Ahmedabad Heavy Vehicle Accidents: અમદાવાદમાં ડમ્પર, ટ્રક, ક્રેન અને મિક્સર જેવા ભારે કમર્શિયલ વાહનો સાથે સંકળાયેલા અકસ્માતોના આંકડા માર્ગ સુરક્ષા અંગે ગંભીર ચિંતા ઊભી કરે છે. રજૂ કરવામાં આવેલા અમદાવાદ ટ્રાફિક પોલીસના આંકડા મુજબ 2021થી 2026 દરમિયાન ભારે કમર્શિયલ વાહનો સાથે 521 અકસ્માત નોંધાયા, જેમાં 270 લોકોના મોત થયા અને 182 લોકો ગંભીર રીતે ઈજાગ્રસ્ત થયા હોવાનું જણાવાયું છે. આ આંકડા માત્ર અકસ્માતોની સંખ્યા દર્શાવતા નથી, પરંતુ અનેક પરિવારો પર પડેલી લાંબા ગાળાની અસર તરફ પણ ધ્યાન દોરે છે.
ડમ્પર અકસ્માતોમાં સૌથી વધુ મોતનો દાવો
આ 521 અકસ્માતોમાં ડમ્પર સાથે જોડાયેલા 241 અકસ્માતો હોવાનું જણાવાયું છે. તેમાં 131 લોકોના મોત થયા હોવાનું રજૂ કરાયેલા આંકડા દર્શાવે છે. માલવાહક ટ્રક સાથે 212 અકસ્માતોમાં 106 લોકોના મોત થયા, જ્યારે RMC મિક્સર સાથે 68 અકસ્માતોમાં 33 લોકોના મોત થયાનું જણાવાયું છે. આ આંકડાઓમાં ડમ્પર સાથેના અકસ્માતો અને મૃત્યુની સંખ્યા નોંધપાત્ર હોવાનું સામે આવે છે.
થલતેજમાં બાળકીના મોતની ઘટના
તાજેતરની ઘટનાઓમાં 7 સપ્ટેમ્બરે થલતેજમાં બનેલી ઘટનાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. માતા પોતાની દીકરી આરાધ્યા અને નાના ભાઈને સ્કૂલમાંથી ઘરે લઈ જઈ રહી હતી ત્યારે ડમ્પર સાથે અકસ્માત થયો હતો. આ ઘટનામાં આરાધ્યાનું મોત થયું હતું અને તેની માતાની નજર સામે દીકરીનો જીવ ગયો હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. પોલીસે ડમ્પર ચાલકની ધરપકડ કરી હતી અને વાહનના દસ્તાવેજો સહિત તપાસ શરૂ કરી હતી. અહેવાલોમાં એવો દાવો પણ કરવામાં આવ્યો કે આ જ ડમ્પર અગાઉ એક જીવલેણ અકસ્માતમાં સંડોવાયેલું હતું. આ બાબતની સત્તાવાર તપાસમાં પુષ્ટિ થવી જરૂરી છે.
23 સપ્ટેમ્બરે યુવતીનું ક્રેન અકસ્માતમાં મોત
23 સપ્ટેમ્બરે ગોતા વિસ્તારમાં બનેલી બીજી ઘટનાનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. 19 વર્ષની BSc બાયોટેકનોલોજીની વિદ્યાર્થીની પ્રેરણા નિયમ કોલેજ જઈ રહી હતી ત્યારે સિલ્વર ઓક યુનિવર્સિટી નજીક રસ્તાની બાજુથી પસાર થતી વખતે ક્રેનની અડફેટે આવી હતી. ક્રેનનું પૈડું તેના ઉપર ફરી જતા તેનું ઘટનાસ્થળે જ મોત થયું હતું. પોલીસે ક્રેન ચાલકની ધરપકડ કરી હોવાનું જણાવાયું છે. આ ઘટના દર્શાવે છે કે ભારે વાહનોની અવરજવર દરમિયાન રાહદારીઓ અને ટુ-વ્હીલર ચાલકો માટે જોખમ કેટલું ગંભીર બની શકે છે.
ડમ્પર કેમ વધુ જોખમી બને છે?
ડમ્પર જેવા મોટા વાહનોની રચનાને કારણે ડ્રાઇવરના દૃશ્યક્ષેત્રમાં મોટા બ્લાઇન્ડ સ્પોટ રહેવાની શક્યતા હોય છે. કેબિન ઊંચી હોવાના કારણે વાહનની આગળ અથવા બાજુમાં ખૂબ નજીકથી પસાર થતા ટુ-વ્હીલર અથવા અન્ય નાના વાહનો ડ્રાઇવરને દેખાતા ન હોવાનો જોખમ રહે છે. જો તેમાં વધુ ઝડપ, અચાનક વળાંક અથવા ટ્રાફિકની ભીડ ઉમેરાય તો અકસ્માતનું જોખમ વધી શકે છે. વાહનમાં જરૂરી સેફ્ટીગાર્ડ અને અન્ય સુરક્ષા ઉપકરણો નિયમ મુજબ છે કે નહીં તેની તપાસ પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ બને છે.
રાત્રે ભારે વાહનોની અવરજવર પર સવાલ
અમદાવાદના કેટલાક રસ્તાઓ પર દિવસ દરમિયાન ભારે વાહનો માટે પ્રવેશ નિયંત્રણ અથવા નો-એન્ટ્રીના નિયમો હોય છે. પરંતુ રાત્રે આ પ્રતિબંધનો સમય પૂરો થયા બાદ ભારે વાહનો શહેરના રસ્તાઓ પર ફરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં તેમની ઝડપ, માર્ગની પસંદગી અને ટ્રાફિક નિયમોના પાલન પર પૂરતી દેખરેખ છે કે નહીં તે પ્રશ્ન બને છે. લાંબા સમય સુધી વાહન ચલાવવાથી ડ્રાઇવરોમાં થાક અથવા ઊંઘ પણ અકસ્માતનું એક સંભવિત કારણ બની શકે છે.
સ્પીડ ગવર્નર અને RTO ચકાસણીની ભૂમિકા
ભારે વાહનોમાં ઝડપ નિયંત્રણ માટે સ્પીડ ગવર્નર જેવી વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જો આવા ઉપકરણોમાં ચેડા થાય અથવા વાહનની સુરક્ષા વ્યવસ્થા માત્ર કાગળ પર જ રહે તો નિયમોનો હેતુ નિષ્ફળ થઈ શકે છે. અહીં RTOની જવાબદારી પણ મહત્વપૂર્ણ બને છે. વાહન પાસિંગ વખતે જે સુરક્ષા ધોરણો ચકાસવામાં આવે છે, તે વાહન રસ્તા પર નિયમિત રીતે દોડતું હોય ત્યારે પણ જળવાઈ રહ્યા છે કે નહીં તેની તપાસ કેવી રીતે થાય છે તે અંગે સ્પષ્ટતા જરૂરી છે.
અકસ્માત પછીની કાર્યવાહી નહીં, અકસ્માત પહેલાં રોકથામનો સવાલ
અકસ્માત થયા પછી પોલીસ આવે, FIR નોંધાય, ડ્રાઇવરની ધરપકડ થાય અને વાહન જપ્ત થાય છે. પરંતુ જીવ ગુમાવનાર વ્યક્તિ પરત આવતી નથી. તેથી માર્ગ સુરક્ષાનો મુખ્ય મુદ્દો અકસ્માત પછીની કાર્યવાહી કરતાં અકસ્માત પહેલાં તેને અટકાવવાની વ્યવસ્થા છે. ભારે વાહનોની ઝડપ, ફિટનેસ, ડ્રાઇવરનું લાઇસન્સ અને તાલીમ, કામના કલાકો, વાહનના દસ્તાવેજો અને સેફ્ટી નિયમોના પાલનની નિયમિત તપાસ કેટલી અસરકારક રીતે થાય છે તે તપાસવાનો પ્રશ્ન છે.
સરકાર અને તંત્ર સામે જવાબદારીના સવાલ
2021થી 2026 દરમિયાન 521 અકસ્માત અને 270 મોતના આંકડા સામે આવ્યા છે તો ભારે વાહનો માટે માર્ગ સુરક્ષાની વ્યવસ્થાનું સરકાર દ્વારા ઓડિટ કરવામાં આવશે? 241 ડમ્પર અકસ્માતોમાં 131 મોતના આંકડા સામે આવ્યા પછી ડમ્પર સંચાલન અને ફિટનેસ ચકાસણી અંગે શું કડક પગલાં લેવાયા? અગાઉ જીવલેણ અકસ્માતમાં સંડોવાયેલા વાહનો ફરી રસ્તા પર કેવી રીતે આવ્યા તેની તપાસ થાય છે? રાત્રે નો-એન્ટ્રી પૂરી થયા બાદ ભારે વાહનોની ઝડપ અને માર્ગ નિયમોની દેખરેખ માટે પૂરતી વ્યવસ્થા છે? સ્પીડ ગવર્નર, સેફ્ટીગાર્ડ અને વાહન ફિટનેસની ચકાસણી માત્ર દસ્તાવેજોમાં થાય છે કે રસ્તા પર પણ થાય છે? અને સૌથી મહત્વનું, દરેક અકસ્માત બાદ માત્ર ડ્રાઇવર સામે કાર્યવાહી કરવાને બદલે વાહનમાલિક, કોન્ટ્રાક્ટર, ફિટનેસ ચકાસણી અને ટ્રાફિક વ્યવસ્થાની જવાબદારી પણ નક્કી કરવામાં આવશે? આ સવાલોના જવાબ માર્ગ સુરક્ષાની નીતિ અને તેના અમલ બંને માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
