Mohan Bhagwat: રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે દેશની યુવા પેઢી એટલે કે Gen Z અંગે વિશ્વાસ વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું કે માત્ર લોકો પોતાની માંગણીઓ માટે રસ્તા પર ઉતરે એટલે કોઈપણ આંદોલનને ‘દેશવિરોધી’ ગણાવી શકાય નહીં. તેમના આ નિવેદનને તાજેતરના વિદ્યાર્થી આંદોલન, શિક્ષણ સંબંધિત મુદ્દાઓ અને લોકશાહી ચર્ચાના સંદર્ભમાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
Gen Z પર ‘આંખ મીંચીને વિશ્વાસ’ વ્યક્ત કર્યો
એક જાહેર કાર્યક્રમ દરમિયાન મોહન ભાગવતે કહ્યું કે આજની યુવા પેઢીની નિયત અને વિચારસરણી પર તેમને સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે, “હું Gen Z પર આંખ મીંચીને વિશ્વાસ કરીશ.” જોકે તેમણે ઉમેર્યું કે તાજેતરના વિદ્યાર્થી આંદોલન અને પોલીસ કાર્યવાહી અંગે તેમની પાસે તમામ પ્રમાણભૂત વિગતો ઉપલબ્ધ નથી, છતાં દેશના યુવાનો પ્રત્યે તેમનો વિશ્વાસ અડગ છે.
તેમણે જણાવ્યું કે કોઈપણ ઘટનાનું સંપૂર્ણ સત્ય જાણ્યા વગર અંતિમ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવું યોગ્ય નથી અને વિવિધ અહેવાલોમાં અલગ-અલગ દાવાઓ સામે આવ્યા હોવાથી તમામ પાસાઓને ધ્યાનમાં લેવાની જરૂર છે.
લોકશાહીમાં આંદોલન સંવાદનું એક માધ્યમ છે
મોહન ભાગવતે લોકશાહીની વ્યાખ્યા કરતાં જણાવ્યું કે લોકશાહી માત્ર ચૂંટણી સુધી મર્યાદિત નથી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર લોકશાહીનું મૂળ તત્વ સંવાદ, ચર્ચા અને સહમતિ છે.
તેમણે કહ્યું કે જો નાગરિકોની ફરિયાદો વાસ્તવિક હોય તો તેના પર સરકાર અને સમાજ વચ્ચે ચર્ચા થવી જોઈએ. લોકશાહી વ્યવસ્થામાં અસહમતિ વ્યક્ત કરવી અને સુધારાની માંગ કરવી સ્વાભાવિક પ્રક્રિયા છે.
વિદ્યાર્થીઓના પ્રશ્નોને ગંભીરતાથી સાંભળવાની જરૂર
RSS પ્રમુખે સ્વીકાર્યું કે દેશની શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં હજુ પણ અનેક ખામીઓ છે અને તેમાં સુધારાની જરૂર છે. તેમણે જણાવ્યું કે વિદ્યાર્થીઓ પોતાની સમસ્યાઓ અંગે અવાજ ઉઠાવે છે તો તેમની વાતને ગંભીરતાથી સાંભળવી જોઈએ.
તેમના મતે યુવાનોની માંગણીઓને માત્ર વિરોધ તરીકે નહીં પરંતુ સુધારાની તક તરીકે પણ જોવી જોઈએ.
નવી પેઢી પ્રશ્નો પૂછે છે અને તાર્કિક જવાબ ઇચ્છે છે
મોહન ભાગવતે કહ્યું કે અગાઉની પેઢીઓ સરકારી તંત્ર અથવા અધિકારીઓને બહુ પ્રશ્નો પૂછતી નહોતી, પરંતુ આજની Gen Z અને Gen Alpha દરેક બાબતે પ્રશ્નો પૂછે છે અને તાર્કિક જવાબોની અપેક્ષા રાખે છે.
તેમણે જણાવ્યું કે આ બદલાવ લોકશાહી માટે સકારાત્મક છે કારણ કે પ્રશ્ન પૂછવાની સંસ્કૃતિ જવાબદારી અને પારદર્શિતા વધારવામાં મદદરૂપ બને છે.
યુવાનોના આંદોલનનો વિરોધ નહીં કરવાની સ્પષ્ટતા
તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ ક્યારેય યુવાનોને આંદોલન ન કરવા માટે નહીં કહે. જોકે તેમણે ઉમેર્યું કે લોકશાહી વ્યવસ્થામાં આંદોલન કરવાની પણ જવાબદાર અને શાંતિપૂર્ણ રીત હોવી જોઈએ.
તેમના અનુસાર જો યુવાનો પોતાની સમસ્યાઓને લઈને અવાજ ઉઠાવે તો તેનો હેતુ વ્યવસ્થામાં સુધારો લાવવાનો હોવો જોઈએ, માત્ર વિરોધ પૂરતો નહીં.
દરેક પ્રદર્શનને દેશવિરોધી કહેવું યોગ્ય નથી
તાજેતરના વિદ્યાર્થી આંદોલનો અંગે કેટલીક સંસ્થાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા ‘દેશવિરોધી’ના આરોપોને ધ્યાનમાં રાખીને મોહન ભાગવતે જણાવ્યું કે દરેક વિરોધ પ્રદર્શનને રાષ્ટ્રવિરોધી ગણાવવું યોગ્ય નથી.
તેમણે કહ્યું કે લોકશાહીમાં અસહમતિ વ્યક્ત કરવી અને પરિવર્તનની માંગ કરવી સામાન્ય બાબત છે અને માત્ર રસ્તા પર ઉતરીને પોતાની વાત રજૂ કરવાના આધારે કોઈ આંદોલનને દેશવિરોધી ગણાવી શકાય નહીં.
Gen Zને સૌથી પ્રામાણિક પેઢી ગણાવી
મોહન ભાગવતે યુવાનોની પ્રશંસા કરતાં જણાવ્યું કે આજની પેઢી ખૂબ જ પ્રામાણિક છે. તેમણે કહ્યું કે માત્ર યુવાનોની વાત સાંભળવી પૂરતી નથી, પરંતુ તેમને એવો વિશ્વાસ પણ અપાવવો જોઈએ કે તેમની વાતને ગંભીરતાથી સાંભળવામાં આવી રહી છે.
તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે સમાજ અને સંસ્થાઓએ યુવાનો સાથે વધુ ખુલ્લો અને વિશ્વાસપૂર્ણ સંવાદ સ્થાપિત કરવો જોઈએ.
પોલીસ કાર્યવાહી અંગે સંપૂર્ણ માહિતીની રાહ જોવાની અપીલ
તાજેતરના વિદ્યાર્થી આંદોલન દરમિયાન પેલેટ ગન, આંસુ ગેસ અને બળપ્રયોગ અંગેના અહેવાલો અંગે પૂછાયેલા પ્રશ્નના જવાબમાં તેમણે જણાવ્યું કે તેમની પાસે તેની સંપૂર્ણ પ્રમાણભૂત માહિતી ઉપલબ્ધ નથી.
તેમણે કહ્યું કે કેટલાક અહેવાલોમાં અસામાજિક તત્વોની હાજરીની પણ વાત કરવામાં આવી છે. તેથી તમામ તથ્યો સામે આવ્યા પછી જ કોઈ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવું યોગ્ય રહેશે.
શિક્ષણ સુધારા માટે અનેક સૂચનો આપ્યા
મોહન ભાગવતે શિક્ષણ વ્યવસ્થા અંગે પણ વિગતવાર વાત કરી. તેમણે જણાવ્યું કે શિક્ષણ ક્યારેય વેપારનું સાધન બનવું જોઈએ નહીં.
તેમણે કહ્યું કે દેશમાં શિક્ષણનો ખર્ચ સતત વધી રહ્યો છે અને ગુણવત્તાસભર શિક્ષણ સૌને ઉપલબ્ધ બને તે માટે શિક્ષકોને વધુ સારું પ્રશિક્ષણ આપવાની જરૂર છે.
તેમણે ભાર મૂક્યો કે શિક્ષણ માત્ર સરકારની જવાબદારી નથી, પરંતુ સમગ્ર સમાજની સામૂહિક જવાબદારી છે.
સાથે જ તેમણે લાંબા સમયથી કરવામાં આવતી માંગને ફરી દોહરાવી કે દેશના કુલ બજેટમાંથી ઓછામાં ઓછા 6 ટકા ખર્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્ર માટે ફાળવવો જોઈએ.
અતુલ લિમયેના અગાઉના નિવેદનની પણ ચર્ચા
મોહન ભાગવતના નિવેદન પહેલાં RSSના સહ-કાર્યવાહ અતુલ લિમયેએ જંતર-મંતર ખાતે થયેલા વિદ્યાર્થી આંદોલન અને કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના નેતૃત્વ હેઠળ ચાલેલા વિરોધને ‘દેશવિરોધી’ અને ‘સંવિધાનવિરોધી’ ગણાવ્યો હતો.
તેમણે આ સમગ્ર આંદોલનની કેસ સ્ટડી કરવાની વાત કરી હતી જેથી તેની કાર્યપદ્ધતિ, સમર્થન આપનારા જૂથો, વૈચારિક આધાર અને આંદોલનના વિસ્તરણ પાછળના કારણો જાણી શકાય.
લિમયેના જણાવ્યા મુજબ શરૂઆતમાં આંદોલન NEET પેપર લીક જેવા શિક્ષણ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત હતું, પરંતુ બાદમાં તે પોતાના મૂળ હેતુથી ભટકી ગયું હોવાનો તેમનો દાવો હતો.
ટીજી મોહનદાસના વિવાદાસ્પદ નિવેદન
તાજેતરમાં RSS સાથે જોડાયેલા વરિષ્ઠ નેતા ટીજી મોહનદાસે જંતર-મંતર પર પ્રદર્શન કરતી મહિલાઓ અને વિદ્યાર્થીનીઓ અંગે વિવાદાસ્પદ નિવેદન આપ્યું હતું, જેના કારણે ભારે વિરોધ થયો હતો.
આ નિવેદન બાદ તેમના વિરુદ્ધ કેરળમાં FIR નોંધાઈ હતી. તે ઉપરાંત ભાજપના પૂર્વ સાંસદ રમેશ બિધૂડીએ પણ પ્રદર્શન અંગે આપેલા નિવેદનને લઈને રાજકીય ચર્ચા સર્જાઈ હતી.
વિદ્યાર્થી આંદોલન વચ્ચે આવ્યું મહત્વપૂર્ણ નિવેદન
મોહન ભાગવતનું આ નિવેદન એવા સમયે સામે આવ્યું છે જ્યારે દેશમાં વિદ્યાર્થી આંદોલન, પરીક્ષા સંબંધિત વિવાદો, પોલીસ કાર્યવાહી અને શિક્ષણ સુધારાના મુદ્દાઓને લઈને વ્યાપક ચર્ચા ચાલી રહી છે.
રાજકીય પક્ષો, વિદ્યાર્થી સંગઠનો અને વિવિધ સામાજિક વર્ગો આ મુદ્દાઓ પર અલગ-અલગ અભિપ્રાય વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. આવા સમયે RSS પ્રમુખે યુવાનો પર વિશ્વાસ વ્યક્ત કરીને લોકશાહી સંવાદ, પ્રશ્ન પૂછવાની સંસ્કૃતિ, શિક્ષણ સુધારા અને શાંતિપૂર્ણ આંદોલનને લોકશાહી વ્યવસ્થાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ ગણાવ્યો છે.
