India Census Data Controversy: દેશભરમાં ચાલી રહેલી ડિજિટલ જનગણના ૨૦૨૬ (Digital Census 2026) ના આંકડાઓમાં કેન્દ્ર સરકાર ભારે હેરાફેરી અને સત્ય છુપાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી હોવાનો સણસણતો પર્દાફાશ થયો છે. ‘ધ હિન્દુ’ અખબારના અહેવાલ મુજબ, જમીની સ્તરે કામ કરી રહેલા સરકારી ગણતરીકારો અને ઓફિસર્સ પર આંકડાઓ બદલવાનું પ્રચંડ દબાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. શાસક પક્ષના વિકાસના મોટા-મોટા દાવાઓ અને જમીની વાસ્તવિકતા વચ્ચે જમીન-આસમાનનો તફાવત ઉભો થતાં જનગણનાના કર્મચારીઓને ઘરોમાં ફરીથી ધકેલવામાં આવી રહ્યા છે. હેડલાઇન્સ મેનેજમેન્ટમાં માહિર આ સરકાર નથી ઈચ્છતી કે ગરીબી, શૌચાલય, નળનું પાણી અને પાકા મકાનોની અસલી કડવી સચ્ચાઈ પ્રજા સામે આવે અને સરકારે વૈશ્વિક સ્તરે અરીસો જોવો પડે.
ખુલ્લામાં શૌચનું સત્ય
જ્યારે નીચલા સ્તરે કામ કરતા પ્રાથમિક શિક્ષકો અને આંગણવાડી વર્કર્સ નાગરિકો પાસેથી ઓપન ડેફિકેશન (ખુલ્લામાં શૌચ ક્રિયા) અંગેનો સાચો ડેટા પર્સનલ ફોનની એપમાં અપલોડ કરે છે, ત્યારે ઉપર બેઠેલા ચાર્જ ઓફિસર્સ અને સુપરવાઇઝર્સના ફોન આવે છે કે ‘આ ડેટા ઠીક કરો અને સરકારની નબળી સ્થિતિ ન બતાવો.’ સ્થાનિક સરપંચ અને લેખપાલ જેવા વહીવટી તંત્રના વચેટિયાઓ પોતાની પોલ ખૂલી જવાના ડરે ડેટામાં સરેઆમ ફેરફાર કરાવી રહ્યા છે. સત્તાધીશો દ્વારા સ્વચ્છ ભારત મિશનની સફળતાના જે ઢોંગ મીડિયામાં પીરસવામાં આવે છે, તેનાથી તદ્દન વિપરીત નરક જેવી સ્થિતિ હજુ પણ જમીન પર યથાવત છે જેને ડિજિટલ કલમના જોરે દબાવવામાં આવી રહી છે.
ખોટા આંકડા અને નબળી નીતિઓ
જનગણનાના આંકડા એ માત્ર વસ્તીની ગણતરી નથી, પણ આખા દેશના સામાજિક અને આર્થિક સ્વાસ્થ્યનો જીવતો અહેવાલ છે. શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય, જ્ઞાતિ આધારિત સંસાધનો અને ધાર્મિક વસ્તીની આર્થિક સ્થિતિ નક્કી કરતો આ ડેટા જ ભવિષ્યની તમામ સરકારી નીતિઓનો પાયો બને છે. જો આ પાયામાં જ જૂઠ ભરી દેવામાં આવશે, તો દેશના પોલિસી મેકિંગ (Policy Making) નું માળખું જ એક મોટા જૂઠ પર આધારિત થઈ જશે. જ્યારે આયોજન જ ખોટા ડેટા પર થશે, ત્યારે જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિ સુધી મદદ ક્યારેય પહોંચશે જ નહીં. પરંતુ સરકાર જનતાના હિતના બદલે પોતાના સત્તાવાર પ્રોપગેન્ડાને બચાવવા માટે આખા દેશના ભવિષ્યને દાવ પર લગાવી રહી છે.
૧૫ વર્ષનો લાંબો વિલંબ
આ દેશની કમનસીબી છે કે છેલ્લી જનગણના ૨૦૧૧ માં થઈ હતી અને અત્યારે ૨૦૨૬ ચાલી રહ્યું હોવા છતાં દેશના પોલિસી મેકર્સ, સાંસદો અને વડાપ્રધાન ૧૫ વર્ષ જૂના આઉટડેટેડ આંકડાના આધારે દેશ ચલાવી રહ્યા છે. કોરોના મહામારીના બહાને જાણીજોઈને આ પ્રક્રિયા વર્ષો સુધી મોડી કરવામાં આવી, કારણ કે તંત્રને ડર હતો કે જમીની સચ્ચાઈ બહાર આવતા જ શાસકોના જુઠ્ઠાણાંના પત્તાના મહેલ તૂટી પડશે. આટલા લાંબા વિલંબ બાદ પણ જ્યારે પ્રક્રિયા શરૂ થઈ, ત્યારે ગંભીર કોમ્યુનિકેશન ગેપ અને ટેકનિકલ ખામીઓના ઓઠા હેઠળ અર્બન એરિયામાં એલપીજી સિલિન્ડરની તંગી છુપાવવા માટે ડેટા સાથે સરેઆમ ચેડાં કરાઈ રહ્યા છે.
કોવિડ સમયનું જૂઠ્ઠાણું
ડેટા અને આંકડાઓ છુપાવવાની આ સરકારની જૂની અને ક્રૂર આદત રહી છે. કોવિડ-૧૯ ના ભયાનક સમયમાં જ્યારે લાખો મજૂરો રસ્તા પર રઝળતા હતા અને હોસ્પિટલોમાં બેડ અને ઓક્સિજન વિના લોકો મરી રહ્યા હતા, ત્યારે પણ સરકારે કાં તો આંકડા જાહેર કર્યા નહોતા અથવા તો સદંતર જૂઠું બોલવામાં આવ્યું હતું. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) એ ભારતમાં કોરોનાથી થયેલા મોતના જે આંકડા આપ્યા હતા અને ભારત સરકારે જે સત્તાવાર આંકડો બતાવ્યો હતો, તેમાં ૧૦ ગણો મોટો તફાવત હતો. મોતના આંકડા છુપાવનારું આ ભ્રષ્ટ તંત્ર અત્યારે દેશની ગરીબી અને વસ્તીના અસલી ચિત્રને પણ દબાવીને માત્ર હેડલાઇન્સ મેનેજમેન્ટ કરવાની નબળી રાજનીતિ રમી રહ્યું છે.
સોશિયલ મીડિયા પર ઉઘાડી પોલ
સરકાર ગમે તેટલા ડિજિટલ પડદા પાછળ સત્ય છુપાવે, પણ જમીન પર કામ કરતા ગણતરીકારોએ જ સરકારની પોલ સોશિયલ મીડિયા પર ખોલી નાખી છે. ૨૦૧૧ માં સોશિયલ મીડિયા નહોતું, પણ આજે ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર ગણતરીકારોએ વીડિયો અપલોડ કરીને દેશની અસલી ભયાનક ગરીબી ઉજાગર કરી દીધી છે. ખુદ કર્મચારીઓ કહી રહ્યા છે કે આ કામથી તેમની આંખો ખૂલી ગઈ છે કે દેશમાં કેટલી કંગાલિયત છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે ગૃહ મંત્રાલય પાસે ‘રિયલ ટાઈમ મોનિટરિંગ સેલ’ (CMMS Portal) હોવા છતાં અને પ્રતિકૂળ માહિતી રોકવા સોશિયલ મીડિયા પર નજર હોવા છતાં, તંત્ર આ વીડિયોને નજરઅંદાજ કરીને અંધ હોવાનો ઢોંગ કરી રહ્યું છે.
મુખ્યધારાના મીડિયાની નપુંસકતા
દેશનું ગોદી મીડિયા અને ખાસ કરીને ટીવી ચેનલો સત્તાના નશામાં પૂરી રીતે ઊંઘી રહ્યા છે અને શાસકોની આરતી ઉતારવામાં મસ્ત છે. જે સમાચાર લોકશાહીને બચાવવા માટે જરૂરી છે, તે મુખ્યધારાના મીડિયામાંથી ગાયબ થઈ ચૂક્યા છે. વિપક્ષી પાર્ટીઓ પણ આક્ષેપ લગાવી રહી છે કે સરકાર માત્ર પોતાની પોલ ખુલવાના ડરથી આખી એક્સરસાઇઝને પ્રભાવિત કરી રહી છે. આવા કટોકટીના સમયમાં સામાન્ય જનતાએ જ અસલી ચોકીદાર બનવું પડશે અને જાગૃત રહીને શાસકોના કાળા કારનામાઓ સામે અવાજ ઉઠાવવો પડશે, કારણ કે સ્વતંત્ર પત્રકારત્વ જ હવે લોકશાહીનો છેલ્લો આશરો બચ્યો છે.
આ પણ વાંચો:
