CJP Ashutosh Ranka: કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) હાલ ચૂંટણી લડતી રાજકીય પાર્ટી તરીકે નહીં પરંતુ સરકારો અને સત્તાધીશો પર દબાણ બનાવતા સ્વતંત્ર જૂથ તરીકે કામ ચાલુ રાખશે. જોકે, ભવિષ્યમાં ચૂંટણીની રાજનીતિમાં પ્રવેશ કરવાનો વિકલ્પ સંપૂર્ણપણે બંધ કરવામાં આવ્યો નથી. CJPના સહ-સંયોજક આશુતોષ રાંકાએ કહ્યું છે કે હાલની રીત અસરકારક સાબિત થઈ રહી હોવાથી સંગઠન તેને જ આગળ વધારવા માગે છે, પરંતુ એક કે બે વર્ષ પછી પરિસ્થિતિ શું હશે તે કહી શકાય નહીં.

‘અત્યારે ચૂંટણી નહીં, દબાણ જૂથ તરીકે કામ કરીશું’

રાંકાના જણાવ્યા મુજબ, CJPએ અત્યાર સુધીના અભિયાનમાંથી એ સમજ્યું છે કે ચૂંટણી પ્રક્રિયાની બહાર રહીને પણ સરકારો પર દબાણ બનાવીને મુદ્દાઓમાં ફેરફાર લાવી શકાય છે. તેમનું કહેવું છે કે લોકશાહી માત્ર ચૂંટણી અને મતદાન પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ લોકોની રોજિંદી સમસ્યાઓ, સરકારની જવાબદારી અને સત્તામાં રહેલા લોકોને પ્રશ્ન પૂછવાની પ્રક્રિયા પણ તેનો ભાગ છે.

CJP પોતાને રાજકીય દબાણ જૂથ તરીકે રજૂ કરે છે. શિક્ષણ, આરોગ્ય, રસ્તા, પાણી અને અન્ય પાયાની સુવિધાઓ સીધી સરકારની નીતિઓ સાથે જોડાયેલી હોવાથી આ મુદ્દાઓને રાજકારણથી સંપૂર્ણપણે અલગ કરી શકાય નહીં, એવી રાંકાની દલીલ છે.

‘સ્કૂલ ઠીક કરો’થી જ્ઞાનેશ કુમાર સુધી અભિયાન

CJPએ જંતર-મંતર પર લાંબા સમય સુધી વિરોધ કર્યા બાદ ‘સ્કૂલ ઠીક કરો’ અભિયાન શરૂ કર્યું હતું. શિક્ષણ ક્ષેત્રની સમસ્યાઓ, પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં ગેરરીતિ અને જવાબદારી જેવા મુદ્દાઓ પર આ અભિયાન આગળ વધ્યું હતું. જુલાઈ 2026માં કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને રાજીનામું આપ્યા બાદ CJPએ પોતાનું આગળનું ધ્યાન શિક્ષણ વ્યવસ્થાના માળખાકીય સુધારા અને અન્ય જાહેર મુદ્દાઓ તરફ ફેરવ્યું.

હવે CJPએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ ઉઠાવી છે. સંગઠને ચેતવણી આપી છે કે જો રાજીનામું નહીં આવે તો 2 ઓક્ટોબરથી દેશવ્યાપી વિરોધ શરૂ કરવામાં આવશે. રાંકાના જણાવ્યા મુજબ, ‘સ્કૂલ ઠીક કરો’, ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનનું રાજીનામું અને હવે ચૂંટણી પંચમાં સુધારાની માંગ—આ બધાને CJP જવાબદારીના એક જ મુદ્દા સાથે જોડે છે.

SIR અને મતદાર યાદી અંગે CJPના ગંભીર દાવા

ચૂંટણી પંચની Special Intensive Revision એટલે કે SIR પ્રક્રિયા અંગે પણ CJPએ વાંધો ઉઠાવ્યો છે. રાંકાએ દાવો કર્યો છે કે SIRના કારણે દેશભરમાં અંદાજે 13 કરોડ મતદારોના નામ હટાવવામાં આવ્યા છે.

રાંકાના જણાવ્યા મુજબ, મતદાર યાદીમાંથી નામ હટાવાયા બાદ પોતાની લાયકાત સાબિત કરવાની પ્રક્રિયાનો ભાર સામાન્ય અને ખાસ કરીને ગરીબ મતદારો પર પડી શકે છે. તેમણે એવો સવાલ પણ કર્યો કે જો કોઈ વ્યક્તિને પોતાનું નામ ફરીથી મતદાર યાદીમાં સામેલ કરાવવા માટે વારંવાર સરકારી કચેરીઓ કે ટ્રિબ્યુનલ સુધી જવું પડે, તો તેની મુસાફરી, ખર્ચ અને રોજગારીના નુકસાનની જવાબદારી કોણ લેશે?

CJPની રાજકીય નિષ્પક્ષતા પર પણ સવાલો

CJPના કેટલાક મુખ્ય સભ્યોના અગાઉના રાજકીય જોડાણને લઈને પણ પ્રશ્નો ઉઠ્યા છે. આશુતોષ રાંકા અગાઉ આમ આદમી પાર્ટી સાથે જોડાયેલા હતા અને તેઓ પોતે આ વાત છુપાવતા નથી. તેમણે કહ્યું છે કે CJPની સ્થાપના બાદ સંગઠને પોતાની ઓળખ અને અન્ય રાજકીય પક્ષો, જેમાં AAP પણ સામેલ છે, વચ્ચે સ્પષ્ટ અંતર જાળવ્યું છે.

રાંકાના જણાવ્યા મુજબ, કોઈ વ્યક્તિ અગાઉ કોઈ રાજકીય પક્ષ સાથે જોડાયેલી રહી હોય તે કારણસર તેને શિક્ષણ અથવા જાહેર મુદ્દાઓ માટેના અભિયાનમાં ભાગ લેતા રોકી શકાય નહીં. તેમનો દાવો છે કે CJP હાલમાં સ્વતંત્ર રાજકીય શક્તિ તરીકે કામ કરે છે.

પંજાબ મુદ્દે ‘નરમ વલણ’ના આરોપનો ઇનકાર

CJPના પંજાબ અભિયાનને લઈને પણ સવાલો ઉઠ્યા છે. કોંગ્રેસ નેતા સચિન પાયલોટે સવાલ કર્યો છે કે AAP સરકાર ધરાવતા પંજાબમાં CJPનું વલણ અન્ય રાજ્યોની સરખામણીમાં નરમ છે કે કેમ. રાંકાએ આ આરોપને નકારી કાઢ્યો છે.

તેમણે કહ્યું કે CJPએ પંજાબમાં સારી સ્થિતિ ધરાવતી School of Eminence સહિત અન્ય ગ્રામીણ શાળાઓની પણ મુલાકાત લીધી છે. રાંકાના જણાવ્યા મુજબ, કર્ણાટક અને મહારાષ્ટ્રમાં પણ શિક્ષણ મંત્રીઓ સાથે બેઠક કરીને સરકારી શાળાઓ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી છે. તેમનું કહેવું છે કે BJP શાસિત રાજ્યોમાં પણ CJP સારી અને ખરાબ સરકારી શાળાઓનું નિરીક્ષણ કરવા તૈયાર છે.

પેપર લીક અને શિક્ષણ વ્યવસ્થા અંગે 200થી વધુ કેસોનો દાવો

રાંકાના જણાવ્યા મુજબ, CJPએ છેલ્લા બે દાયકામાં 200થી વધુ પેપર લીકના કેસોનો રેકોર્ડ તૈયાર કર્યો છે. તેમણે સવાલ કર્યો કે JEE, CAT અને UPSC જેવી પરીક્ષાઓ મોટા પાયે યોજાઈ શકે છે, તો અન્ય પરીક્ષાઓમાં વારંવાર ગેરરીતિ અને પેપર લીકની ફરિયાદો કેમ ઊભી થાય છે.

તેમણે દાવો કર્યો કે સરકારી તંત્રને શાળાઓમાં શિક્ષકોની સંખ્યા, પાયાની સુવિધાઓ, પુસ્તકોની ઉપલબ્ધતા અને ઇમારતોની સ્થિતિ અંગે પહેલેથી માહિતી હોય છે. તેમ છતાં જવાબદારી નક્કી થતી ન હોવાને કારણે સમસ્યાઓ યથાવત રહે છે. રાંકાએ એવો પણ દાવો કર્યો કે શિક્ષણ પર સરકારી ખર્ચ GDPના લગભગ 2.1 ટકા છે અને તેમાં વધારો કરવાની ભલામણો અગાઉ કરવામાં આવી છે.

વિપક્ષી નેતાઓ સાથે સંપર્ક, પરંતુ અલગ રસ્તાની વાત

રાંકાએ જણાવ્યું કે CJPના સંપર્કમાં રાહુલ ગાંધી, અરવિંદ કેજરીવાલ, મમતા બેનર્જી, અખિલેશ યાદવ અને પિનરાઈ વિજયન જેવા વિપક્ષી નેતાઓ રહ્યા છે. જોકે, તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે અન્ય રાજકીય પક્ષો સાથે મુદ્દા પર સંકલન થવું અને કોઈ એક રાજકીય મંચનો ભાગ બનવું અલગ બાબતો છે.

CJPની આગળની દિશા અંગે રાંકાનું વલણ હાલ ખુલ્લું છે. સંગઠન ચૂંટણીમાં પ્રવેશ કરશે કે નહીં તે અંગે તેમણે કોઈ અંતિમ નિર્ણય જાહેર કર્યો નથી. પરંતુ જો CJP સરકારો પર દબાણ બનાવવાનું પોતાનું હાલનું મોડલ ચાલુ રાખે છે, તો આગામી સમયમાં જ્ઞાનેશ કુમાર, SIR, મતદાર યાદી અને શિક્ષણ સુધારા જેવા મુદ્દાઓ પર તેના અભિયાનની દિશા મહત્વપૂર્ણ રહેશે.

સરકાર અને ચૂંટણી પંચ સામે જવાબદારીના સવાલો

CJPના દાવાઓ વચ્ચે સરકાર અને ચૂંટણી પંચ સામે કેટલાક મૂળભૂત સવાલો ઊભા થાય છે: SIR દરમિયાન મતદાર યાદીમાંથી કેટલા નામ હટાવાયા અને કેટલા નામ બાદમાં ફરી ઉમેરાયા? જે મતદારોના નામ ખોટી રીતે દૂર થયા હોવાનો દાવો છે, તેમની ફરિયાદોના નિરાકરણ માટેની પ્રક્રિયા કેટલી સરળ છે? 2 ઓક્ટોબરથી સંભવિત વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર નાગરિકોની ફરિયાદો અંગે શું પારદર્શક માહિતી જાહેર કરશે? અને જો CJP શિક્ષણ તથા ચૂંટણી વ્યવસ્થામાં જવાબદારીની માંગ કરી રહ્યું છે, તો સંબંધિત સરકારી વિભાગો પોતે પોતાની કામગીરી અને નિર્ણયોની જાહેર ચકાસણી માટે કેટલી તૈયારી બતાવશે?

આ સવાલોના જવાબો માત્ર CJPના આક્ષેપો માટે જ નહીં, પરંતુ શિક્ષણ અને ચૂંટણી જેવી લોકશાહીની મૂળભૂત સંસ્થાઓ અંગે જાહેર વિશ્વાસ જાળવવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.