકાર અને ટેક્ટિકલ MANPADS મિસાઈલો સાથે તૈનાત કરવામાં આવી હતી પણ તે ખરા સમયે કામ ન લાગતા ઇરાનને મોટું નુકસાન ભોગવવાનો વારો આવ્યો છે.ચીની માલ માટે કહેવાય છે કે ‘ચાલે તો ચાંદ તક નહિ તો રાત તક’ આવો ઘાટ સર્જાયો અને ‘દશેરાના દિવસે જ ઘોડો ન દોડ્યો!’ જેવી ગુજરાતી કહેવત જેવો ઘાટ સર્જાયો હતો.