Jairam Ramesh: અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોના એક આંચકાજનક ખુલાસા બાદ ભારતની વિદેશ નીતિ અને વ્યાપારિક સંબંધોને લઈને દેશમાં મોટો રાજકીય વિવાદ ઊભો થયો છે. રવિવારે કોંગ્રેસ પક્ષે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પર જોરદાર પ્રહારો કર્યા હતા. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને મહાસચિવ જયરામ રમેશે અમેરિકન વિદેશ મંત્રીના એ સોશિયલ મીડિયા નિવેદનને ટાંકીને કેન્દ્ર સરકારને કઠેડામાં ઊભી કરી છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ભારતે આગામી પાંચ વર્ષમાં અમેરિકા પાસેથી ૫૦૦ અબજ ડોલરની (500 Billion USD) વિવિધ સામગ્રીઓ ખરીદવાની સત્તાવાર પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે. કોંગ્રેસે આક્ષેપ કર્યો છે કે એક ‘કોમ્પ્રોમાઇઝ્ડ વડાપ્રધાન’ પોતાના વિદેશી ‘નજીકના મિત્ર’ને ખુશ કરવા માટે દેશના હિતોનું બલિદાન આપીને કોઈપણ હદ સુધી જવા તૈયાર થઈ ગયા છે.
નવી દિલ્હીના બદલે વોશિંગ્ટનથી કેમ આવે છે વિદેશ નીતિના સમાચાર: કોંગ્રેસનો મોટો સવાલ
જયરામ રમેશે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયની સાર્વભૌમત્વતા પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે, તાજેતરના સમયમાં ભારતની વિદેશ નીતિ સાથે જોડાયેલા તમામ મહત્વના સંદેશાવ્યવહાર અને નિર્ણયો નવી દિલ્હીના બદલે વોશિંગ્ટન ડીસીથી પહેલાં બહાર આવી રહ્યા છે. રુબિયો જ એ પ્રથમ વ્યક્તિ હતા જેમણે ભારત અને પાડોશી દેશ વચ્ચે ચાલી રહેલા વિવાદમાં યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરી હતી, જેના કારણે ભારતનું ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ અણધારી રીતે વચ્ચેથી જ અટકી ગયું હતું. આ ઉપરાંત, રશિયા પાસેથી તેલ અને ગેસની આયાત રોકવા અંગેની બાબત હોય, ભારત-અમેરિકા વ્યાપાર કરાર હોય કે વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિની આગામી અઠવાડિયે થનારી ભારત મુલાકાતની વાત હોય- આ તમામ સત્તાવાર જાહેરાતો ભારત સરકારના બદલે અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી પહેલાં કરી રહ્યા છે, જે ચિંતાજનક બાબત છે.
ભારતે અમેરિકાથી પોતાની વાર્ષિક આયાત બમણી કરવી પડશે
કોંગ્રેસના રાજ્યસભા સાંસદે આર્થિક આંકડાઓ રજૂ કરતા જણાવ્યું કે, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ સુધી અમેરિકાથી ભારતની વાર્ષિક આયાત આશરે ૫૨.૯ અબજ ડોલર જેટલી છે. પરંતુ માર્કો રુબિયોના નવા નિવેદન પ્રમાણે જો આગામી ૫ વર્ષમાં ૫૦૦ અબજ ડોલરની સામગ્રી ખરીદવાની હોય, તો ભારતે દર વર્ષે અંદાજે ૧૦૦ અબજ ડોલરની ખરીદી કરવી પડશે. આનો સીધો અર્થ એ થાય છે કે ભારતે અમેરિકાથી ઊર્જા (Energy), ટેકનોલોજી અને કૃષિ (Agriculture) ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને પોતાની વાર્ષિક આયાતને સીધી બમણી કરવી પડશે. આટલી મોટી આયાતથી ભારતના વ્યાપાર સંતુલન પર વિપરીત અસર પડી શકે છે.
મલેશિયાએ જે વ્યાપાર કરાર અમાન્ય કર્યો, તેને રદ કરવાનું સાહસ મોદી સરકારે કેમ ન બતાવ્યું?
જયરામ રમેશે વડાપ્રધાન મોદી સમક્ષ પાંચ સીધા સવાલો મૂકતા પૂછ્યું છે કે, અમેરિકાની સર્વોચ્ચ અદાલત (સુપ્રીમ કોર્ટ) દ્વારા ટ્રમ્પ પ્રશાસનના વિવાદાસ્પદ ટેરિફને રદ કરવામાં આવ્યા બાદ આ ભારત-અમેરિકા વ્યાપાર કરારની કાનૂની અને આર્થિક યથાર્થતા પૂરી રીતે ખતમ થઈ ગઈ છે. અમેરિકન કોર્ટના આ નિર્ણય પછી મલેશિયા અને તેના જેવા અન્ય સાર્વભૌમ દેશોએ અમેરિકા સાથેના પોતાના વ્યાપારિક કરારોને ગ્રાહકોના હિતમાં ‘અમાન્ય’ અને રદ જાહેર કરી દીધા છે. તો પછી આવી જ પરિસ્થિતિમાં મોદી સરકારે આ ‘જનવિરોધી’ અને ‘ખતરનાક’ ગણાતા કરારને ફાડી ફેંકવાનું સાહસ કેમ ન દાખવ્યું?
બીજા સવાલમાં કોંગ્રેસ નેતાએ વડાપ્રધાનના બેવડા વલણ પર પ્રહારો કર્યા. તેમણે યાદ અપાવ્યું કે વડાપ્રધાન મોદી પોતે દેશના નાગરિકોને વિદેશી હૂંડિયામણ (Foreign Exchange) બચાવવા માટે સ્થાનિક બળતણનો વપરાશ વધારવાની અને બિનજરૂરી વિદેશ પ્રવાસો ઓછા કરવાની અપીલ કરી ચૂક્યા છે. તો પછી બીજી તરફ સરકાર પોતે અમેરિકાથી રેકોર્ડ બ્રેક આયાત કરવા પર કેમ સહમતી આપી રહી છે? છેલ્લા ૧૨ મહિનામાં ભારતીય રૂપિયો અમેરિકન ડોલરની સરખામણીએ પોતાનું ૧૨ ટકા જેટલું ઐતિહાસિક મૂલ્ય ગુમાવી ચૂક્યો છે. આવા કપરા સમયે અમેરિકાથી આયાતમાં આટલો મોટો તોતિંગ વધારો શું ભારતીય રૂપિયાના મૂલ્યના ઘટાડાને (Depreciation of Rupee) વધુ ઝડપી અને વિનાશક નહીં બનાવે?
ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા ગૌતમ અદાણીના કેસ બંધ કરવા અને આ કરાર વચ્ચે શું છે સંબંધ?
સૌથી ચોંકાવનારો આક્ષેપ કરતા જયરામ રમેશે આ ડીલને ગૌતમ અદાણી સાથે જોડી દીધી છે. તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો કે ગયા અઠવાડિયે જ અમેરિકાના ટ્રમ્પ પ્રશાસને અબજોપતિ ઉદ્યોગપતિ ગૌતમ અદાણી વિરૂદ્ધ સૌર ઊર્જા (Solar Energy) કૌભાંડમાં કથિત રીતે ૨૬.૫ કરોડ ડોલરની લાંચ આપવાના અને ગુનાહિત છેતરપિંડીના તમામ ગંભીર આરોપોને અચાનક ફગાવી દીધા છે. કોંગ્રેસે સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે શું અમેરિકા સામે વડાપ્રધાન મોદીનું આ આર્થિક સમર્પણ, રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ‘મોદાણી’ સામ્રાજ્યને આપવામાં આવેલી કાનૂની રાહત અને ક્લીનચીટના બદલામાં કરાયેલી કોઈ ગુપ્ત ડીલનો ભાગ છે? વડાપ્રધાન અને વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકરે દેશની જનતાને અંધારામાં રાખીને વિદેશ નીતિની જવાબદારી કેમ છોડી દીધી છે તેનો જવાબ આપવો પડશે.
આ પણ વાંચો:
