India Gen Z Protest: દેશમાં વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન, શિક્ષણ વ્યવસ્થા, રોજગાર, લોકશાહી અને યુવાનોની ભૂમિકાને લઈને વરિષ્ઠ ટેક્નોલોજી નિષ્ણાત અને કોંગ્રેસ સાથે સંકળાયેલા નેતા SAM PITRODA એ એક વિસ્તૃત ચર્ચામાં પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા છે. તેમણે દેશની વર્તમાન પરિસ્થિતિને લઈને ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરતાં કહ્યું કે યુવા પેઢીમાં વધી રહેલો રોષ માત્ર પરીક્ષાઓ અથવા શિક્ષણ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે સમગ્ર શાસન વ્યવસ્થા, ભ્રષ્ટાચાર અને વિકાસના મોડલ સામેની અસંતોષની અભિવ્યક્તિ છે.
યુવાનોનો રોષ માત્ર પરીક્ષા મુદ્દે નહીં, સમગ્ર વ્યવસ્થા સામે
ચર્ચાની શરૂઆતમાં SAM PITRODA એ જણાવ્યું કે છેલ્લા કેટલાક સમયથી દેશના યુવાનોમાં જે અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે, તે માત્ર શિક્ષણ અથવા પરીક્ષાઓ સંબંધિત મુદ્દાઓ સુધી સીમિત નથી. તેમના મતે યુવાનોને લાગે છે કે વર્ષોથી તેમની સુરક્ષિત અને સન્માનજનક ભવિષ્યની પૂરતી ચિંતા કરવામાં આવી નથી.
તેમણે કહ્યું કે શિક્ષણ વ્યવસ્થા, રોજગાર, આરોગ્ય સેવાઓ, રસ્તાઓની સ્થિતિ, પીવાનું પાણી, સ્વચ્છ હવા અને સરકારી સેવાઓ જેવી અનેક બાબતોમાં લોકો મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. તેમના મત અનુસાર ભ્રષ્ટાચાર, સત્તાનું કેન્દ્રીકરણ અને સમાજમાં વધતી વિભાજનની રાજનીતિએ સામાન્ય લોકોની સમસ્યાઓ વધુ ગંભીર બનાવી છે.
GEn Z ની હિંમતની પ્રશંસા
SAM PITRODA એ યુવા પેઢીની હિંમતની પ્રશંસા કરતાં કહ્યું કે હાલની Gen Z પોતાના પ્રશ્નો ખુલ્લેઆમ દેશ સામે મૂકવાની હિંમત બતાવી છે. તેમણે મહાત્મા ગાંધીના વિચારોનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે પરિવર્તન માટે સાહસ જરૂરી છે અને યુવાનોમાં તે સાહસ જોવા મળી રહ્યું છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે આ લડાઈ કોઈ એક વ્યક્તિ અથવા કોઈ એક રાજકીય પક્ષ સામે નહીં, પરંતુ દેશની હાલની પરિસ્થિતિ સામે હોવાનું તેઓ માને છે. તેમના મતે દેશની સૌથી મોટી સંપત્તિ યુવાનો છે અને તેમની શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય તથા રોજગારની જરૂરિયાતો વિકાસનું કેન્દ્રબિંદુ હોવી જોઈએ.
સત્તાના કેન્દ્રીકરણ અને અસમાનતા અંગે ચિંતા
ચર્ચા દરમિયાન તેમણે જણાવ્યું કે વર્ષોથી સત્તા અને સંપત્તિ બંને થોડા હાથોમાં વધુ કેન્દ્રીત થતી ગઈ છે. તેના પરિણામે અસમાનતા વધી છે અને સામાન્ય લોકોની ભાગીદારી ઘટી છે. તેમણે દાવો કર્યો કે ઉત્તર પ્રદેશમાં મોટી સંખ્યામાં સરકારી શાળાઓ બંધ થવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે અને આવી સ્થિતિ યુવા દેશ માટે ચિંતાજનક ગણાવી.
તેમણે કોચિંગ સંસ્કૃતિ અંગે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા અને કહ્યું કે જો શાળાઓ અને કોલેજોમાં ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ આપવામાં આવે તો મોંઘા કોચિંગ ક્લાસોની જરૂરિયાત જ ન રહે.
વધુ ડૉક્ટરો અને નર્સોની જરૂરિયાત પર ભાર
SAM PITRODA એ કહ્યું કે દેશમાં મેડિકલ શિક્ષણ અને આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં બેઠકો મર્યાદિત હોવાને કારણે સ્પર્ધા વધી રહી છે. તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો કે દેશ વધુ ડૉક્ટરો અને નર્સો કેમ તૈયાર કરી શકતો નથી. તેમના મતે માંગ અને પુરવઠા વચ્ચેનું અંતર ઘટાડવા માટે શિક્ષણ અને તાલીમની ક્ષમતા વધારવાની જરૂર છે.
જૂની શિક્ષણ વ્યવસ્થાની યાદ તાજી કરી
પોતાના વિદ્યાર્થી જીવનને યાદ કરતાં તેમણે જણાવ્યું કે તેમના અભ્યાસકાળ દરમિયાન શિક્ષણમાં સરળતા અને શિક્ષકોની સેવા ભાવના વધુ જોવા મળતી હતી. તેમના જણાવ્યા મુજબ તે સમયના શિક્ષકો ભણાવવાનું પોતાનું ધ્યેય માનતા હતા અને ટ્યુશન કે વધારાની આવક પર તેમનું ધ્યાન ન હતું. ફી પણ ખૂબ ઓછી હતી અને શિક્ષણને સેવા તરીકે જોવામાં આવતું હતું.
તેમણે કહ્યું કે સમય જતાં શિક્ષણના મૂલ્યોમાં પરિવર્તન આવ્યું છે અને નફા આધારિત અભિગમ વધુ પ્રબળ બન્યો છે.
વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ અને પોલીસ કાર્યવાહીને લઈને અભિપ્રાય
દેશમાં વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શન અને પોલીસ કાર્યવાહી અંગે તેમણે કહ્યું કે કોઈપણ લોકશાહી દેશમાં યુવાનોનો અવાજ સાંભળવો જરૂરી છે. તેમણે સ્વીકાર્યું કે વિરોધ દરમિયાન કેટલીક અયોગ્ય ભાષા અથવા વર્તન થઈ શકે, પરંતુ તેના મૂળમાં રહેલી સમસ્યાઓને સમજવાની જરૂર છે.
તેમણે કહ્યું કે જો યુવાનોને લાગે કે તેમની વાત સાંભળવામાં આવતી નથી તો અસંતોષ વધવો સ્વાભાવિક છે. તેમના મતે સમાજે યુવાનો પ્રત્યે વધુ ઉદારતા અને સંવાદનો માર્ગ અપનાવવો જોઈએ.
રોજગાર અને ભ્રષ્ટાચાર અંગે ચિંતા
ચર્ચા દરમિયાન SAM PITRODA એ રોજગાર પ્રક્રિયામાં ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે જણાવ્યું કે જો સરકારી નોકરી મેળવવા માટે મોટી રકમ ચૂકવવાની સ્થિતિ સર્જાય તો તે દેશ માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. તેમના મતે આવી પરિસ્થિતિ યુવાનોમાં નિરાશા અને અસંતોષ વધારવાનું કારણ બની શકે છે.
બે પ્રકારની યુવા માનસિકતા અંગે ચર્ચા
વાતચીત દરમિયાન એક પ્રશ્ન એવો પણ ઉઠ્યો કે દેશના કેટલાક યુવાનો ધાર્મિક કાર્યક્રમોમાં મોટી સંખ્યામાં જોડાય છે જ્યારે બીજી તરફ ઘણા યુવાનો શિક્ષણ અને રોજગાર જેવા મુદ્દાઓને લઈને રસ્તા પર ઉતરે છે.
તેના જવાબમાં SAM PITRODA એ જણાવ્યું કે દેશના મોટા ભાગના યુવાનો શિક્ષણ, વિજ્ઞાન, સમાનતા અને વિકાસને મહત્વ આપે છે. તેમના મતે ભવિષ્યનું ભારત વૈજ્ઞાનિક વિચારસરણી, તર્ક અને બિનસાંપ્રદાયિક મૂલ્યોના આધારે આગળ વધી શકે છે.
વિદેશમાં ભારતની છબી અંગે શું કહ્યું
ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય છબી અંગે તેમણે જણાવ્યું કે વિદેશમાં અનેક સ્થળોએ ભારતની લોકશાહી અને સંસ્થાઓ અંગે ચર્ચા થાય છે. તેમના મતે વૈશ્વિક સ્તરે કેટલાક વર્તુળોમાં એવી ચર્ચા જોવા મળે છે કે દેશની લોકશાહી સંસ્થાઓ, નાગરિક સમાજ અને મીડિયા અંગે વિવિધ પ્રકારની ચિંતાઓ વ્યક્ત થઈ રહી છે.
સાથે જ તેમણે સોશિયલ મીડિયાની વધતી ભૂમિકાનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે આજના સમયમાં યુવાનો પરંપરાગત માધ્યમો કરતાં ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા વધુ ઝડપથી સંગઠિત થઈ રહ્યા છે.
વિકેન્દ્રીકરણને વિકાસનો માર્ગ ગણાવ્યો
ચર્ચાના અંતમાં SAM PITRODA એ જણાવ્યું કે દેશના વિકાસ માટે સ્થાનિક સ્તરે નિર્ણય લેવાની વ્યવસ્થા વધુ મજબૂત બનવી જોઈએ. તેમના મતે શિક્ષણ, આરોગ્ય, પાણી, રસ્તાઓ અને અન્ય મૂળભૂત સેવાઓમાં સ્થાનિક સંસ્થાઓને વધુ જવાબદારી અને સત્તા આપવાથી લોકોની જરૂરિયાતો અનુસાર વધુ અસરકારક વિકાસ શક્ય બની શકે છે.
તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે ભારતનું ભવિષ્ય માત્ર મોટા ઔદ્યોગિક પ્રોજેક્ટોથી નહીં, પરંતુ ગામો, જિલ્લાઓ અને સ્થાનિક સમુદાયોના સર્વાંગી વિકાસથી વધુ મજબૂત બની શકે છે. ચર્ચાના અંતે તેમણે યુવાનોને લોકશાહી મૂલ્યો, વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણ અને સમાજ પ્રત્યેની જવાબદારી સાથે આગળ વધવા અપીલ કરી.
