North-East India: ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના રાજ્યોમાં હાલમાં અસ્થિરતા અને તણાવનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. આસામ-નાગાલેન્ડ સરહદ પર વધી રહેલા વિવાદોએ સ્થાનિક લોકોની શાંતિ છીનવી લીધી છે. ઉરિયામઘાટ અને મારિયાનીમાં સ્થાનિકો, વિદ્યાર્થી સંગઠનો અને સામાજિક કાર્યકરો દ્વારા કરાયેલા પ્રદર્શનો સાબિત કરે છે કે સરહદી વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો વર્ષોથી અનિશ્ચિતતાના ઓછાયા હેઠળ જીવી રહ્યા છે. આસામ અને નાગાલેન્ડ સરકારો સમક્ષ લોકોની એક જ માગ છે – શાંતિ અને કાયમી ઉકેલ. આ વિવાદો માત્ર જમીન પૂરતા સીમિત નથી, પરંતુ તે આજીવિકા અને સુરક્ષા સાથે સીધા જોડાયેલા છે, જેના કારણે સ્થાનિકોમાં ભારે રોષ અને ભયનું વાતાવરણ છે.
આસામ-નાગાલેન્ડ સરહદ વિવાદ: અનિશ્ચિતતાનું જીવન
દાયકાઓ જૂનો આસામ-નાગાલેન્ડ સરહદ વિવાદ હજુ પણ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્ડિંગ છે, પરંતુ સરહદ પર રહેતા લોકો માટે કાયદાકીય લડાઈ કરતા દૈનિક સંઘર્ષ વધુ પીડાદાયક છે. મારિયાની અને ઉરિયામઘાટમાં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનોમાં આ મુદ્દો મુખ્ય રહ્યો કે માર્ગ મરામત જેવા પાયાના કામોને પણ નાગાલેન્ડ તરફથી રોકવામાં આવે છે, જે તણાવ વધારે છે. પ્રદર્શનકારીઓએ કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અમિત શાહ અને આસામના મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા શર્માને આવેદનપત્ર મોકલીને ત્રિપક્ષીય બેઠકની માગ કરી છે, જેમાં બંને રાજ્ય સરકારો અને સ્થાનિક સમુદાયો સામેલ હોય. આ સંવાદ પ્રક્રિયા વિના વિકાસના કામો અટકી રહ્યા છે અને સામાન્ય માણસ પિસાઈ રહ્યો છે.
ત્રિપુરામાં પોલીસ કસ્ટડી અને અત્યાચારનો કાળો અધ્યાય
બીજી તરફ, ત્રિપુરામાં કસ્ટડીમાં અત્યાચારનો ગંભીર મામલો સામે આવ્યો છે, જ્યાં પોલીસની બર્બરતાની હદ વટાવી દેવામાં આવી હતી. અગરતલામાં એક ભવન નિર્માણના વિવાદમાં લાંચ આપવાનો ઇનકાર કરનાર મહિલા અને તેના પરિવારને પોલીસે કસ્ટડીમાં અમાનવીય રીતે પ્રતાડિત કર્યા. ત્રિપુરા હાઈકોર્ટની તીખી ટિપ્પણી બાદ આ મામલે આઠ પોલીસકર્મીઓને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા અને બેને બરખાસ્ત કરાયા. આ ઘટનાએ એ સાબિત કર્યું છે કે કાયદાના રક્ષકો જ્યારે ભક્ષક બને છે ત્યારે સામાન્ય નાગરિકની સુરક્ષાનું શું થાય છે. કોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચે આ મામલાની ગંભીર નોંધ લઈને આરોપી પોલીસ અધિકારીઓની કુંડળી તપાસવાનું શરૂ કર્યું છે.
અલગ ‘તિપરાલેન્ડ’ની માગ અને રાજકીય અસ્પષ્ટતા
ત્રિપુરામાં જ આદિવાસી સંગઠન ‘તિપરાલેન્ડ સ્ટેટહુડ ડિમાન્ડ કમિટી’ (TSDC) એ પ્રાદેશિક પક્ષો પર ગંભીર આક્ષેપો લગાવ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે IPFT અને તિપરા મોથા જેવી પાર્ટીઓ સત્તાના સુખમાં પડ્યા પછી અલગ રાજ્યની જૂની માગણીઓથી પાછા હટી ગઈ છે. ટીટીએએડીસી (TTAADC) ક્ષેત્રો માટે અલગ રાજ્યની માગ બંધારણીય હોવાનું કહીને આદિવાસી સમુદાયના નેતાઓએ યાદ અપાવ્યું છે કે તેઓ માત્ર સત્તાની સીડી નથી, પણ પોતાની ઓળખ અને સાંસ્કૃતિક હિતોની રક્ષા ઈચ્છે છે. રાજકીય વાયદાઓ અને વાસ્તવિકતા વચ્ચેનો આ તફાવત આદિવાસીઓમાં ભારે અસંતોષ ઉભો કરી રહ્યો છે.
મણિપુર હિંસા: નગા નાગરિકોની હત્યા પર ઉઠતા સવાલો
મણિપુરમાં કુકી-ઝો પરિષદ (KZC) દ્વારા છ નગા નાગરિકોની હત્યા પર વ્યક્ત કરાયેલી સંવેદના અને ત્યાર બાદ થયેલી માફીના વિવાદે જાતીય હિંસાની જટિલતાને ઉજાગર કરી છે. કુકી-ઝો અને મેઈતેઈ સમુદાય વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં હવે નગા સમુદાય પણ ખેંચાયો છે. આ હત્યાકાંડની તપાસ હવે NIA (નેશનલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી) કરી રહી છે, જેમાં ત્રણ ચર્ચ નેતાઓની હત્યાનો પણ સમાવેશ થાય છે. સરકારે આ મામલે કડક વલણ અપનાવ્યું છે, પરંતુ સ્થિતિ એટલી ગંભીર છે કે જ્યાં સુધી નિષ્કર્ષલક્ષી તપાસ નહીં થાય ત્યાં સુધી શાંતિની આશા રાખવી મુશ્કેલ છે.
આસામમાં એચઆઈવીનું જોખમ અને સ્વાસ્થ્ય પડકારો
ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યોમાં સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે પણ ચિંતાજનક આંકડાઓ સામે આવ્યા છે. કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ આસામમાં 33,145 લોકો એચઆઈવી (HIV) સાથે જીવી રહ્યા છે, જે આખા ઉત્તર-પૂર્વમાં સૌથી વધુ છે. સ્થળાંતર, વેપાર અને શહેરીકરણના કેન્દ્ર તરીકે આસામ એક સંવેદનશીલ ઝોન બની ગયું છે. ખાસ કરીને સગર્ભા મહિલાઓમાં સંક્રમણના કેસો ચિંતાનો વિષય છે. માતાથી શિશુમાં ફેલાતા સંક્રમણને રોકવા માટે NACO દ્વારા સઘન પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે, છતાં જાગૃતિનો અભાવ હજુ પણ મોટો અવરોધ છે.
મિઝોરમમાં મતદાર યાદીનું વિવાદિત વિશ્લેષણ
મિઝોરમમાં ‘મિઝો ઝિરલાઈ પોલ’ (MZP) એ મતદાર સૂચિમાં ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓના નામ હોવાનો મોટો દાવો કર્યો છે. ચકમા-બહુલ ક્ષેત્રોમાં 2005 થી 2024 વચ્ચે મતદારોની સંખ્યામાં 121.7 ટકાનો વધારો થવો તે આંકડાકીય રીતે ખૂબ જ શંકાસ્પદ છે. સંસ્થાએ માગ કરી છે કે ચૂંટણી પંચ દરેક નવા જોડાયેલા ગામોનું અને મતદારોનું ગંભીરતાથી સત્યાપન કરે. મિઝોરમ જેવું નાનું રાજ્ય જ્યારે આ પ્રકારના જનસાંખ્યિકીય ફેરફારોનો સામનો કરે છે, ત્યારે તે સામાજિક તણાવ માટેનું મુખ્ય કારણ બને છે. વહીવટી તંત્ર માટે આ સત્યાપનની પ્રક્રિયા પારદર્શક રાખવી એક મોટી કસોટી બની રહેશે.
આ પણ વાંચો:
