Dholka Chemical Water Pollution: ધોળકા વિસ્તારમાં કેમિકલયુક્ત પાણી છોડવાના મુદ્દે સ્થાનિક ખેડૂતો અને અસરગ્રસ્ત લોકોનું આંદોલન 34 દિવસથી ચાલી રહ્યું છે. વિરોધ કરી રહેલા લોકોનો આક્ષેપ છે કે લાંબા સમયથી કેમિકલયુક્ત પાણી ગામડાં અને ખેતી વિસ્તારમાં પહોંચી રહ્યું છે. તેના કારણે ખેતીની જમીન બિનઉપજાઉ બની રહી છે અને પાક લેવાની મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે. આંદોલનકારીઓએ વિસ્તારમાં અગાઉ ગુલાબની ખેતી થતી હોવાનો ઉલ્લેખ કરીને હવે સ્થિતિ બદલાઈ ગઈ હોવાનો દાવો કર્યો હતો.
રેલી બાદ પ્રાંત કચેરીએ રજૂઆત
24 તારીખે ધારાસભ્ય જીગ્નેશ મેવાણીની આગેવાનીમાં મોટી સંખ્યામાં લોકોની રેલી યોજાઈ હતી. ત્યારબાદ બીજા દિવસે ખેડૂતો, સ્થાનિક રહેવાસીઓ અને અસરગ્રસ્ત લોકો પ્રાંત કચેરીએ પહોંચ્યા હતા. પ્રાંત અધિકારી સાથે થયેલી બેઠકમાં સ્થાનિક લોકો તરફથી લેખિત રજૂઆત કરવામાં આવી હતી. બેઠક દરમિયાન તાત્કાલિક કેમિકલયુક્ત પાણી છોડવાનું બંધ કરાવવા અને સ્થળ પર સતત દેખરેખ રાખવા અંગે ચર્ચા થઈ હતી.
48 કલાકમાં પાણી બંધ કરાવવાની માંગ
બેઠકમાં સ્પષ્ટ રીતે રજૂઆત કરવામાં આવી કે કંપનીઓ તરફથી કેમિકલયુક્ત પાણી છોડવાનું તાત્કાલિક બંધ થવું જોઈએ. માત્ર લાંબા ગાળાના પ્રોજેક્ટ કે પ્લાન્ટના અપગ્રેડની વાત પૂરતી નથી, પરંતુ જ્યાં સુધી પ્રદૂષિત પાણી બહાર આવી રહ્યું છે ત્યાં સુધી અસરગ્રસ્ત લોકોની સમસ્યા યથાવત રહેશે. આ દરમિયાન અધિકારીઓને સ્થળ પર જઈને તપાસ કરવા અને પાણીમાં કંપનીનું કેમિકલયુક્ત પાણી ન હોવાનું હાજર લોકોની સામે ચકાસવા અંગે પણ ચર્ચા થઈ.
સતત મોનિટરિંગ અને સ્થળ તપાસનો નિર્ણય
બેઠકમાં નક્કી કરાયું કે અસરગ્રસ્ત લોકોમાંથી પાંચથી સાત વ્યક્તિઓને સાથે રાખીને અધિકારીઓ સ્થળ પર જશે. જ્યાંથી પાણી છોડવામાં આવતું હોવાનો આક્ષેપ છે ત્યાં સીધી તપાસ કરવામાં આવશે. પ્રદૂષણ નિયંત્રણ સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓ અને સ્થાનિક ટીમને પણ સાથે રાખવાની વાત થઈ. પાણી ફરીથી છોડવામાં આવે ત્યારે સ્થાનિક લોકો દ્વારા તાત્કાલિક વીડિયો કોલ મારફતે જાણ કરવાની વ્યવસ્થા અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી.
34 દિવસ સુધી કાર્યવાહી કેમ ન થઈ?
બેઠક દરમિયાન એક મહત્વનો સવાલ પણ ઉઠાવવામાં આવ્યો કે જો કેમિકલયુક્ત પાણી છોડવાનું રોકવું જરૂરી છે, તો 34 દિવસથી ચાલતા આંદોલન દરમિયાન અસરકારક મોનિટરિંગ કેમ ન થયું? દરરોજ સેમ્પલિંગ કેમ કરવામાં આવ્યું નહીં? કંપનીઓ તરફથી પાણી છોડવાનું ખરેખર બંધ થયું છે કે નહીં તેની નિયમિત ચકાસણી માટે તંત્રએ અત્યાર સુધી કઈ વ્યવસ્થા કરી હતી? સરકાર અને જિલ્લા વહીવટીતંત્ર માટે આ સવાલોનો સ્પષ્ટ જવાબ આપવો જરૂરી બને છે.
220 કરોડના પ્રોજેક્ટની સમયમર્યાદા પર ચર્ચા
બેઠક દરમિયાન પ્લાન્ટના અપગ્રેડેશન અને પ્રોજેક્ટની સમયમર્યાદા અંગે પણ ચર્ચા થઈ. અગાઉ આશરે 170 કરોડની ફાળવણીની વાત સામે હવે 220 કરોડ સુધીનો પ્રોજેક્ટ તૈયાર કરવાની વાત સામે આવી હોવાનું જણાવાયું. અધિકારીઓ તરફથી ડિસેમ્બર 2027 સુધી પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ કરવાની સમયમર્યાદા અંગે ચર્ચા થઈ હતી. જોકે અસરગ્રસ્ત ખેડૂતો તરફથી પ્રોજેક્ટની કામગીરી વહેલી પૂર્ણ કરવા માટે વચ્ચેનો રસ્તો શોધવાની માંગ કરવામાં આવી હતી, જેથી આગામી ચોમાસામાં ખેડૂતોને ફરી નુકસાન ન થાય.
સરકાર સામે મોટો સવાલ: ત્યાં સુધી ખેડૂતોનું શું?
જો પ્રોજેક્ટ ડિસેમ્બર 2027 સુધી પૂર્ણ થવાનો હોય તો ત્યાં સુધી કેમિકલયુક્ત પાણીથી અસરગ્રસ્ત લોકો અને ખેડૂતોની સુરક્ષા કેવી રીતે થશે? આગામી ચોમાસા પહેલાં પ્રદૂષણ રોકવા માટે તાત્કાલિક કાયમી વ્યવસ્થા કેમ ન થઈ શકે? કંપનીઓને લાંબી સમયમર્યાદા આપવામાં આવે ત્યારે ખેડૂતોની જમીન અને પાણીના સ્ત્રોતને સુરક્ષિત રાખવાની જવાબદારી કોણ લેશે? આ મુદ્દે સરકાર અને વહીવટીતંત્રે સમયબદ્ધ જવાબ આપવાની જરૂર છે.
કલેક્ટર સાથે નિયમિત સમીક્ષા કરવાની વાત
બેઠકમાં જિલ્લા કલેક્ટર તરફથી અસરગ્રસ્ત ખેડૂતો અને સરપંચોને નિયમિત રીતે મળીને કામની પ્રગતિની સમીક્ષા કરવાની વાત પણ કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું. દર 15 દિવસે અથવા મહિને કામ કેટલું થયું, ક્યાં અટક્યું અને આગળ શું કરવાનું છે તેની માહિતી મેળવવા માટે બેઠક યોજવાની ચર્ચા થઈ. આ વ્યવસ્થા ખરેખર અમલમાં આવે છે કે નહીં અને તેની નોંધ જાહેર થાય છે કે નહીં તે પણ મહત્વનું રહેશે.
34 દિવસના આંદોલન બાદ મળેલી ખાતરી કેટલી અસરકારક?
બેઠકના અંતે આંદોલનકારીઓ તરફથી જણાવાયું કે તેમની પ્રથમ માંગ કંપનીઓ દ્વારા કેમિકલયુક્ત પાણી છોડવાનું આજથી જ બંધ કરાવવાની છે. બીજી માંગ સ્થળ પર સતત મોનિટરિંગ અને તાત્કાલિક તપાસની છે. ત્રીજી તરફ 220 કરોડના પ્રોજેક્ટને ડિસેમ્બર 2027 કરતાં વહેલો પૂર્ણ કરાવવા માટે સરકાર સમક્ષ રજૂઆત કરવાની વાત થઈ. એક અઠવાડિયામાં મુખ્યમંત્રી સમક્ષ સમગ્ર ટીમ સાથે રજૂઆત કરવાની પણ વાત કરવામાં આવી હતી. હવે મુખ્ય સવાલ એ છે કે 34 દિવસના આંદોલન બાદ મળેલી ખાતરી કાગળ પર જ રહેશે કે ખરેખર જમીન પર કેમિકલયુક્ત પાણી છોડવાનું બંધ થશે? ખેડૂતોની જમીન, પાણી અને આરોગ્યની સુરક્ષા માટે સરકાર કઈ ચોક્કસ સમયમર્યાદામાં કાર્યવાહી કરશે?
