Gyanesh Kumar-Jiji Thomson: મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે કેરળના પૂર્વ મુખ્ય સચિવ અને 1980 બેચના IAS અધિકારી જિજી થોમસનના એક દાવાથી રાજકીય ચર્ચા વધુ તેજ બની છે. થોમસને દાવો કર્યો છે કે 2016માં, જ્યારે તેઓ અને જ્ઞાનેશ કુમાર બંને સરકારી સેવામાં હતા, ત્યારે કુમારે તેમને 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં BJPની ટિકિટ પર ચૂંટણી લડવાની સૂચના આપી હતી. થોમસનના જણાવ્યા મુજબ, તેમને પથનમથિટ્ટા લોકસભા બેઠક પરથી ચૂંટણી લડવાની વાત કરવામાં આવી હતી અને જીત્યા બાદ કેન્દ્રમાં મંત્રી બનવાની સંભાવનાનો પણ ઉલ્લેખ થયો હતો.
દિલ્હી જતી ફ્લાઇટમાં થઈ હતી કથિત વાતચીત
જિજી થોમસનના જણાવ્યા મુજબ, આ વાતચીત 2016માં દિલ્હી જતી ફ્લાઇટ દરમિયાન થઈ હતી. તે સમયે થોમસન કેરળના મુખ્ય સચિવ હતા અને જ્ઞાનેશ કુમાર પણ સરકારી સેવામાં હતા. થોમસન કહે છે કે કુમારે તેમની નિવૃત્તિ પછીની યોજનાઓ વિશે પૂછ્યું અને ત્યારબાદ 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં BJP ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટણી લડવાની વાત કરી. થોમસનના જણાવ્યા મુજબ તેમણે આ સૂચન તરત જ નકારી દીધું હતું, કારણ કે તેમને ચૂંટણીની રાજનીતિમાં પ્રવેશવામાં રસ નહોતો.
પથનમથિટ્ટાથી ચૂંટણી અને મંત્રીપદનો દાવો
થોમસને જણાવ્યું કે તેમને ખાસ કરીને કેરળની પથનમથિટ્ટા લોકસભા બેઠક પરથી BJPની ટિકિટ પર ચૂંટણી લડવાનું સૂચન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમના દાવા પ્રમાણે, જ્ઞાનેશ કુમારે એવું પણ કહ્યું હતું કે જો તેઓ ચૂંટણી જીતી જાય તો કેન્દ્ર સરકારમાં મંત્રી બનવાની તક મળી શકે છે. થોમસને આ વાતને એટલા માટે પણ આશ્ચર્યજનક ગણાવી કે આવું સૂચન તેમને એવા સમયે મળ્યું હતું જ્યારે જ્ઞાનેશ કુમાર પોતે પણ સરકારી સેવામાં હતા.
થોમસનને અગાઉ પણ રાજકારણમાં આવવાની ઓફર મળી હતી
જિજી થોમસને પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું કે આ પહેલીવાર નહોતું જ્યારે તેમને રાજકારણમાં આવવાની વાત કરવામાં આવી હોય. તેમના જણાવ્યા મુજબ, અગાઉ પણ કેટલાક રાજકીય નેતાઓએ તેમને ચૂંટણી લડવાની ઓફર કરી હતી, પરંતુ તેમણે દરેક વખતે તેને નકારી હતી. 2021માં કોંગ્રેસના નેતાઓએ તેમને કેરળની વટ્ટિયૂરકાવુ વિધાનસભા બેઠક પરથી ચૂંટણી લડવાનું સૂચન કર્યું હોવાનો પણ થોમસને અગાઉ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. જોકે, તેમણે આ પ્રસ્તાવ પણ સ્વીકાર્યો નહોતો.
રાહુલ ગાંધીએ જ્ઞાનેશ કુમારની ભૂમિકા પર સવાલ ઉઠાવ્યા
થોમસનના દાવા બાદ કોંગ્રેસે આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ કોંગ્રેસની કેરળ એકમ દ્વારા કરવામાં આવેલી સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ શેર કરીને જ્ઞાનેશ કુમારની ભૂમિકા અંગે સવાલો કર્યા. રાહુલ ગાંધીએ આરોપ લગાવ્યો કે જ્ઞાનેશ કુમાર IAS અધિકારી તરીકે સેવા આપતા હતા ત્યારે BJP માટે લોકોને રાજકારણમાં જોડવાના પ્રયાસમાં સામેલ હતા અને બાદમાં તેમને દેશની ચૂંટણી પ્રક્રિયાના ‘અમ્પાયર’ની જવાબદારી આપવામાં આવી.
SIR વિવાદ વચ્ચે દાવાએ વધારી રાજકીય ગરમી
આ દાવો એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારની આગેવાની હેઠળની ચૂંટણી પંચની કામગીરીને લઈને SIR એટલે કે Special Intensive Revision મુદ્દે વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. એક અહેવાલ મુજબ ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ છેલ્લા 10 મહિનામાં ચૂંટણી પંચના વિવિધ નિર્ણયો અને પ્રક્રિયાઓ અંગે ઓછામાં ઓછા 14 વખત વાંધા નોંધાવ્યા હતા. તેમાં મતદાર યાદી, Form-6 અને ચૂંટણી સંબંધિત ડેટાના સંચાલન જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થતો હતો.
જોકે ચૂંટણી પંચે આ અહેવાલોના સંદર્ભમાં સ્પષ્ટતા કરી છે કે આંતરિક નોંધો અને મતભેદો નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયાનો સામાન્ય ભાગ છે અને SIR સહિતના નિર્ણયો ત્રણેય ચૂંટણી કમિશનરોની મંજૂરીથી લેવામાં આવ્યા હતા. એટલે એક તરફ આંતરિક વાંધાઓ અંગે અહેવાલો છે, તો બીજી તરફ ચૂંટણી પંચે નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવાયા હોવાનો દાવો કર્યો છે.
જ્ઞાનેશ કુમાર ફેબ્રુઆરી 2025થી CEC છે
જ્ઞાનેશ કુમારે ફેબ્રુઆરી 2025માં ભારતના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો. તે પહેલાં તેઓ IAS અધિકારી તરીકે કેન્દ્ર અને કેરળ સરકારમાં વિવિધ મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ નિભાવી ચૂક્યા છે. બીજી તરફ, જિજી થોમસન જાન્યુઆરી 2015થી ફેબ્રુઆરી 2016 સુધી કેરળના મુખ્ય સચિવ રહ્યા હતા અને બાદમાં નિવૃત્ત થયા હતા. તેમણે કેન્દ્ર તથા રાજ્ય સરકારમાં પણ અનેક વરિષ્ઠ હોદ્દા સંભાળ્યા હતા.
સરકાર અને ચૂંટણી પંચ સામે હવે મુખ્ય સવાલો
જિજી થોમસનનો દાવો સાચો છે કે નહીં તે અંગે સ્વતંત્ર પુષ્ટિ હાલ સામે આવી નથી. પરંતુ જો એક સેવા કાર્યરત વરિષ્ઠ IAS અધિકારીને તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન કોઈ રાજકીય પક્ષની ટિકિટ પર ચૂંટણી લડવાની સૂચના આપવામાં આવી હોવાનો દાવો કરે છે, તો આ બાબતે સત્તાવાર સ્પષ્ટતા થવી જરૂરી બને છે. સરકાર અને ચૂંટણી પંચ પાસે સવાલ એ છે કે 2016ની કથિત વાતચીત અંગે કોઈ રેકોર્ડ, સાક્ષી અથવા સત્તાવાર નોંધ ઉપલબ્ધ છે કે નહીં? શું જ્ઞાનેશ કુમાર આ આરોપો અંગે પોતાનું સ્પષ્ટ જાહેર નિવેદન આપશે? અને ચૂંટણી પંચ જેવી બંધારણીય સંસ્થાની નિષ્પક્ષતા અંગે ઉઠતા સવાલો દૂર કરવા માટે સરકાર અને પંચ કઈ પારદર્શક પ્રક્રિયા અપનાવશે?
SIRને લઈને પહેલેથી ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે હવે આ નવો દાવો ચૂંટણી પ્રક્રિયા અને ચૂંટણી પંચની વિશ્વસનીયતા અંગેની ચર્ચાને વધુ ગંભીર બનાવે છે. તેથી આરોપો અને રાજકીય દાવાઓથી આગળ વધીને સંબંધિત તથ્યોની સ્વતંત્ર અને પારદર્શક રીતે ચકાસણી થાય છે કે નહીં, તેના પર પણ નજર રહેશે.
