J&K Assembly Statehood BJP Protest: જમ્મુ-કાશ્મીરના મુખ્યમંત્રી ઉમર અબ્દુલ્લાએ 25 સપ્ટેમ્બરે વિધાનસભામાં કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી જમ્મુ-કાશ્મીરને તાત્કાલિક પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો બહાલ કરવાની માંગ કરતો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો. પ્રસ્તાવમાં 26 જૂન 2000 અને 6 નવેમ્બર 2024ના રોજ વિધાનસભા દ્વારા પસાર કરાયેલા અગાઉના પ્રસ્તાવોનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. આ જ ઉલ્લેખને લઈને BJPએ વિરોધ કર્યો અને વિધાનસભામાં ભારે હંગામો થયો. અંતે સ્પીકર અબ્દુલ રહીમ રાઠરે ગૃહની કાર્યવાહી સ્થગિત કરી.
2000ના સ્વાયત્તતા પ્રસ્તાવના ઉલ્લેખથી BJPનો વિરોધ
2000નો પ્રસ્તાવ તત્કાલીન જમ્મુ-કાશ્મીર વિધાનસભામાં સ્વાયત્તતા પુનઃસ્થાપિત કરવાની માંગ સાથે પસાર થયો હતો. જ્યારે 2024ના પ્રસ્તાવમાં જમ્મુ-કાશ્મીર માટે વિશેષ દરજ્જો અને બંધારણીય ગેરંટી અંગે સંવાદની માંગ કરવામાં આવી હતી. ઉમર અબ્દુલ્લાના નવા પ્રસ્તાવમાં બંને જૂના પ્રસ્તાવોનો ઉલ્લેખ થતાં BJP ધારાસભ્યોએ તેને સ્વાયત્તતાના મુદ્દા સાથે જોડ્યો અને તેનો વિરોધ કર્યો. BJP ધારાસભ્યો વેલમાં પહોંચી ગયા, સૂત્રોચ્ચાર કર્યા અને પ્રસ્તાવની નકલો ફાડી નાખી.
ઉમર અબ્દુલ્લાએ કહ્યું- રાજ્યનું દરજ્જો સરકાર કે પરિવારનો મુદ્દો નથી
ઉમર અબ્દુલ્લાએ સ્પષ્ટતા કરી કે વર્તમાન પ્રસ્તાવનો મુખ્ય હેતુ માત્ર જમ્મુ-કાશ્મીરનું પૂર્ણ રાજ્યનું દરજ્જો બહાલ કરવાની માંગ કરવાનો છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ જૂના પ્રસ્તાવોનો ઉલ્લેખ એટલા માટે કરવામાં આવ્યો છે કે અગાઉના ઠરાવો હજુ પણ વિધાનસભાના રેકોર્ડનો ભાગ છે અને નવો પ્રસ્તાવ તેમને રદ કરતો કે બદલી નાખતો નથી.
મુખ્યમંત્રીએ કહ્યું કે રાજ્યનો દરજ્જો તેમના પરિવાર અથવા સરકારનો મુદ્દો નહીં પરંતુ સમગ્ર જમ્મુ-કાશ્મીર સાથે જોડાયેલો મુદ્દો છે. તેમણે BJPને પણ પોતાના વાંધા અંગે અલગ પ્રસ્તાવ લાવીને લોકશાહી પદ્ધતિથી ચર્ચા કરવાની અપીલ કરી.
સીમાંકન અને ચૂંટણી બાદ રાજ્યનો દરજ્જો બહાલ કરવાનું વચન હોવાનો દાવો
ઉમર અબ્દુલ્લાએ દલીલ કરી કે જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોને ત્રણ તબક્કાની પ્રક્રિયાની વાત કરવામાં આવી હતી, જેમાં પ્રથમ સીમાંકન, ત્યારબાદ ચૂંટણી અને અંતે રાજ્યનો દરજ્જો બહાલ કરવાનો સમાવેશ થતો હતો. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે સીમાંકન અને 2024ની વિધાનસભા ચૂંટણી થઈ ચૂકી છે, પરંતુ ત્રીજો તબક્કો હજુ બાકી છે.
મુખ્યમંત્રીએ સંસદ, સુપ્રીમ કોર્ટ અને જાહેર મંચો પર કેન્દ્ર તરફથી આપવામાં આવેલા આશ્વાસનોનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે હવે રાજ્યનો દરજ્જો બહાલ કરવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવી જોઈએ. તેમણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના અગાઉના નિવેદનોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે કેન્દ્ર તરફથી કરવામાં આવેલા વચનને પૂર્ણ કરવાની જરૂર છે.
ચૂંટાયેલી સરકારની સત્તા અંગે ઉમર અબ્દુલ્લાના સવાલ
ઉમરે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ચૂંટાયેલી સરકારની વહીવટી સત્તાઓ અંગે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. તેમણે પાવર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન અને આરોગ્ય ક્ષેત્રની કેટલીક સંસ્થાઓનું ઉદાહરણ આપીને પૂછ્યું કે જો ચૂંટાયેલી સરકાર સુરક્ષા, કાયદો-વ્યવસ્થા અને કેટલીક અન્ય બાબતો સિવાય મોટા ભાગના વહીવટી કામ માટે જવાબદાર છે, તો કેટલીક મહત્વપૂર્ણ સંસ્થાઓ તેના અસરકારક નિયંત્રણની બહાર કેમ છે.
તેમણે ખાસ કરીને જમ્મુ-કાશ્મીર સ્ટેટ પાવર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનની ફાઇલો સુધી પોતાની પહોંચ અંગે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો. આ દલીલ સાથે તેમણે પૂર્ણ રાજ્યના દરજ્જાની માંગને વહીવટી જવાબદારી સાથે પણ જોડવાનો પ્રયાસ કર્યો.
‘અડધું રાજ્ય નહીં, પૂર્ણ રાજ્ય જોઈએ’
ઉમર અબ્દુલ્લાએ કહ્યું કે જમ્મુ-કાશ્મીરને એવો રાજ્યનો દરજ્જો સ્વીકાર્ય નથી જેમાં મહત્વપૂર્ણ સત્તાઓ બહાર રહે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે તેમની માંગ અડધા કે ચોથા ભાગના રાજ્ય માટે નહીં પરંતુ સંપૂર્ણ રાજ્યના દરજ્જા માટે છે. તેમના મતે, જો રાજ્યનો દરજ્જો બહાલ થાય તો તે બંધારણીય રીતે સ્પષ્ટ સત્તાઓ સાથે હોવું જોઈએ.
બીજી તરફ BJPનું કહેવું છે કે 2000ના સ્વાયત્તતા પ્રસ્તાવનો ઉલ્લેખ વર્તમાન રાજ્યના દરજ્જાની માંગથી અલગ મુદ્દો છે અને તેને વર્તમાન પ્રસ્તાવમાં સામેલ કરવો યોગ્ય નથી. BJP નેતાઓએ 2024ના વિશેષ દરજ્જા સંબંધિત પ્રસ્તાવના ઉલ્લેખ સામે પણ વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે.
2019 પછીની સ્થિતિ અને કેન્દ્ર સામે હવે સવાલ
ઓગસ્ટ 2019માં અનુચ્છેદ 370ની જોગવાઈઓમાં ફેરફાર બાદ જમ્મુ-કાશ્મીરને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં ફેરવવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો બહાલ કરવાનો મુદ્દો સતત રાજકીય ચર્ચામાં રહ્યો છે. 2024માં વિધાનસભાની ચૂંટણી બાદ ચૂંટાયેલી સરકાર સત્તામાં આવી અને હવે રાજ્યના દરજ્જા માટે વિધાનસભામાં ફરી પ્રસ્તાવ રજૂ થયો છે.
હવે કેન્દ્ર સરકાર સામે મુખ્ય સવાલ એ છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરને પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો બહાલ કરવાની પ્રક્રિયા અંગે તેની સ્પષ્ટ સમયમર્યાદા શું છે? જો રાજ્યનો દરજ્જો બહાલ કરવાની પ્રતિબદ્ધતા જાહેર મંચો પર વ્યક્ત કરવામાં આવી છે, તો તેનો અમલ કયા તબક્કે છે? અને કેન્દ્ર તથા જમ્મુ-કાશ્મીરની ચૂંટાયેલી સરકાર વચ્ચે સત્તા અને વહીવટી જવાબદારી અંગે રહેલા પ્રશ્નોનો સ્પષ્ટ ઉકેલ ક્યારે રજૂ કરવામાં આવશે?
