મનીષ સિંહ
14 મે, 1948ના રોજ ઇઝરાયેલ(Israel)ની સ્થાપના થઈ, જે એક નાનકડો દેશ હતો, જ્યાં બીજા વિશ્વયુદ્ધ બાદ યુરોપથી વિસ્થાપિત થયેલા યહૂદીઓને ‘હોમલેન્ડ’ આપવામાં આવ્યું. 1967ના યુદ્ધમાં ઇઝરાયેલે વિજય મેળવી ગાઝા અને વેસ્ટ બેંક પર કબજો કર્યો. આ યુદ્ધ પહેલાં ઇઝરાયેલની વસ્તી 27 લાખ હતી, જેમાં 80% યહૂદીઓ અને બાકીના અરબ મુસ્લિમો હતા. જે આજના ભારતની વસ્તી રચના સાથે સરખાવી શકાય, જ્યાં 80% હિંદુઓ અને બાકીના મોટે ભાગે મુસ્લિમો છે.
યુદ્ધની જીતથી નવી મુશ્કેલીઓ
ગાઝાની જીતે નવી સમસ્યાઓ ઊભી કરી. ગાઝાની 4 લાખની વસ્તી, મુખ્યત્વે ફિલિસ્તીની મુસ્લિમોની, ઇઝરાયેલના કબજા હેઠળ આવી, પરંતુ તેમને નાગરિકત્વના કોઈ અધિકારો ન અપાયા. આ લોકો ‘અનધિકૃત નિવાસી’ તરીકે રહ્યા, જેમની પાસે ઇઝરાયેલની રાજકીય વ્યવસ્થામાં કોઈ હક ન હતો. જો તેમને નાગરિકત્વ આપવામાં આવે, તો યહૂદી બહુમતીનું રાજકીય માળખું જોખમમાં મૂકાય, અને ફિલિસ્તીની બહુમતીની સરકાર બનવાની શક્યતાથી ‘યહૂદી હોમલેન્ડ’નો મૂળ ફિલસૂફી જ ખતમ થઈ જાય. આથી, ધર્મ આધારિત રાષ્ટ્રવાદની સમસ્યાઓ સાથે, ઇઝરાયેલે આ વિસ્તારોના લોકોને અધિકારવિહીન રાખવાની નીતિ અપનાવી.
ડેમોગ્રાફી બદલવાની નિષ્ફળ કોશિશ
ગાઝા અને વેસ્ટ બેંકમાં યહૂદી વસાહતો બનાવીને વસ્તીનું સંતુલન બદલવાનો પ્રયાસ થયો, પરંતુ વસ્તીનું પ્રમાણ બદલાયું નહીં. 2024 સુધીમાં ઇઝરાયેલની વસ્તી 96 લાખ થઈ, જેમાં 17 લાખ મુસ્લિમો હતા. ગાઝામાં 21 લાખ અને વેસ્ટ બેંકમાં 30 લાખ મુસ્લિમો હતા, એટલે કે આખા વિસ્તારમાં 45% વસ્તી ફિલિસ્તીનીઓની હતી. આ લોકોને નાગરિક બનાવવા, ન ખતમ કરી શકાય, ન ભગાડી શકાય—આ એક ન ગળી શકાય તેવી સ્થિતિ હતી.
ગાઝામાંથી પીછેહઠ અને નવો તણાવ
2005માં ઇઝરાયેલે ગાઝામાંથી સૈન્ય અને વસાહતો હટાવી, પરંતુ સીમા, હવાઈ અને સમુદ્રી વિસ્તારો પર નિયંત્રણ રાખ્યું. આ એક પ્રકારે ધારા 370 જેવી અર્ધ-સ્વાયત્ત ફિલિસ્તીની સત્તા (પેલેસ્ટાઈન ઓથોરિટી)ની રચના હતી. જોકે, ઇઝરાયેલના કટ્ટરપંથીઓને આ પસંદ ન હતું. તેઓ ગાઝાની આખી વસ્તીને ખતમ કરવા કે ભગાડવા માગતા હતા.
નફરતની નવી પેઢી
જૂની પેઢીએ અશાંતિ જોઈ હતી અને શાંતિ ઈચ્છતી હતી, પરંતુ નવી પેઢીએ માત્ર શક્તિશાળી ઇઝરાયેલ જોયું. છેલ્લા બે દાયકાથી નફરત ફેલાવનારા નેતાઓએ યુવાઓમાં હિંસા અને નફરતનું બીજ વાવ્યું. આજે યુવાઓને ગાઝાના લોકોને ખતમ કરવું ન્યાયી લાગે છે, જેવું કે ભારતમાં 2014 પછી ઉછરેલા કેટલાક યુવાઓને બીફ ખાનારા, રોહિંગ્યા મુસ્લિમો કે પાકિસ્તાનીઓ સામે હિંસા ન્યાયી લાગે છે.
નેતન્યાહુની નીતિ અને નૈતિક પતન
નેતન્યાહુની સરકારે ગાઝામાં નાગરિકોની હત્યા, નાકાબંધી, ખોરાક, પાણી અને દવાઓની સપ્લાય રોકવી, અને માનવીય સહાયને અટકાવવાની નીતિ અપનાવી, જેને ‘એથનિક ક્લીન્ઝિંગ’ની કોશિશ ગણી શકાય. આ એ જ ગેસ ચેમ્બરની નીતિની યાદ અપાવે છે, જેનો શિકાર બનીને યહૂદીઓ ઇઝરાયેલમાં આશ્રય લેવા આવ્યા હતા. આજે તેમની પેઢી તે જ લોકોને મોતના ચેમ્બરમાં ધકેલી રહી છે, જેને શાસ્ત્રોમાં ‘કૃતઘ્નતા’ કહેવાય છે.
ન્યાયની વક્રતા
આજે ઇઝરાયેલ પર ‘આકાશમાંથી આગ’ વરસી રહી છે. ગાઝાના લોકોની હત્યા અને મોત પર મીમ બનાવનારા સોશિયલ મીડિયા ઈન્ફ્લુએન્સર્સ હવે પોતાના વીડિયોમાં રડતા જોવા મળે છે. કોઈને તેમની સાથે સહાનુભૂતિ નથી. યુદ્ધ કોણ જીતશે, કોનો સંપૂર્ણ નાશ થશે, તે ભવિષ્ય બતાવશે, પરંતુ આ પેઢીએ પોતાનો સત્યનાશ કરી લીધો.
ભારત માટે શીખ
આ ઘટનાક્રમ ભારત માટે ચેતવણી છે, જ્યાં ‘અખંડ ભારત’નું સપનું અફઘાનિસ્તાનથી બાંગ્લાદેશ સુધીના નકશા સાથે વેચાય છે. આવા સપનાઓ જનસાંખ્યિક અને રાજકીય જટિલતાઓ લાવે છે, જેનો કોઈ જવાબ આપનારાઓ પાસે નથી. આ નારાઓ ચૂંટણી જીતવા માટે હોઈ શકે, પરંતુ તે યુવાઓના હૃદયમાં નફરત અને હિંસાનું બીજ વાવે છે. જર્મન સર્વોચ્ચતાની થિયરીએ જર્મનીનો નાશ કર્યો, ઝાયોનિસ્ટ થિયરીએ ઇઝરાયેલનો, અને હવે હિંદુત્વનું કૉપી-પેસ્ટ વર્ઝન ભારતની યુવા પેઢીને હિંસા અને વિનાશ તરફ ધકેલી રહ્યું છે.
ઇઝરાયેલનો ઇતિહાસ આપણને શીખવે છે કે ધર્મ આધારિત રાષ્ટ્રવાદની નીતિઓ લાંબા ગાળે વિનાશકારી હોય છે. ભારતે આ બોધપાઠ લઈ, શાંતિ અને સમાવેશકતાને અપનાવવું જોઈએ, જેથી આવનારી પેઢીઓ નફરતની આગમાં બળી ન જાય.
આ પણ વાંચો:
Ahmedabad plane crash: બેદરકારી દાખવવા બદલ એર ઈન્ડિયાના 3 કર્મી સસ્પેન્ડ!
ભારતે કોની મિત્રતા રાખવી જોઈએ? ઈરાન કે ઈઝરાયલ? | Iran Israel War
Sabarkantha: ઈડરમાંથી દારુડિયો પોલીસકર્મી ઝડપાયો, વીડિયો વાયરલ
Swiss Bank Indian money: હવે ભારતીયોના ખાતામાં મોદી 15 લાખ નહીં 45 લાખ મોકલશે?
ગુજરાતી ફિલ્મ નિર્માતા Mahesh Jirawala ના મોતની પુષ્ટી, DNA થયા મેચ
BJP-RSS નથી ઈચ્છતા ગરીબ બાળકો અંગ્રેજી શીખે: રાહુલ ગાંધી
ટ્રેનની બારીએ બેસવા BJP ધારાસભ્યએ મુસાફરને માર મરાવ્યો, આ છે ભાજપનું સુશાસન?
