Modi Gujarat Rally Expenditure: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ગુજરાત પ્રવાસો અને તેમના દ્વારા યોજાતી સભાઓ છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચર્ચાનો વિષય બની છે. એક અંદાજ મુજબ, છેલ્લા ૧૨ વર્ષમાં વડાપ્રધાને ગુજરાતની લગભગ ૧૧૮ વખત મુલાકાત લીધી છે અને આ દરમિયાન તેમણે ૨૦૫થી વધુ સભાઓને સંબોધી છે. જ્યારે તેઓ ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી હતા ત્યારે પણ તેમની સભાઓની સંખ્યા ખૂબ જ વધારે રહેતી, પરંતુ વડાપ્રધાન બન્યા પછી પણ આ ટ્રેન્ડ યથાવત રહ્યો છે. અનેક લોકો અને વિપક્ષના નેતાઓ સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે દર ૧૫ દિવસે એક સભા અને વારંવારના પ્રવાસો પાછળ સરકાર દ્વારા આટલો જંગી ખર્ચ શા માટે કરવામાં આવે છે? શું આટલા મોટા ખર્ચની ખરેખર જરૂર છે? આ પ્રશ્નો હવે સામાન્ય નાગરિકોના મનમાં પણ ઘૂમી રહ્યા છે.
સભાઓનું અર્થશાસ્ત્ર અને વિવાદાસ્પદ આંકડા
નરેન્દ્ર મોદીની એક સભા પાછળ થતો ખર્ચ કરોડોમાં હોય છે, જેનો ચોક્કસ આંકડો સરકાર દ્વારા ક્યારેય સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવતો નથી. જોકે, વિવિધ અહેવાલો અને વિપક્ષી નેતાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવાઓ અનુસાર, એક સભા પાછળ માત્ર સરકારી તંત્ર જ ૩૦ કરોડથી વધુ ખર્ચ કરે છે. જો આમાં અન્ય તમામ ખર્ચાઓ, જેમ કે સુરક્ષા વ્યવસ્થા, સ્ટેજ નિર્માણ, એસ.ટી. બસોનું ભાડું અને વહીવટી ખર્ચ ઉમેરવામાં આવે, તો આ રકમ ૫૦ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે. કર્ણાટક ચૂંટણીના સમયે પણ એક દિવસીય પ્રવાસ પાછળ ૩૦ કરોડથી વધુનો ખર્ચ થયો હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. ચૈતર વસાવા જેવા ધારાસભ્યોએ તો ગ્રાફિક્સ અને ડેટા સાથે આરોપ લગાવ્યો છે કે આદિવાસીઓના વિકાસ માટેની ગ્રાન્ટમાંથી પણ આવા તાયફાઓ પાછળ પૈસા વપરાય છે.
વહીવટી તંત્રનો દુરુપયોગ અને લોકોની હાલાકી
આ સભાઓ પાછળ માત્ર પૈસા જ નહીં, પણ વહીવટી તંત્રની તાકાતનો પણ ભારે દુરુપયોગ થાય છે. હજારોની સંખ્યામાં એસ.ટી. બસોને સામાન્ય પ્રવાસીઓની સુવિધામાંથી હટાવીને સભામાં ભીડ એકત્ર કરવા માટે મૂકવામાં આવે છે. આનાથી ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના મુસાફરોને ભારે હાલાકી ભોગવવી પડે છે. આ ઉપરાંત, આંગણવાડીની બહેનો, શિક્ષકો, તલાટીઓ અને અન્ય સરકારી કર્મચારીઓને સભામાં ભીડ એકત્ર કરવાનો ટાર્ગેટ આપવામાં આવે છે. ઘણી સભાઓમાં તો લાખો રૂપિયાનો ખર્ચ કરવા છતાં ખુરશીઓ ખાલી જોવા મળે છે, જે દર્શાવે છે કે જનતાનો આ સભાઓમાં હવે ખાસ રસ રહ્યો નથી. ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપનથી લઈને રૂટ સેનિટાઈઝેશન સુધીની કામગીરીમાં પોલીસ અને અન્ય વિભાગોને અઠવાડિયાઓ સુધી વ્યસ્ત રાખવામાં આવે છે, જેની અસર દૈનિક વહીવટી કામગીરી પર પડે છે.
આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કેમ નહીં?
આજના ડિજિટલ યુગમાં જ્યારે બધું જ ઓનલાઇન શક્ય છે, ત્યારે વડાપ્રધાન વર્ચ્યુઅલ માધ્યમો કે વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા દેશ અને રાજ્યની જનતાને સંબોધી શકે છે. અનેક રાષ્ટ્રીય ટીવી ચેનલો તેમનું લાઇવ પ્રસારણ કરે જ છે, તો પછી શા માટે દર વખતે ભૌતિક સભાઓ પાછળ આટલા કરોડો રૂપિયાનો વ્યય કરવામાં આવે છે? ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી આ જંગી ખર્ચને ટાળી શકાય તેમ છે. જે પૈસા સભાઓના તાયફાઓમાં વપરાય છે, તેનો ઉપયોગ જો ગરીબો માટે મકાનો બનાવવા, શિક્ષણ સુધારવા કે આરોગ્યલક્ષી સુવિધાઓ પૂરી પાડવા માટે કરવામાં આવે, તો રાજ્યની પ્રજાને વધુ રાહત મળી શકે છે. ‘પ્રજાની તિજોરીના રક્ષક’ હોવાનો દાવો કરનાર સત્તાધારી પક્ષે આટલા મોટા ખર્ચાઓ સામે આત્મમંથન કરવાની જરૂર છે.
રાજકીય સભાઓ અને ભવિષ્યની ચૂંટણીઓ
આગામી ૨૦૨૭ની વિધાનસભા ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને વડાપ્રધાનના ગુજરાત પ્રવાસોમાં હજુ પણ વધારો થવાની શક્યતા છે. અત્યાર સુધીના રેકોર્ડ મુજબ, તેઓ દરેક મોટી ચૂંટણી પહેલા રાજકીય વાતાવરણ ગરમાવવા માટે અનેક સભાઓ કરે છે. પરંતુ સવાલ એ છે કે શું આ સભાઓ માત્ર રાજકીય રણનીતિનો ભાગ છે? ખેડૂતો અને ગરીબોના મુદ્દાઓ પર સભાઓનું પ્રમાણ ઘણું ઓછું જોવા મળે છે, જ્યારે ઉદ્યોગપતિઓના પ્રોજેક્ટ્સના ઉદ્ઘાટન માટે ભવ્ય રોડ-શો અને સભાઓ યોજવી એ પ્રાથમિકતા બની ગઈ છે. જનતા ઈચ્છે છે કે ટેક્સના પૈસાનો ઉપયોગ જનકલ્યાણના કાર્યોમાં થાય, નહીં કે નેતાઓના પ્રચાર-પ્રસારના વૈભવી આયોજનોમાં. સત્તા એ એશો-આરામ માટે નહીં, પરંતુ સેવા માટે છે, તેવા સિદ્ધાંતોનું પાલન હવે વાસ્તવિકતામાં પણ દેખાવું જોઈએ.
આ પણ વાંચો:
