Ishudan Gadhvi Gujarat Farmers Protest: જામનગર સહિત સૌરાષ્ટ્રના અનેક વિસ્તારોમાં ઓછા વરસાદને કારણે ખેડૂતો અને પશુપાલકોની મુશ્કેલીઓ વધી હોવાના દાવા વચ્ચે આમ આદમી પાર્ટીના નેતા ઈશુદાન ગઢવીએ અનિશ્ચિત કાળના ધરણાં શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. તેમની મુખ્ય માંગ છે કે જ્યાં વરસાદનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું રહ્યું છે અને દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે તે વિસ્તારોને તાત્કાલિક દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવામાં આવે. આ માંગ સાથે તેઓ ખંભાળિયામાં અનિશ્ચિત સમય સુધી ધરણા પર બેસવાની વાત કરી રહ્યા છે.

ઈશુદાન ગઢવી આ મુદ્દા ઉપરાંત જામનગરના વાવડી ગામે ખેડૂતો દ્વારા ચાલી રહેલા આંદોલનમાં પણ પહોંચ્યા હતા. અહીં વીજ લાઈનો અને વીજ પોલ નાખવાના કામને લઈને ખેડૂતોનો વિરોધ ચાલી રહ્યો છે. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે તેમની જમીનમાંથી પસાર થતી વીજ લાઈનો અને પોલના બદલામાં યોગ્ય અને સંપૂર્ણ વળતર મળવું જોઈએ. ગઢવીએ ખેડૂતો સાથે મુલાકાત કરીને તેમની સમસ્યાઓ સાંભળી અને સરકારની કામગીરી સામે આકરા સવાલો ઉઠાવ્યા.

વાવડીમાં ખેડૂતોના આંદોલનને ઈશુદાનનું સમર્થન

વાવડી ગામે ખેડૂતોના સંમેલનમાં સંબોધન કરતા ઈશુદાન ગઢવીએ કહ્યું કે ખેડૂતો સરકાર પાસે કોઈ અસંભવ માંગણી કરી રહ્યા નથી. તેમના અનુસાર, ખેડૂતો પોતાના ખેતરમાં વીજ લાઈન અને વીજ પોલ નાખવામાં આવી રહ્યા હોવાથી તેનો યોગ્ય વળતર માંગે છે. તેમણે ખેડૂતોને સંબોધતા કહ્યું કે તેઓ સરકાર પાસે તેમના ખાતામાં મોટી રકમ જમા કરાવવાની માંગ નથી કરી રહ્યા, પરંતુ પોતાની જમીન અને મહેનતના યોગ્ય અધિકારની માંગ કરી રહ્યા છે.

ગઢવીએ આંદોલનમાં મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓની હાજરીનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે સામાન્ય રીતે મહિલાઓ જાહેર આંદોલનોમાં મોટી સંખ્યામાં જોવા મળતી નથી, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી તેઓ વિવિધ ખેડૂત આંદોલનોમાં માતાઓ, બહેનો અને દીકરીઓની ભાગીદારી જોઈ રહ્યા છે. તેમણે જેતપુર સહિતના અન્ય આંદોલનોનો પણ ઉલ્લેખ કરીને મહિલાઓની ભાગીદારીને મહત્વપૂર્ણ ગણાવી.

સરકારની નીતિઓ સામે ખેડૂતોના પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા

ઈશુદાન ગઢવીએ પોતાના ભાષણમાં ખેડૂતોને લગતા અનેક મુદ્દાઓને એકસાથે જોડ્યા. તેમણે ખેડૂતોને પાકના યોગ્ય ભાવ, પાક વીમો, ખેતી માટેની સહાય, સરકારી શિક્ષણ, આરોગ્ય અને ગ્રામ્ય વિકાસ જેવી મૂળભૂત સુવિધાઓ મળવી જોઈએ તેવી વાત કરી. તેમના આરોપ મુજબ, ખેડૂતોને વારંવાર વિવિધ વચનો આપવામાં આવ્યા છે, પરંતુ જમીન પર તેમને પૂરતો લાભ મળતો નથી.

તેમણે પાક વીમા યોજનાનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે કુદરતી આફતથી પાકને નુકસાન થાય ત્યારે ખેડૂતોને સમયસર અને યોગ્ય વળતર મળવું જોઈએ. તેમણે એવો સવાલ પણ કર્યો કે જો ખેડૂતનો પાક તૈયાર થઈ ગયો હોય અને વરસાદ કે અન્ય કુદરતી પરિસ્થિતિના કારણે નુકસાન થાય તો વીમા વ્યવસ્થાનો વાસ્તવિક લાભ ખેડૂત સુધી કેટલો પહોંચે છે.

સરકારી શાળાઓ અને આરોગ્ય વ્યવસ્થાનો મુદ્દો

ઈશુદાન ગઢવીએ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં સરકારી શાળાઓની સ્થિતિ અંગે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા. તેમણે વાવડીની એક વિદ્યાર્થિની વેદિકાનો ઉલ્લેખ કર્યો, જે ધોરણ 8માં ભણે છે અને સરકારી શાળામાં અભ્યાસ કરે છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, કેટલીક સરકારી શાળાઓમાં શિક્ષકોની સંખ્યા ઓછી હોવાથી વિદ્યાર્થીઓના શિક્ષણ પર અસર પડે છે.

તેમણે કહ્યું કે ગ્રામ્ય વિસ્તારની દીકરીઓ સારી રીતે ભણે, આગળ જઈને કલેક્ટર, પોલીસ અધિકારી કે એન્જિનિયર બને તે સરકારની જવાબદારી હોવી જોઈએ. તેમના મતે, જો વિદ્યાર્થીઓને પોતાની સમસ્યાઓ માટે આંદોલનમાં બેસવું પડે તો તે સમગ્ર વ્યવસ્થાની ચિંતાનો વિષય છે.

આ સાથે તેમણે સરકારી આરોગ્ય સેવાઓ અંગે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. તેમણે દાવો કર્યો કે ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં સરકારી આરોગ્ય સુવિધાઓ પૂરતી ન હોવાથી લોકોને ખાનગી હોસ્પિટલોમાં સારવાર અને પ્રસૂતિ માટે જવું પડે છે.

ખેડૂતોની લાંબી કતારો અને બજાર વ્યવસ્થાનો ઉલ્લેખ

ઈશુદાન ગઢવીએ ખેડૂતોને પાક વેચવા માટે બજારોમાં લાંબી રાહ જોવી પડતી હોવાનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો. તેમણે પોતાના પ્રવાસનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે જૂનાગઢ, રાજકોટ અને અન્ય વિસ્તારોમાં આવેલા APMC બજારોમાં ખેડૂતોને રાત્રી દરમિયાન પણ રાહ જોવી પડે છે.

તેમણે ખાસ કરીને ગોંડલ APMCનો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે એક પ્રસંગે રાત્રે લગભગ 3 વાગ્યે પણ ખેડૂતો ટ્રેક્ટરો સાથે પોતાની ઉપજ વેચવા માટે રાહ જોઈ રહ્યા હતા. તેમના જણાવ્યા મુજબ, કેટલાક ખેડૂતો બે રાતથી રાહ જોઈ રહ્યા હોવાનું તેમને જાણવા મળ્યું હતું. ગઢવીએ કહ્યું કે ખેડૂતો આટલી મુશ્કેલી સહન કરવા છતાં ચૂંટણી સમયે ફરી એક જ રાજકીય પક્ષને મત આપે છે, તે અંગે પણ સમાજે વિચારવાની જરૂર છે.

લાંબા સમય સુધી સત્તા સામે ઈશુદાનની ‘રાવણ’ની ઉપમા

ઈશુદાન ગઢવીએ પોતાના ભાષણમાં સતત સત્તામાં રહેલી સરકારમાં અહંકાર આવવાની વાત કરતાં રામાયણના રાવણનું ઉદાહરણ આપ્યું. તેમણે કહ્યું કે કોઈપણ વ્યક્તિ કે પક્ષને વારંવાર સત્તા મળે ત્યારે અહંકાર વધવાની શક્યતા રહે છે.

તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમની ટીકા માત્ર એક પક્ષ સુધી મર્યાદિત નથી. તેમણે ભૂતકાળની કોંગ્રેસ સરકારનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે લગભગ 30 વર્ષ પહેલાં ઉત્તર ગુજરાતમાં ભાવના મુદ્દે થયેલા આંદોલન દરમિયાન 14 લોકોના મૃત્યુનો ઉલ્લેખ લોકોની યાદમાં રહ્યો છે. તેમના અનુસાર, ત્યારબાદ ખેડૂતોમાં કોંગ્રેસ સામે નારાજગી વધી અને સરકાર બદલાઈ.

ગઢવીએ કહ્યું કે સમસ્યા માત્ર ભાજપ કે કોંગ્રેસની નથી, પરંતુ જ્યારે કોઈપણ સરકારને એવું લાગે કે લોકોનો મત હંમેશા પોતાની સાથે જ રહેશે ત્યારે સત્તામાં અહંકાર પેદા થઈ શકે છે.

કંપનીઓ સામે ખેડૂતોની ફરિયાદો અને પ્રદૂષણનો મુદ્દો

વાવડી અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ખેડૂતો દ્વારા કંપનીઓની કામગીરી સામે પણ ફરિયાદો કરવામાં આવી રહી છે. ગઢવીએ એવા ખેડૂતોનો ઉલ્લેખ કર્યો જેઓ કંપનીઓ દ્વારા છોડવામાં આવતા ગંદા પાણી સામે આંદોલન કરી રહ્યા છે.

તેમણે દાવો કર્યો કે એક ગામમાં કેમિકલયુક્ત પાણીના કારણે 21 લોકોના મોત થયા હોવાનો અને અન્ય 15 લોકો કેન્સરથી પીડિત હોવાનો સ્થાનિક લોકો દ્વારા દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમણે આ દાવાની ગંભીર તપાસ અને પ્રદૂષિત પાણી છોડવાનું બંધ કરવાની માંગ કરી.

ગઢવીએ કહ્યું કે ગામના લોકો કંપનીઓ પાસે પોતાનું જીવન અને પર્યાવરણ સુરક્ષિત રાખવાની માંગ કરી રહ્યા છે. તેમના મતે, આંદોલનકારીઓ કોઈ વૈભવી સુવિધા નહીં પરંતુ જીવવા માટે જરૂરી સ્વચ્છ પાણી જેવી મૂળભૂત બાબતોની માંગ કરી રહ્યા છે.

ગુજરાતના ગામડાંમાંથી સ્થળાંતરનો પણ મુદ્દો

ઈશુદાન ગઢવીએ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં વધતા સ્થળાંતર અને ખેતીમાંથી ઘટતી આવક અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી. તેમણે કહ્યું કે ઘણા ગામોમાં યુવાનો માટે ખેતી આકર્ષક વ્યવસાય રહી નથી અને તેના કારણે ગામડાંમાંથી લોકો શહેરો તરફ જઈ રહ્યા છે.

તેમણે લગ્ન સંબંધિત સામાજિક પરિસ્થિતિનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે કેટલાક ગામોમાં ખેતીની આવક ઓછી હોવાને કારણે યુવાનોને લગ્ન માટે મુશ્કેલી પડે છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ગ્રામ્ય અર્થતંત્ર મજબૂત ન થાય તો ગામડાંની સામાજિક રચના પર પણ તેની અસર થઈ શકે છે.

વિદેશી ખેડૂતો અને કૃષિ સહાયની તુલના

ગઢવીએ અમેરિકાના અને ઇઝરાયેલના ખેડૂતોની સ્થિતિનો ઉલ્લેખ કરીને ભારતીય ખેડૂતો માટે વધુ મજબૂત સરકારી સહાયની જરૂરિયાતની વાત કરી. તેમણે દાવો કર્યો કે અમેરિકામાં ખેડૂતોને મોટી સરકારી સબસિડી મળે છે અને ઇઝરાયેલમાં નાના જમીન વિસ્તારમાં પણ ઉચ્ચ ઉત્પાદન મેળવવામાં આવે છે.

તેમણે કહ્યું કે ગુજરાતમાં પણ ખેડૂતોને સારા ભાવ, બિયારણ, સહાય, વીમા અને આધુનિક ખેતી માટેની સુવિધા મળે તો ખેડૂત આર્થિક રીતે મજબૂત બની શકે છે. તેમણે દાવો કર્યો કે ખેડૂતની મુશ્કેલી માત્ર તેની મહેનતના અભાવે નથી, પરંતુ નીતિ અને વ્યવસ્થામાં ખામીઓના કારણે પણ છે.

જામનગર સહિત અનેક જિલ્લાઓમાં દુષ્કાળ જાહેર કરવાની માંગ

ઈશુદાન ગઢવીએ પોતાના અનિશ્ચિત ધરણાંની સૌથી મહત્વપૂર્ણ માંગ તરીકે ઓછા વરસાદવાળા વિસ્તારોને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવાની વાત કરી. તેમણે જામનગર, દ્વારકા, પોરબંદર, કચ્છ, અમરેલી અને સૌરાષ્ટ્રના અન્ય કેટલાક વિસ્તારો ઉપરાંત ઉત્તર ગુજરાતના ઓછા વરસાદવાળા તાલુકાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો.

તેમણે કહ્યું કે જ્યાં વરસાદ પૂરતો થયો નથી ત્યાં ખેડૂતો અને પશુપાલકોને ભારે મુશ્કેલી પડી રહી છે. ખાસ કરીને પશુપાલકો માટે ઘાસચારો અને પશુઓ માટે ખોરાકની અછત ગંભીર સમસ્યા બની શકે છે. તેથી સરકાર તાત્કાલિક સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરીને જરૂરી વિસ્તારોને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરે તેવી તેમની માંગ છે.

સરકાર અને કંપનીઓને સીધી અપીલ

ગઢવીએ સરકારના મુખ્યમંત્રી, મંત્રીઓ અને ભાજપના નેતાઓને ખેડૂતોની માંગણીઓ પર ધ્યાન આપવા અપીલ કરી. તેમણે રામાપીરને પ્રાર્થના કરવાની વાત સાથે સરકાર અને કંપનીઓને પણ ખેડૂતોની યોગ્ય માંગણીઓ સ્વીકારવા જણાવ્યું.

તેમણે એવો સવાલ ઉઠાવ્યો કે જો કોઈ ધારાસભ્ય અથવા સાંસદનો ફોન જાય તો સરકારી કામ ઝડપથી થઈ શકે છે, તો સામાન્ય ખેડૂતને પોતાની નાની માંગ માટે દિવસો સુધી આંદોલન શા માટે કરવું પડે?

7 સપ્ટેમ્બરે આગળની રણનીતિ જાહેર કરવાની વાત

ઈશુદાન ગઢવીએ ખેડૂતો અને આંદોલનકારીઓને લાંબા સમય સુધી સંગઠિત રીતે લડત ચલાવવાની અપીલ કરી. તેમણે કહ્યું કે અનિશ્ચિત ધરણાંનો હેતુ કોઈ વ્યક્તિગત લાભ મેળવવાનો નથી, પરંતુ ખેડૂતોના પ્રશ્નોને સરકાર સુધી પહોંચાડવાનો છે.

તેમણે 7 સપ્ટેમ્બર બાદ આંદોલનની આગામી દિશા વધુ સ્પષ્ટ થવાની વાત કરી અને ખેડૂતોને જોડાવા માટે આહ્વાન કર્યું. સાથે તેમણે અગાઉ થયેલા વિવિધ આંદોલનોનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે સરકાર કોઈપણ પક્ષની હોય, તેને જવાબદાર રાખવા માટે જનતાની એકતા અને મતની શક્તિ મહત્વપૂર્ણ છે.

રાજકીય સત્તા બદલાતી રહેવી જોઈએ: ઈશુદાન

ભાષણના અંતમાં ઈશુદાન ગઢવીએ કહ્યું કે લોકશાહીમાં કોઈ એક સરકારને કાયમી માનવી યોગ્ય નથી. તેમણે પોતાના જ પક્ષનું ઉદાહરણ આપતાં કહ્યું કે જો આમ આદમી પાર્ટીને ભવિષ્યમાં સત્તા મળે અને તે પણ લાંબા સમય બાદ અહંકારી બને, તો લોકોએ તેને પણ સત્તામાંથી દૂર કરવી જોઈએ.

તેમણે ભગવાન કૃષ્ણ અને મહાભારતનો ઉલ્લેખ કરીને સંદેશ આપ્યો કે સંબંધો કે ઓળખ કરતાં સાચા અને ખોટા વચ્ચેનો નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ છે. તેમના મતે, મતદારોને જાતિ, ધર્મ અથવા વ્યક્તિગત ઓળખના આધારે નહીં પરંતુ કામ, ઈમાનદારી અને જનતા માટેની જવાબદારીના આધારે નેતાઓ પસંદ કરવા જોઈએ.

હાલમાં ઈશુદાન ગઢવી દ્વારા અનિશ્ચિત ધરણાં અને ખેડૂતોના વિવિધ પ્રશ્નોને લઈને શરૂ કરાયેલી રાજકીય લડત પર સરકારનું શું વલણ રહે છે તે મહત્વનું બન્યું છે. જામનગર, દ્વારકા, પોરબંદર, કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના ઓછા વરસાદવાળા વિસ્તારોને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવાની માંગ ઉપરાંત વીજ લાઈન, વળતર, પ્રદૂષણ, પાક વીમો, ખેતીના ભાવ, સરકારી શિક્ષણ અને આરોગ્ય જેવા મુદ્દાઓ પણ આંદોલન સાથે જોડાઈ રહ્યા છે. હવે સરકાર આ માંગણીઓ અંગે શું નિર્ણય લે છે અને આંદોલન આગામી દિવસોમાં કેટલું વિસ્તરે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.