NALSAR University CJI: હૈદરાબાદ સ્થિત નેશનલ એકેડમી ઑફ લીગલ સ્ટડીઝ એન્ડ રિસર્ચ (NALSAR) યુનિવર્સિટીના 2026 બેચના વિદ્યાર્થીઓએ પોતાના દીક્ષાંત સમારોહમાં ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) જસ્ટિસ સૂર્યકાંતને મુખ્ય અતિથિ તરીકે આમંત્રિત કરવાની ચર્ચા સામે વિરોધ નોંધાવ્યો છે. વિદ્યાર્થીઓએ યુનિવર્સિટી પ્રશાસનને પત્ર લખીને આ નિર્ણય પર પુનર્વિચાર કરવાની માંગ કરી છે. વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે તાજેતરના કેટલાક જાહેર નિવેદનો અને વિદ્યાર્થી આંદોલનો સંબંધિત કેસોમાં સુપ્રીમ કોર્ટના વલણને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય પર ફરી વિચાર કરવો જોઈએ.
NALSARમાં દીક્ષાંત સમારોહ અંગે શું સ્થિતિ છે?
યુનિવર્સિટીએ હજુ સુધી 2026ના દીક્ષાંત સમારોહની સત્તાવાર તારીખ જાહેર કરી નથી. ઉપરાંત, જસ્ટિસ સૂર્યકાંત મુખ્ય અતિથિ તરીકે હાજર રહેશે તેવી સત્તાવાર જાહેરાત પણ કરવામાં આવી નથી. જોકે, વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે એવી માહિતી વહેતી હતી કે CJIને સમારોહ માટે આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે. NALSARમાં વર્ષોથી દેશના મુખ્ય ન્યાયાધીશને દીક્ષાંત સમારોહમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે આમંત્રિત કરવાની પરંપરા રહી છે.
આ પરંપરાને ધ્યાનમાં રાખીને વિદ્યાર્થીઓએ 23 જુલાઈએ યુનિવર્સિટીના વાઇસ ચાન્સેલર, રજિસ્ટ્રાર, પ્રોફેસરો અને પ્રશાસનને સંબોધીને પત્ર લખ્યો હતો. તેમાં તેમણે વિનંતી કરી હતી કે હાલની પરિસ્થિતિમાં આ નિર્ણય પર ફરીથી વિચાર કરવામાં આવે. વિદ્યાર્થીઓના જણાવ્યા મુજબ, શનિવાર સુધી યુનિવર્સિટી તરફથી તેમના પત્રની કોઈ સત્તાવાર સ્વીકૃતિ કે જવાબ આપવામાં આવ્યો નહોતો.
વિરોધ પાછળના મુખ્ય કારણો શું છે?
વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે તેમનો વિરોધ કોઈ વ્યક્તિગત નથી, પરંતુ સંવિધાનિક પદ પર રહેલા વ્યક્તિના તાજેતરના જાહેર નિવેદનો અને વિદ્યાર્થી આંદોલનો સંબંધિત ન્યાયિક વલણ અંગે છે.
વિદ્યાર્થીઓએ પોતાના પત્રમાં દિલ્હીમાં થયેલા ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ (CJP)ના આંદોલન દરમિયાન થયેલા કથિત પોલીસ અત્યાચાર અને તે અંગે સુપ્રીમ કોર્ટની પ્રતિક્રિયાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. આ કેસમાં CJI જસ્ટિસ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે સ્વપ્રેરિત રીતે નોંધ લઈને કાર્યવાહી શરૂ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, જેના કારણે કેટલાક વિદ્યાર્થીઓમાં અસંતોષ જોવા મળ્યો.
આ ઉપરાંત, સુનાવણી દરમિયાન કરવામાં આવેલી કેટલીક ટિપ્પણીઓ પણ ચર્ચામાં રહી હતી. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા વીડિયોમાં CJIના કથિત નિવેદનો જેમ કે “We are not interested in videos, we don’t have time to watch them” અને “Don’t waste our time and don’t waste your time”ને લઈને પણ વિદ્યાર્થીઓએ વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે.
NALSAR કેમ્પસમાં અગાઉ પણ થયો હતો વિરોધ
વિદ્યાર્થીઓના વિરોધની શરૂઆત 20 જુલાઈથી જોવા મળી હતી. તે દિવસે NALSAR કેમ્પસમાં વિદ્યાર્થીઓએ NEET સંબંધિત પ્રદર્શનકારીઓ તેમજ જંતર-મંતર ખાતે ઉપવાસ પર બેઠેલા સામાજિક કાર્યકર સોનમ વાંગચુક સાથે એકતા દર્શાવી હતી.
બે દિવસ પછી વિદ્યાર્થીઓએ કેમ્પસમાં સામૂહિક વિરોધ પ્રદર્શન યોજ્યું હતું. ત્યારબાદ 23 જુલાઈએ પ્રશાસનને સત્તાવાર પત્ર મોકલીને દીક્ષાંત સમારોહના મુખ્ય અતિથિ અંગે પુનર્વિચાર કરવાની માંગ કરવામાં આવી.
વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે તેઓ કોઈ વ્યક્તિગત વિરોધ કરતા નથી, પરંતુ ન્યાયિક સંસ્થાઓ પ્રત્યે જાહેર વિશ્વાસ અને વિદ્યાર્થીઓના લોકશાહી અધિકારો અંગે પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
દેશની અગ્રણી કાયદા સંસ્થામાં વિરોધનું મહત્વ
NALSAR દેશની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત કાયદા યુનિવર્સિટીઓમાંની એક ગણાય છે. આવી સંસ્થાના અંતિમ વર્ષના વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા પોતાના દીક્ષાંત સમારોહના મુખ્ય અતિથિ અંગે જાહેરમાં વાંધો ઉઠાવવો નોંધપાત્ર ઘટના તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
આ ઘટનાએ માત્ર યુનિવર્સિટી સ્તરે જ નહીં, પરંતુ ન્યાયપાલિકા, વિદ્યાર્થી આંદોલન અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અંગે પણ ચર્ચા ઊભી કરી છે. હાલ સુધી યુનિવર્સિટીએ આ મુદ્દે કોઈ સત્તાવાર નિવેદન જાહેર કર્યું નથી.
TISSમાં પણ સમાન પ્રકારનો વિવાદ સામે આવ્યો હતો
NALSARની આ ઘટના એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે મુંબઈ સ્થિત ટાટા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સોશિયલ સાયન્સિસ (TISS)માં પણ CJIની હાજરીને લઈને વિવાદ સર્જાયો હતો.
TISSનો 86મો વાર્ષિક દીક્ષાંત સમારોહ 2 ઑગસ્ટ 2026ના રોજ યોજાવાનો હતો. તેમાં જસ્ટિસ સૂર્યકાંત મુખ્ય અતિથિ અને બૉમ્બે હાઇકોર્ટના કાર્યકારી મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ રવિન્દ્ર ઘુગે વિશિષ્ટ અતિથિ તરીકે હાજર રહેવાના હતા.
પરંતુ સમારોહના માત્ર બે દિવસ પહેલાં, એટલે કે 31 જુલાઈની મધરાતે લગભગ 12:50 વાગ્યે, સંસ્થાના રજિસ્ટ્રારે ઈ-મેલ મોકલીને કાર્યક્રમ “અણધારી પરિસ્થિતિઓ”ને કારણે સ્થગિત કરવાની જાહેરાત કરી હતી.
ઈ-મેલમાં જણાવાયું હતું કે આ નિર્ણયથી વિદ્યાર્થીઓ, તેમના પરિવારજનો, ફેકલ્ટી અને સ્ટાફને થનારી અસુવિધા બદલ સંસ્થાને ખેદ છે અને નવી તારીખ ટૂંક સમયમાં જાહેર કરવામાં આવશે.
વિદ્યાર્થીઓએ કાર્યક્રમ સ્થગિત કરવા પાછળ શું કારણ જણાવ્યું?
ઘણા વિદ્યાર્થીઓનું માનવું હતું કે સંસ્થાએ સંભવિત વિરોધ પ્રદર્શનને ધ્યાનમાં રાખીને અંતિમ ક્ષણે દીક્ષાંત સમારોહ સ્થગિત કર્યો હતો.
વિદ્યાર્થીઓએ જણાવ્યું હતું કે તેમના પરિવારજનો દેશના વિવિધ ભાગોમાંથી કાર્યક્રમમાં હાજરી આપવા આવ્યા હતા. ઘણા લોકોએ નોન-રિફંડેબલ હવાઈ અને ટ્રેન ટિકિટો બુક કરાવી હતી તેમજ રહેવાની વ્યવસ્થા પણ કરી હતી. કાર્યક્રમ સ્થગિત થતાં તેમને આર્થિક અને માનસિક મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો.
કેમ્પસમાં કાર્યરત અનૌપચારિક વિદ્યાર્થી સમૂહ “પ્રોગ્રેસિવ સ્ટુડન્ટ્સ ફોરમ”એ પણ નિર્ણયની ટીકા કરી હતી. સમૂહે માંગ કરી હતી કે સમારોહ અગાઉ નક્કી કરેલી તારીખે યોજવામાં આવે અથવા વિદ્યાર્થીઓને તેમની ડિગ્રી અને જરૂરી દસ્તાવેજો તાત્કાલિક આપવામાં આવે.
‘કોકરોચ’ ટિપ્પણી બાદ વધ્યો હતો વિવાદ
આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત મે 2026માં CJI જસ્ટિસ સૂર્યકાંત દ્વારા કરવામાં આવેલી એક ટિપ્પણી બાદ થઈ હતી. 15 મેના રોજ એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન તેમણે કથિત રીતે કહ્યું હતું કે સમાજમાં કેટલાક લોકો “કોકરોચની જેમ દરેક જગ્યાએ ફેલાઈ જાય છે.” આ નિવેદન બાદ સોશિયલ મીડિયા પર વ્યાપક ચર્ચા શરૂ થઈ હતી અને બાદમાં “કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)” નામથી વિદ્યાર્થી અને યુવા આંદોલનની શરૂઆત થઈ હતી.
પછી CJIએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે તેમના નિવેદનને સંદર્ભથી અલગ કરીને રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તે સમય સુધી આ મુદ્દો દેશવ્યાપી ચર્ચાનો વિષય બની ગયો હતો. આંદોલન બાદ અનેક શહેરોમાં વિરોધ પ્રદર્શન થયા અને અંતે કેન્દ્રીય શિક્ષણ પ્રધાન ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને રાજીનામું આપ્યું હતું.
આગળ શું?
હાલની સ્થિતિમાં NALSAR દ્વારા દીક્ષાંત સમારોહની તારીખ જાહેર કરવામાં આવી નથી અને CJI મુખ્ય અતિથિ રહેશે કે નહીં તે અંગે પણ કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત થઈ નથી. વિદ્યાર્થીઓની માંગ પર પ્રશાસન શું નિર્ણય લે છે અને આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દો કઈ દિશામાં આગળ વધે છે, તેના પર હવે સૌની નજર રહેશે.
