Arunachal Border PLA Incursion: અરૂણાચલ પ્રદેશના અપર સુબનસિરી જિલ્લાના ટક્સિંગ વિસ્તારને લઈને એક ફેક્ટ-ફાઇન્ડિંગ ટીમના અહેવાલે ફરી એકવાર ભારત-ચીન સરહદ પરની સ્થિતિ અંગે ચર્ચા જગાવી છે. આ ટીમે દાવો કર્યો છે કે ચીની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી (PLA)ના જવાનો ભારતીય સેનાને કેટલાક મહત્વપૂર્ણ પેટ્રોલિંગ પોઇન્ટ સુધી પહોંચતા રોકી રહ્યા છે. સાથે જ એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) નજીક આવેલા પરંપરાગત ચરાગાહો અને શિકારના વિસ્તારોમાં પણ PLA ધીમે-ધીમે પોતાની હાજરી મજબૂત કરી રહી છે. જોકે, ભારતીય સેના અને અરૂણાચલ પ્રદેશ સરકાર અગાઉ આવા દાવાઓને નકારી ચૂકી છે.
ચીની અતિક્રમણના દાવા બાદ રચાઈ તપાસ સમિતિ
ચીની સૈનિકો દ્વારા ભારતીય વિસ્તારમાં કથિત અતિક્રમણના અહેવાલો સામે આવ્યા બાદ પીપલ્સ પાર્ટી ઓફ અરૂણાચલ (PPA)એ ચાર સભ્યોની ફેક્ટ-ફાઇન્ડિંગ સમિતિની રચના કરી હતી. આ સમિતિમાં પૂર્વ મંત્રી કહફા બેંગિયા, PPAના ઉપાધ્યક્ષ કલિંગ જેરાંગ, સચિવ સોરાંગ કિયોકમ અને નરાહ જિમીનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
સમિતિએ 10 જુલાઈએ ટક્સિંગ વિસ્તારની મુલાકાત લીધી હતી. આ દરમિયાન ટીમે ટક્સિંગ, માજા અને ગેલમોના સ્થાનિક રહેવાસીઓ, ત્યાં તૈનાત વરિષ્ઠ રક્ષા અધિકારીઓ અને ભારતીય સેનાના જવાનો સાથે ચર્ચા કરીને જમીની સ્થિતિ અંગે માહિતી એકત્ર કરી હતી.
‘શેરા 5 પોઇન્ટ’ને લઈને સૌથી મોટી ચિંતા
સમિતિના અહેવાલમાં ‘શેરા 5 પોઇન્ટ’ને સૌથી વધુ સંવેદનશીલ વિસ્તાર તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યો છે. આ સ્થળ ભારતીય સેનાનું એક મહત્વપૂર્ણ અને નિર્ધારિત પેટ્રોલિંગ પોઇન્ટ માનવામાં આવે છે.
સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા અનુસાર PLAના જવાનોએ ભારતીય પેટ્રોલિંગ દળને આ વિસ્તારમાં આગળ વધતા રોક્યા હતા. અહેવાલ મુજબ વર્ષ 2023 દરમિયાન આ જ વિસ્તારમાં ભારતીય અને ચીની સૈનિકો વચ્ચે સામસામેની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. ત્યારબાદ ભારતીય સેના આ સ્થળેથી પાછળ હટી ગઈ હતી અને ફરી ત્યાં પહોંચી નહોતી.
સમિતિનો દાવો છે કે ત્યાર પછી PLAએ આ વિસ્તારમાં પોતાની હાજરી વધારી અને ભારતીય સેનાએ અગાઉ મૂકેલા કેટલાક સરહદી નિશાન પણ દૂર કરી દીધા હતા.
પરંપરાગત ચરાગાહો અને શિકારના વિસ્તારો અંગે ચિંતા
ફેક્ટ-ફાઇન્ડિંગ ટીમે પોતાના અહેવાલમાં નાંગા પહાડ વિસ્તારનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. આ વિસ્તાર લાંબા સમયથી નાહ અને મારા સમુદાયના લોકો દ્વારા શિકાર તથા યાક પાલન માટે ઉપયોગમાં લેવાતો રહ્યો છે.
સમિતિના જણાવ્યા અનુસાર હવે આ વિસ્તાર સ્થાનિક રહેવાસીઓ માટે પ્રતિબંધિત જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. સમિતિનું માનવું છે કે આ પરિસ્થિતિને કારણે PLAને આગળ વધવામાં વધુ અનુકૂળતા મળી રહી છે.
અહેવાલમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સરહદી વિસ્તારમાં ચીની સૈનિકોની ગતિવિધિ કોઈ એક દિવસની ઘટના નથી, પરંતુ ધીમે-ધીમે અને સતત આગળ વધતી પ્રક્રિયા છે, જે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી જોવા મળતા પેટર્ન જેવી જ છે.
ગશ્ત અંગે સમિતિના નિરીક્ષણો
સમિતિએ જણાવ્યું કે ભારતીય સુરક્ષા દળો ટક્સિંગ વિસ્તારમાં આખું વર્ષ તૈનાત રહે છે. જોકે ખરાબ હવામાન અને ભારે વરસાદને કારણે નિયમિત પેટ્રોલિંગ મુખ્યત્વે એપ્રિલથી ઓક્ટોબર વચ્ચે વધુ સક્રિય રીતે કરવામાં આવે છે.
PPAએ પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું કે સમિતિના તારણો દર્શાવે છે કે LAC નજીકના વિસ્તારોમાં સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક હાજરીને લઈને ગંભીર ચિંતાઓ ઊભી થઈ રહી છે અને આ મુદ્દે સતત નજર રાખવાની જરૂર છે.
અગાઉ પણ થયા હતા આવા દાવા
જૂન મહિનાના અંતમાં નાહ વેલફેર સોસાયટી નામના એક આદિવાસી સંગઠને પણ દાવો કર્યો હતો કે PLAએ ટક્સિંગ વિસ્તારની આસપાસ સ્થાનિક સમુદાયોના પરંપરાગત ઉપયોગમાં આવતા વિસ્તારોમાં પોતાની હાજરી વધારી છે.
જોકે આ દાવાઓ બાદ ભારતીય સેનાએ સ્પષ્ટ નિવેદન આપીને કહ્યું હતું કે અરૂણાચલ પ્રદેશમાં ચીની અતિક્રમણ અથવા નવા કેમ્પ સ્થાપિત કરવાના અહેવાલો ખોટા અને પાયાવિહોણા છે. સેનાએ જણાવ્યું હતું કે સરહદ પરની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા મજબૂત છે.
મુખ્યમંત્રી પેમા ખાંડૂએ પણ નકાર્યા દાવા
અરૂણાચલ પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી પેમા ખાંડૂએ પણ ચીની અતિક્રમણના દાવાઓને ફગાવ્યા હતા. 8 ઓગસ્ટે આપેલા પોતાના નિવેદનમાં તેમણે કહ્યું હતું કે રાજ્યમાં કોઈ અતિક્રમણના સંકેત નથી.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારતીય સેના નિયમિત રીતે અસરકારક ગશ્ત કરી રહી છે અને સરહદી વિસ્તારોની સુરક્ષા સંપૂર્ણ રીતે જાળવી રહી છે. તેમના મતે અરૂણાચલ પ્રદેશની સ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે.
27 સ્થળોના નામને લઈને રાજનાયિક પૃષ્ઠભૂમિ
આ સમગ્ર ચર્ચા એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે ભારત અને ચીન વચ્ચે અરૂણાચલ પ્રદેશના 27 સ્થળોના નામને લઈને રાજનાયિક વિવાદ પણ ચાલી રહ્યો છે. ભારતે આ વિસ્તારોની પોતાની સત્તાવાર ઓળખને યથાવત રાખવાનો નિર્ણય દોહરાવ્યો છે.
ચીને આ નિર્ણયને અમાન્ય ગણાવ્યો હતો, જ્યારે ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અરૂણાચલ પ્રદેશ ભારતનો અવિભાજ્ય અને અભિન્ન ભાગ છે અને કોઈપણ બાહ્ય દાવો આ હકીકતને બદલી શકતો નથી.
ઓવૈસીએ કેન્દ્ર સરકાર પાસે માગી સ્પષ્ટતા
આ મુદ્દે AIMIMના પ્રમુખ અને લોકસભા સાંસદ અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ પણ પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે કેન્દ્ર સરકારને અરૂણાચલ પ્રદેશની સરહદ પરની વાસ્તવિક સ્થિતિ અંગે સ્પષ્ટ માહિતી જાહેર કરવાની માંગ કરી છે.
The @narendramodi government needs to come clear on what is happening on the border in Arunachal Pradesh. The information it has provided so far is inadequate and meant to obfuscate. If the Chinese forces have entered our territory, blocked our patrols from going to areas they…
— Asaduddin Owaisi (@asadowaisi) August 12, 2026
ઓવૈસીએ જણાવ્યું કે જો ખરેખર ભારતીય સૈનિકોને પરંપરાગત પેટ્રોલિંગ વિસ્તારોમાં જતાં રોકવામાં આવી રહ્યા હોય અથવા ચીની સૈનિકોએ ત્યાં પોતાની હાજરી વધારી હોય તો દેશના લોકોને તેની સાચી માહિતી મળવી જોઈએ. તેમણે વર્તમાન સ્થિતિને ગંભીર ગણાવી અને ડોકલામ તથા લદાખ જેવી અગાઉની ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે દેશ આવી પરિસ્થિતિનું પુનરાવર્તન જોવા માંગતો નથી.
હાલમાં સરહદી સ્થિતિ અંગે અલગ-અલગ દાવા અને સત્તાવાર નિવેદનો સામે આવી રહ્યા છે. એક તરફ ફેક્ટ-ફાઇન્ડિંગ ટીમે સ્થાનિક લોકો અને પોતાના નિરીક્ષણોના આધારે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, જ્યારે બીજી તરફ ભારતીય સેના અને રાજ્ય સરકાર સરહદ પરની સુરક્ષા વ્યવસ્થા મજબૂત હોવાનું અને અતિક્રમણના દાવાઓને નકારી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં આ સમગ્ર મુદ્દા પર આગળ શું સ્પષ્ટતા થાય છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.
