Arunachal Border Dispute: અરુણાચલ પ્રદેશમાં ભારત-ચીન સરહદની સ્થિતિને લઈને ફરી એકવાર ગંભીર સવાલો ઉભા થયા છે. તાજેતરમાં સરહદ વિસ્તારમાં ભારતીય સેનાના પેટ્રોલિંગને લઈને સામે આવેલા દાવાઓ વચ્ચે પૂર્વ કેન્દ્રીય ગૃહ સચિવ અને ભાજપના પૂર્વ નેતા આર.કે. સિંહે સરકાર પાસે સ્પષ્ટતા માંગતા અનેક પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. તેમણે દાવો કર્યો છે કે જો કોઈ વિસ્તારમાં ભારતીય સેનાનું પેટ્રોલિંગ બંધ થઈ જાય અને ત્યાં ચીની સેનાની હાજરી વધી જાય, તો તે વિસ્તાર પર ભારતના દાવા અને જમીની સ્થિતિ અંગે ગંભીર ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.
શેરા-5 પેટ્રોલિંગ પોઈન્ટ અંગે શું છે વિવાદ
આર.કે. સિંહે સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરેલા પોતાના નિવેદનમાં એક અહેવાલનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે અરુણાચલ પ્રદેશમાં શેરા-5 નામના પેટ્રોલિંગ પોઈન્ટ સુધી અગાઉ ભારતીય સેનાની ટુકડીઓ નિયમિત રીતે પેટ્રોલિંગ કરતી હતી. તેમના જણાવ્યા મુજબ હવે ભારતીય સેનાએ ત્યાં પેટ્રોલિંગ બંધ કરી દીધું છે અને ચીની સેનાની ટુકડી ત્યાં પહોંચી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે ત્યાં રહેલી કેટલીક ભારતીય સંરચનાઓને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું અને નિશાનીઓ હટાવવામાં આવી હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
પેટ્રોલિંગ પોઈન્ટ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે
આર.કે. સિંહે સમજાવ્યું કે ભારત અને ચીન વચ્ચે સરહદ વિવાદ લાંબા સમયથી ચાલી રહ્યો છે. ભારતના દૃષ્ટિકોણથી અરુણાચલ પ્રદેશમાં મેકમોહન લાઈન ઐતિહાસિક સરહદી આધાર છે, જ્યારે ચીન તેને સ્વીકારતું નથી. 1962ના ભારત-ચીન યુદ્ધ બાદ બંને દેશો વચ્ચે વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા એટલે કે LACની સ્થિતિ મહત્વપૂર્ણ બની હતી. જોકે LACના ચોક્કસ નિર્ધારણ અંગે બંને દેશો વચ્ચે હજુ મતભેદ છે.
પેટ્રોલિંગથી કેવી રીતે જાળવવામાં આવે છે દાવો
આર.કે. સિંહના જણાવ્યા મુજબ, જ્યાં સુધી કોઈ ચોક્કસ વિસ્તાર પર ભારત પોતાનો દાવો કરે છે ત્યાં સુધી ભારતીય સેનાની પેટ્રોલિંગ પાર્ટીઓ સમયાંતરે ત્યાં જાય છે. આવા નિર્ધારિત સ્થળોને પેટ્રોલિંગ પોઈન્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમના મતે, જો કોઈ વિસ્તારમાં ભારતીય પેટ્રોલિંગ લાંબા સમય માટે બંધ થઈ જાય અને ચીની સેનાની હાજરી સ્થાપિત થાય, તો ભવિષ્યમાં સરહદ અંગેની વાતચીત દરમિયાન તેની અસર પડી શકે છે. જોકે, આ દાવાઓ અંગે સરકાર અથવા સેનાની સત્તાવાર સ્પષ્ટતા આ નિવેદનમાં દર્શાવવામાં આવી નથી.
સરકારની મંજૂરી વગર પેટ્રોલિંગ બંધ થઈ શકે નહીં: આર.કે. સિંહ
આર.કે. સિંહે સવાલ ઉઠાવ્યો કે જો શેરા-5 પર ભારતીય પેટ્રોલિંગ ખરેખર બંધ કરવામાં આવ્યું હોય તો આ નિર્ણય કોણે લીધો? તેમણે કહ્યું કે સરહદી પેટ્રોલિંગ અને આવા સંવેદનશીલ વિસ્તારો અંગેનો નિર્ણય સામાન્ય સ્તરે લેવામાં આવતો નથી અને સરકારની મંજૂરી જરૂરી હોય છે. તેમણે રક્ષા મંત્રી અથવા વડાપ્રધાન સ્તરે નિર્ણય લેવાયો હોવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી અને સરકાર પાસે નિર્ણયની જવાબદારી સ્પષ્ટ કરવાની માંગ કરી.
2014 બાદ કેટલા પેટ્રોલિંગ પોઈન્ટ છોડાયા?
આર.કે. સિંહે વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે 2014 બાદ આવા કેટલા પેટ્રોલિંગ પોઈન્ટ્સ પર ભારતીય પેટ્રોલિંગ બંધ કરવામાં આવ્યું છે. તેમણે સરકારને આ અંગે આંકડા જાહેર કરવાની માંગ કરી. તેમના અનુસાર, જો ભારતીય દળો કોઈ ચોક્કસ વિસ્તારમાં જવાનું બંધ કરે છે તો તે વિસ્તારની જમીની સ્થિતિ અને ભારતના સરહદી દાવા અંગે ભવિષ્યમાં પ્રશ્નો ઊભા થઈ શકે છે.
રાહુલ ગાંધીના નિવેદનથી પણ રાજકીય ગરમાવો
આ મુદ્દે કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ કેન્દ્ર સરકાર પર આકરા આક્ષેપો કર્યા છે. તેમણે ગલવાન સંઘર્ષ બાદ ભારત-ચીન સરહદ અંગે સરકારના નિવેદનોનો ઉલ્લેખ કરીને દાવો કર્યો કે સરકાર અને સેનાના નિવેદનો વચ્ચે તફાવત જોવા મળ્યો હતો. રાહુલ ગાંધીએ સરકાર પર ચીન સામેની નીતિ અને સરહદની સ્થિતિ અંગે દેશને સંપૂર્ણ માહિતી ન આપવાનો આરોપ લગાવ્યો. જોકે, તેમના કેટલાક આક્ષેપો રાજકીય દાવા છે અને તેમની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ અહીં ઉપલબ્ધ નથી.
તિરંગા યાત્રા અને ચીન સામેની નીતિ પર સવાલ
આ સમગ્ર ચર્ચા વચ્ચે રાષ્ટ્રભક્તિના કાર્યક્રમો અને તિરંગા યાત્રાઓને લઈને પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. વંદે માતરમ બિલ, સંસદમાં વંદે માતરમનું ગાન અને 15 ઓગસ્ટના રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમો જેવા પ્રસંગોનો ઉલ્લેખ કરતાં આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે રાષ્ટ્રવાદી પ્રતીકો સાથે ચીનની સરહદી નીતિ સામે સરકારની કાર્યવાહી અંગે પણ સમાન ગંભીરતા દેખાવવી જોઈએ.
મેકમોહન લાઈન અને LAC વચ્ચેનો મૂળ વિવાદ
ભારતનું કહેવું છે કે અરુણાચલ પ્રદેશ ભારતનો અભિન્ન ભાગ છે, જ્યારે ચીન આ વિસ્તારના મોટા ભાગને લઈને દાવો કરે છે. સરહદી વિવાદમાં મેકમોહન લાઈન અને LAC બંને મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા છે. બંને દેશો વચ્ચે સરહદ નિર્ધારણ અંગે લાંબા સમયથી રાજદ્વારી અને સૈન્ય સ્તરે ચર્ચાઓ ચાલતી રહી છે. આવા સંજોગોમાં સરહદી વિસ્તારોમાં પેટ્રોલિંગની સ્થિતિ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
સરકાર પાસેથી સત્તાવાર જવાબની માંગ
આર.કે. સિંહે અંતે સરકાર પાસે સ્પષ્ટ જવાબ માંગ્યો છે કે શેરા-5 અંગે ખરેખર શું સ્થિતિ છે, ત્યાં ભારતીય પેટ્રોલિંગ કેમ બંધ થયું અને આ નિર્ણય કયા સ્તરે લેવામાં આવ્યો. સાથે જ તેમણે 2014 પછી આવા અન્ય કોઈ પેટ્રોલિંગ પોઈન્ટ પર સ્થિતિ બદલાઈ હોય તો તેની વિગતો પણ જાહેર કરવાની માંગ કરી છે. અરુણાચલ પ્રદેશના સરહદી વિસ્તારો અંગેના આ દાવાઓની સત્તાવાર પુષ્ટિ અથવા ખંડન સરકાર અને સુરક્ષા એજન્સીઓ તરફથી થવાનું હજુ બાકી છે.
