India Pushback Policy: ભારતમાં હિન્દી પછી સૌથી વધુ બોલાતી બંગાળી ભાષા અને આશરે ૨૦ કરોડ મુસ્લિમોની વસ્તી હોવા છતાં, આજે દેશમાં શ્રમિક વર્ગના બંગાળી મુસ્લિમ હોવું એ એક સજા સમાન બની ગયું છે. મુંબઈ, અમદાવાદ કે ઓડિશા જેવા દેશના કોઈ પણ ખૂણે મજૂરી કરતા ગરીબ બંગાળી મુસ્લિમો પર રાતોરાત પોતાની માતૃભૂમિ ગુમાવવાનું, અટકાયત કેન્દ્રો (Detention Centres) માં સડવાનું અને બંદૂકની અણીએ આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ પાર બાંગ્લાદેશમાં ધકેલાઈ જવાનું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે. મુંબઈમાં કડિયાકામ કરતા અનવર અલી જેવા અસંખ્ય મજૂરો ભયના ઓથાર હેઠળ જીવી રહ્યા છે. તેમને કોન્ટ્રાક્ટરો દ્વારા સલાહ આપવામાં આવે છે કે, “જો જીવવું હોય તો લુંગી પહેરવાનું બંધ કરો અને બંગાળી છોડીને હિન્દી શીખો.” પહેરવેશ બદલી શકાય છે, પરંતુ કોઈ માણસ પોતાની માતૃભાષા અને લોહી કેવી રીતે બદલી શકે? શાસક પક્ષના પૂર્વગ્રહયુક્ત વલણે બંગાળી ભાષા બોલનારા સામાન્ય શ્રમિકોને ગુનેગારના કટેડામાં લાવીને ઉભા કરી દીધા છે.
કાયદાકીય યોગ્ય પ્રક્રિયાની સરેઆમ અવગણના
કોઈપણ સાર્વભૌમ દેશ ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સને દેશનિકાલ કરી શકે છે, પરંતુ તે હંમેશા આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો અને યોગ્ય કાનૂની પ્રક્રિયા (Due Process) ને આધીન હોવું જોઈએ. સામાન્ય રીતે દેશનિકાલ માટે સંબંધિત દેશના દૂતાવાસ કે હાઈ કમિશન સાથે દસ્તાવેજો શેર કરી નાગરિકત્વની પુષ્ટિ કરવી અનિવાર્ય છે. ઉદાહરણ તરીકે, અમેરિકામાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પ્રશાસન જ્યારે બિનદસ્તાવેજીકૃત ભારતીયોને દેશનિકાલ કરે છે, ત્યારે તેઓ પહેલા ભારતીય દૂતાવાસ સાથે વિગતો શેર કરે છે. પરંતુ ભારતમાં ચાલતા આ “પુશબેક” ઓપરેશન્સ સંપૂર્ણપણે બિન-ન્યાયિક (Extra-Judicial) છે. અહીં બાંગ્લાદેશ સરકારને કોઈ પણ પ્રકારની જાણ કર્યા વિના કે વ્યક્તિની રાષ્ટ્રીયતાની સત્તાવાર પુષ્ટિ કર્યા વિના, મનસ્વી રીતે લોકોને સરહદ પાર ધકેલી દેવામાં આવે છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર અને ભારતના બંધારણ દ્વારા બિન-નાગરિકોને અપાયેલા જીવન અને સ્વતંત્રતાના અધિકારનું ખુલ્લું ઉલ્લંઘન છે.
‘ઇમિગ્રેશન એક્ટ ૨૦૨૫’ અને હોલ્ડિંગ સેન્ટર્સનો આતંક
સરકારે આ બિન-ન્યાયિક પુશબેકની પ્રથાઓને કાનૂની ઓપ આપવા માટે ‘Immigration and Foreigners Act of 2025’ પસાર કર્યો છે. આ કાયદો નીચલા સ્તરની અમલદારશાહી અને પોલીસને ધર્મ, વર્ગ અને ભાષાના આધારે કોઈ પણ વ્યક્તિ પર “શંકા” કરીને તેને ઉપાડી લેવાની અમર્યાદિત સત્તા આપે છે. કાયદા હેઠળ, શંકાસ્પદ વ્યક્તિને ‘હોલ્ડિંગ સેન્ટર’ (અટકાયત કેન્દ્ર) માં પૂરી દેવામાં આવે છે અને માત્ર ૩૦ દિવસની અંદર ટૂંકી તપાસ (Summary Enquiry) કરાય છે. સૌથી ખતરનાક બાબત એ છે કે આમાં પુરાવાનો બોજ (Burden of Proof) આરોપી નાગરિક પર નાખવામાં આવ્યો છે. એક અક્ષરજ્ઞાન વગરનો ગરીબ મજૂર ૩0 દિવસની ટૂંકી વિન્ડોમાં પોતાની નાગરિકતાના દસ્તાવેજો કેવી રીતે લાવી શકે? આ પ્રક્રિયામાં ન્યાયિક દેખરેખ કે અપીલની કોઈ જોગવાઈ નથી, જે સરકારી વહીવટી તંત્રને જ ‘જજ, જ્યુરી અને સજા આપનાર’ બનાવી દે છે.
પશ્ચિમ બંગાળમાં જીત બાદ ‘ડિટેક્ટ, ડિલીટ, ડિપોર્ટ’ નો ઘમંડ
પશ્ચિમ બંગાળની ઉનાળાની ચૂંટણીઓમાં ભાજપની પ્રચંડ જીત બાદ આ બિન-ન્યાયિક ઓપરેશન્સ માટે બાંગ્લાદેશ સરહદનો એક મોટો હિસ્સો ખુલ્લો થઈ ગયો છે. અગાઉ આ પુશબેક અસમ અને ત્રિપુરા પૂરતું મર્યાદિત હતું, પરંતુ પશ્ચિમ બંગાળમાં ભાજપ શાસન આવતાની સાથે જ ૨,૨૧૭ કિલોમીટર લાંબી સરહદ આ ભયાનક ખેલ માટે ઉપલબ્ધ બની છે. કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ અને પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી સુવેન્દુ અધિકારીએ ચૂંટણી પ્રચારમાં “ઘૂસણખોરો” ને દેશની સુરક્ષા અને નોકરીઓ માટે ખતરો ગણાવીને મોટો રાજકીય મુદ્દો બનાવ્યો હતો. ચૂંટણી જીતતા જ સુવેન્દુ અધિકારીએ “Detect, Delete, Deport” (શોધો, હટાવો, દેશનિકાલ કરો) ના અભિગમની જાહેરાત કરી, અને કલેક્ટરોને મુસ્લિમો માટે અટકાયત કેન્દ્રો ઊભા કરવા આદેશ આપ્યા છે. જેમની પાસે કાગળો નથી, તેમના રાશન પણ બંધ કરી દેવાયા છે.
બાંગ્લાદેશ આર્મીની ખુલ્લી ચેતવણી અને આંતરરાષ્ટ્રીય આક્રોશ
મે ૨૦૨૫ માં બાંગ્લાદેશના વિદેશ મંત્રાલયે ભારત સરકારને સત્તાવાર પત્ર લખીને આ બળજબરીપૂર્વકના “પુશ-ઇન્સ” ને અસ્વીકાર્ય ગણાવ્યા હતા. તાજેતરમાં, બાંગ્લાદેશ આર્મીના મિલિટરી ઓપરેશન્સ ડિરેક્ટોરેટના ડિરેક્ટર બ્રિગેડિયર જનરલ મોહમ્મદ નાઝીમ-ઉદ-દૌલાએ ભારતની આ સરમુખત્યારશાહી પ્રથા સામે લશ્કરી હસ્તક્ષેપની ખુલ્લી ચેતવણી આપી છે. હ્યુમન રાઇટ્સ વોચના એશિયા ડિરેક્ટર ઇલેન પીઅરસને સ્પષ્ટ આક્ષેપ કર્યો છે કે, ભારતની સત્તાધારી ભાજપ રાજકીય લાભ ખાટવા માટે ભારતીય નાગરિકો સહિતના બંગાળી મુસ્લિમોને મનસ્વી રીતે હાંકી કાઢીને વ્યાપક ભેદભાવને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. બોર્ડર ગાર્ડ બાંગ્લાદેશના મતે, માત્ર ૭ મે થી ૧૫ જૂનની વચ્ચે ભારતે ૧,૫૦૦ થી વધુ મુસ્લિમ પુરુષો, મહિલાઓ અને બાળકોને માર મારીને સરહદ પાર ધકેલ્યા છે, જેમાં ૧૦૦ જેટલા રોહિંગ્યા પણ સામેલ છે.
અસમમાં ૧૯૫૦ ના કાળા કાયદાનું પુનર્જીવન
અસમના મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમાએ વિભાજન વખતના જૂના ‘Immigrants (Expulsion from Assam) Act 1950’ ને હથિયાર બનાવીને પુનર્જીવિત કર્યો છે. જવાહરલાલ નેહરુએ આ કાયદાના આંતરિક જોખમો અને લઘુમતીઓ વિરુદ્ધના દુરુપયોગને જોઈને ૧૯૫૦ માં જ તેના પર રોક લગાવી દીધી હતી. પરંતુ, હિમંતા સરમાએ વિધાનસભામાં ગયા વિના જ એક વહીવટી SOP જારી કરીને શંકાસ્પદ નાગરિકોને પોતાની નાગરિકતા સાબિત કરવા માટે માત્ર ૧૦ દિવસનો સમય આપ્યો છે. ફોરેનર્સ ટ્રિબ્યુનલ અને હાઈકોર્ટના કાનૂની રસ્તાઓ બંધ કરીને ડેપ્યુટી કમિશનરોને ૨૪ કલાકમાં દેશનિકાલની સત્તા આપી દેવાઈ છે. સરમા ખુલ્લેઆમ ગર્જના કરે છે કે, “હું પહેલા અસમી છું અને પછી મુખ્યમંત્રી.” વળી, તેમણે પક્ષપાતી વલણ અપનાવીને ફોરેનર્સ ટ્રિબ્યુનલમાં પેન્ડિંગ તમામ બિન-મુસ્લિમોને માફી આપવાની જાહેરાત કરી છે, જે સાબિત કરે છે કે ટાર્ગેટ માત્ર મુસ્લિમો જ છે.
શ્રમિકોની આજીવિકા પર બુલડોઝર અને અમાનવીય ક્રૂરતા
કાશ્મીરના પહેલગામમાં માર્ચ ૨૦૨૫ માં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ રાષ્ટ્રીય કટોકટીના બહાને દેશભરની શ્રમિક વસાહતોમાંથી મુસ્લિમોની સામૂહિક અટકાયતો કરવામાં આવી. અમદાવાદમાં એપ્રિલ-મે ૨૦૨૫ દરમિયાન કોર્પોરેશન દ્વારા કોઈ પણ પૂર્વ નોટિસ વિના ૭,૦૦૦ થી વધુ ગરીબ શ્રમિકોના ઘરો પર બુલડોઝર ફેરવી દેવાયા. ૪૦ વર્ષથી ત્યાં રહેતા રફી જેવા નાગરિકોને રાતોરાત બેઘર કરી દેવાયા. મહારાષ્ટ્રમાં મુંબઈમાં કડિયાકામ કરતા ૩૪ વર્ષના નાઝીમુદ્દીન શેખના ઘરે પોલીસે દરોડો પાડી, તેના અસલી ભારતીય દસ્તાવેજો ફાડી નાખ્યા અને તેને માર મારીને ત્રિપુરા બોર્ડરથી બાંગ્લાદેશ ધકેલી દીધો. તેવી જ રીતે, ૬૯ વર્ષના અંધ અને લાચાર મલેકા ખાતૂનને સવારે ૩ વાગ્યે એકલા જ સરહદ પાર ફેંકી દેવામાં આવ્યા, જેમણે ૬ વર્ષ અટકાયત કેન્દ્રમાં વિતાવ્યા હતા.
‘નૈતિક નરસંહાર’ અને ‘બેવતન’ કરવાનો એજન્ડા
RSS ના સ્થાપનાના ૧00 વર્ષ પૂર્ણ થવાના અવસરે, સત્તાધારી ભાજપ શ્રદ્ધાપૂર્વક હિન્દુત્વના એજન્ડાને સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ લાગુ કરી રહી છે. બાબરી મસ્જિદના સ્થાને મંદિર નિર્માણ, કાશ્મીરમાંથી કલમ ૩૭૦ નાબૂદી, અને યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ બાદ હવે નાગરિકત્વ પર સીધો હુમલો કરવામાં આવી રહ્યો છે. NRC અને CAA ૨૦૧૯ ના માધ્યમથી ધર્મના આધારે નાગરિકત્વ નક્કી કરવાની શૂન્યાવકાશ ભરી સ્થિતિ સર્જવામાં આવી છે. વર્ષ ૨૦૧૯ ના આંદોલન વખતે મુસ્લિમ મહિલાઓએ જે ‘બેવતન’ (દેશવિહોણા) થવાનો ડર વ્યક્ત કર્યો હતો, તે આજે પશ્ચિમ બંગાળ અને અસમના સરકારી ક્રેકડાઉનથી વાસ્તવિકતા બની રહ્યો છે. લાખો ભારતીય મુસ્લિમોને પોતાના જ દેશમાં દ્વિતીય કક્ષાના શરણાર્થી બનાવી દેવાનું આ એક સુનિયોજિત રાજકીય કાવતરું છે.
આ પણ વાંચો:
