CJP SIR Protest Mumbai: મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામા અને Special Intensive Revision એટલે કે SIR પ્રક્રિયા અંગે સવાલો ઉઠાવતા મુંબઈના શિવાજી પાર્કમાં 2 ઓક્ટોબરે Cockroach Janta Party (CJP)ના નેતૃત્વ હેઠળ મોટું પ્રદર્શન યોજાયું. પોલીસ દ્વારા અગાઉ પરવાનગી ન આપવામાં આવી હોવા છતાં મોટી સંખ્યામાં લોકો સ્થળે પહોંચ્યા હતા. CJPના સ્થાપક અભિજીત દીપકેએ સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્ઞાનેશ કુમાર રાજીનામું ન આપે ત્યાં સુધી આંદોલન ચાલુ રાખવામાં આવશે અને તેને દેશના અન્ય શહેરોમાં પણ લઈ જવામાં આવશે.
‘રાજીનામાથી ઓછું કંઈ સ્વીકાર્ય નહીં’
પ્રદર્શન દરમિયાન અભિજીત દીપકેએ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને SIR પ્રક્રિયા અંગે ગંભીર આક્ષેપો કર્યા. તેમણે જ્ઞાનેશ કુમાર પર મતદાર યાદીમાં કથિત ગેરરીતિ અને લોકોના મતાધિકારને અસર કરવાનો આરોપ લગાવ્યો. તેમના કહેવા મુજબ દેશભરમાંથી લોકો આંદોલનમાં જોડાશે અને પોલીસની બેરિકેડિંગથી આંદોલન અટકશે નહીં. તેમણે સંકેત આપ્યો કે જ્ઞાનેશ કુમાર રાજીનામું નહીં આપે તો આંદોલન લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહી શકે છે.
CJPએ જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામા ઉપરાંત 2025ની મતદાર યાદીને આધાર તરીકે જાળવી રાખવા અને આગામી ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂકની પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક બનાવવાની પણ માંગ કરી છે. પાર્ટીનો આગ્રહ છે કે આવી નિમણૂકમાં સિવિલ સોસાયટીની ભૂમિકા હોવી જોઈએ.
ચૂંટણી પંચની અંદરની અસંમતિએ વધાર્યો વિવાદ
SIRને લઈને વિવાદ ત્યારે વધુ ગંભીર બન્યો જ્યારે અહેવાલોમાં સામે આવ્યું કે ચૂંટણી કમિશનરો સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ 10 મહિનાના સમયગાળામાં ચૂંટણી પંચના કેટલાક નિર્ણયોને લઈને ઓછામાં ઓછા 14 વખત લેખિત વાંધા નોંધાવ્યા હતા. આમાં SIR અને મતદાર યાદી સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પણ સામેલ હતા. જોકે ચૂંટણી પંચ તરફથી જાહેર રીતે નિર્ણય પ્રક્રિયા અંગે એકતા દર્શાવવામાં આવી છે અને આક્ષેપોને લઈને અલગ દૃષ્ટિકોણ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.
આ સ્થિતિમાં સરકાર અને ચૂંટણી પંચ સામે સીધો સવાલ છે કે જો બે ચૂંટણી કમિશનરોએ વારંવાર વાંધા નોંધાવ્યા હતા તો તે વાંધાઓનું સંપૂર્ણ કારણ અને તેના પર લેવાયેલા નિર્ણયોને જાહેર કેમ ન કરવામાં આવે? મતદાર યાદી જેવી સંવેદનશીલ પ્રક્રિયામાં નિર્ણયોની નોંધ, સોફ્ટવેર ફેરફાર અને મંજૂરીની પ્રક્રિયા કેટલા પ્રમાણમાં પારદર્શક છે?
પોલીસે પરવાનગી કેમ ન આપી?
મુંબઈ પોલીસે શિવાજી પાર્કમાં 2 ઓક્ટોબરના કાર્યક્રમને પરવાનગી ન આપતાં CJPએ વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. પોલીસ તરફથી શિવાજી પાર્કમાં સભાઓ અંગેના પ્રતિબંધો, BMCની જરૂરી મંજૂરી, ટ્રાફિક, અવાજ અને નજીકની હોસ્પિટલોમાં દર્દીઓની અવરજવર પર અસર જેવા મુદ્દા રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ દીપકેએ ‘જેલ ભરો આંદોલન’ની જાહેરાત કરી હતી.
પરંતુ સરકાર સામે અહીં પણ સવાલ રહે છે કે વિરોધ માટે વૈકલ્પિક સ્થળની વ્યવસ્થા કેમ ન કરવામાં આવી? લોકશાહી વ્યવસ્થામાં સરકારની નીતિ સામે શાંતિપૂર્ણ વિરોધનો અધિકાર અને જાહેર વ્યવસ્થા વચ્ચે સંતુલન કેવી રીતે જાળવવામાં આવશે?
શબાના આઝમીથી નસીરુદ્દીન શાહ સુધી હસ્તીઓની હાજરી
મુંબઈના પ્રદર્શનમાં અભિનેત્રી શબાના આઝમી, નસીરુદ્દીન શાહ, સંગીતકાર-ગાયક વિશાલ ડડલાની, દિગ્દર્શક વિશાલ ભારદ્વાજ અને મહાત્મા ગાંધીના પરપૌત્ર તુષાર ગાંધી સહિતની જાણીતી હસ્તીઓની હાજરી જોવા મળી. શબાના આઝમીએ મતદાનને નાગરિકનો મૂળભૂત લોકશાહી અધિકાર ગણાવીને મતદાર યાદીમાંથી કોઈનું નામ દૂર થાય તો લોકો પાસે વિરોધ કરવાનો અધિકાર હોવાની વાત કરી. નસીરુદ્દીન શાહે પણ દીપકે સાથે મુલાકાત કરી હતી.
દાદરથી શિવાજી પાર્ક સુધી કડક સુરક્ષા
મોટી ભીડની શક્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને શિવાજી પાર્ક અને દાદર વિસ્તારમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધારવામાં આવી હતી. મુખ્ય પ્રવેશ માર્ગો પર બેરિકેડિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. દાદર રેલવે સ્ટેશન પર પણ વધારાના સુરક્ષા કર્મચારીઓ તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. પ્રદર્શન દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં યુવાનો અને સમર્થકો રાષ્ટ્રીય ધ્વજ સાથે પહોંચ્યા હતા. ઉપલબ્ધ અહેવાલો અનુસાર મુંબઈમાં પ્રદર્શન મોટા ભાગે શાંતિપૂર્ણ રહ્યું હતું.
દિલ્હીના જંતર મંતર પર પણ વિરોધ
મુંબઈ સાથે દિલ્હીમાં પણ જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ વિરોધ જોવા મળ્યો. CJPના નેતાઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મુંબઈ બાદ આંદોલન અન્ય શહેરોમાં લઈ જવામાં આવશે અને અંતે દિલ્હીના જંતર મંતર પર ફરી મોટું પ્રદર્શન કરવાની યોજના છે. 2 ઓક્ટોબરની રેલી બાદ દીપકેએ 10 ઓક્ટોબરે જંતર મંતર પર ફરી પ્રદર્શન કરવાની જાહેરાત કરી છે, જો ત્યાં સુધી જ્ઞાનેશ કુમાર રાજીનામું નહીં આપે.
સરકાર અને ચૂંટણી પંચ પાસે હવે જવાબદારીના સવાલ
SIR અંગે ઉઠેલા સવાલો, ચૂંટણી પંચની અંદરના કથિત મતભેદો અને વિરોધ પ્રદર્શનોને જોતા હવે કેન્દ્ર સરકાર તથા ચૂંટણી પંચ સામે કેટલાક મૂળભૂત પ્રશ્નો છે. મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવા-કાઢવાની પ્રક્રિયામાં દરેક નિર્ણય માટે જવાબદારી નક્કી કરવાની વ્યવસ્થા કેટલી પારદર્શક છે? SIR દરમિયાન નામો સંબંધિત ફરિયાદોનું નિરાકરણ કેટલા સમયમાં થાય છે? ચૂંટણી કમિશનરો દ્વારા નોંધાયેલા વાંધાઓ પર શું કાર્યવાહી કરવામાં આવી તેનો સંપૂર્ણ રેકોર્ડ જાહેર થશે?
અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ સવાલ એ છે કે મતદાર યાદી અંગે કોઈ નાગરિકને વાંધો હોય ત્યારે તેને નિષ્પક્ષ અને સરળ અપીલ વ્યવસ્થા મળશે તેની સરકાર શું ખાતરી આપશે? ચૂંટણી પંચ જેવી સ્વતંત્ર બંધારણીય સંસ્થાની વિશ્વસનીયતા અંગે ઉઠતા સવાલોનો જવાબ માત્ર રાજકીય નિવેદનોથી નહીં, પરંતુ પ્રક્રિયા, દસ્તાવેજો અને પારદર્શક માહિતી દ્વારા આપવામાં આવશે કે નહીં?
