ONGC farmers land Grab: મહેસાણા અને પાટણ જિલ્લામાં ઓઇલ એન્ડ નેચરલ ગેસ કોર્પોરેશન (ONGC) દ્વારા તેલ કૂવાઓ માટે લેવામાં આવેલી જમીનો હવે ખેતીલાયક નથી રહી, જેના કારણે ખેડૂતોમાં ભારે નારાજગી વ્યાપી છે. છેલ્લા 40 વર્ષથી ONGC પર ગેરકાયદેસર જમીન કબજે કરવાના અને ખેડૂતોનું શોષણ કરવાના આક્ષેપો લાગી રહ્યા છે. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે, હંગામી સંપાદનના નામે લેવાયેલી જમીનોનો ઉપયોગ ત્રણ વર્ષથી વધુ સમય સુધી ચાલુ રાખવો ગેરકાયદે છે, અને તેના બદલે યોગ્ય વળતરની માંગ ઉઠી રહી છે. કારણ કે લગભગ 30 હજાર ખેડૂતોની હાલત કફોડી બની છે.
ખેડૂતોની માંગ
યોગ્ય વળતર અને કાયમી સંપાદનONGC દ્વારા હંગામી સંપાદનના નામે લેવાયેલી જમીનો માટે ખેડૂતોને વાર્ષિક ભાડા તરીકે માત્ર રૂ. 36 પ્રતિ ચોરસ મીટર ચૂકવવામાં આવે છે, જે ખેડૂતો અપૂરતું ગણાવે છે. ખેડૂતોની માંગ છે કે, જો ONGC કાયમી સંપાદન ન કરે તો ઓછામાં ઓછું રૂ. 360 પ્રતિ ચોરસ મીટર વાર્ષિક ભાડું અને 25 ટકાનો વાર્ષિક વધારો આપવામાં આવે. ગુજરાતમાં લગભગ 5,000 ખેતરોમાં તેલ કૂવાઓ માટે જમીનનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે, પરંતુ ખેડૂતોને મળતું વળતર નજીવું હોવાની ફરિયાદો ઉઠી રહી છે. આ દરમિયાન ONGCએ 2024માં રૂ. 40 હજાર કરોડનો નફો કર્યો હોવા છતાં ખેડૂતોની જમીનના વળતરનો મુદ્દો હજુ પણ અટકેલો છે.
ગુજરાતનું તેલ ઉત્પાદન અને તેનું મહત્વ
ગુજરાત ભારતના ક્રૂડ ઓઇલ ઉત્પાદનમાં મહત્વનો ફાળો આપે છે, જેમાં રાજ્યનો હિસ્સો 13.53% છે. ગુજરાતના મુખ્ય ઓનશોર ઓઇલ ફિલ્ડ્સમાં અંકલેશ્વર, કલોલ, મહેસાણા, નવાગામ, કોસંબા, કઠાણા, બરકોલ, સાણંદ અને ખંભાતનો સમાવેશ થાય છે. ખાસ કરીને મહેસાણા ONGC માટે એક મુખ્ય ઓનશોર ઓઇલ એસેટ છે, જે દરરોજ લગભગ 40,000 બેરલ ઉત્પાદન કરે છે. આ ઉપરાંત, ખંભાત-લુણેજ ફિલ્ડમાં 30 મિલિયન મેટ્રિક ટનથી વધુનો અંદાજિત ભંડાર છે.
ગુજરાત રાજ્ય દેશના કુલ ક્રૂડ ઓઇલ ભંડારના લગભગ 20% અને કુદરતી ગેસ ભંડારના 4% ફાળો આપે છે.ઉત્પાદનમાં ઘટાડો અને પડકારોગુજરાતનું ઓનશોર ઓઇલ ઉત્પાદન 2022માં 4.6 મિલિયન મેટ્રિક ટન (MMT) હતું, જે 2023માં ઘટીને 3.6 MMT થયું છે. આ ઘટાડો ભારતના એકંદર ક્રૂડ ઓઇલ ઉત્પાદનમાં પણ પ્રતિબિંબિત થાય છે, જે ઉત્પાદનને લગતા વિવિધ પડકારોને કારણે ઘટી રહ્યું છે. આ પડકારોમાં મહેસાણા અને પાટણ જેવા વિસ્તારોમાં ખેતીની જમીનોને થતું નુકસાન પણ સામેલ છે, જેના કારણે ખેડૂતોની આજીવિકા પર ગંભીર અસર થઈ રહી છે.
ગુજરાતની રિફાઇનરીઓનું યોગદાન
ગુજરાતમાં કોયલી ખાતેની ગુજરાત રિફાઇનરી વાર્ષિક 13.9 મિલિયન મેટ્રિક ટનની ક્ષમતા ધરાવે છે, જ્યારે જામનગરમાં રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની રિફાઇનરી વિશ્વની સૌથી મોટી રિફાઇનરીઓમાંની એક છે, જે દરરોજ 1.24 મિલિયન બેરલનું ઉત્પાદન કરે છે. આ રિફાઇનરીઓ ગુજરાતને ભારતના ઊર્જા ક્ષેત્રમાં મહત્વનું સ્થાન આપે છે.
ખેડૂતોની ચિંતા અને ભવિષ્યની શક્યતાઓ
ખેડૂતોનું કહેવું છે કે, ONGCની તેલ ખોદકામની પ્રક્રિયાઓથી જમીનની ફળદ્રુપતા નષ્ટ થઈ રહી છે, જેના કારણે તેઓ ખેતી કરી શકતા નથી. આ ઉપરાંત, નજીવું વળતર અને લાંબા સમય સુધી જમીનનો ગેરકાયદે ઉપયોગ ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિને વધુ ખરાબ કરી રહ્યો છે. ખેડૂતો અને ONGC વચ્ચેનો આ વિવાદ હવે રાજ્ય સરકાર અને કેન્દ્ર સરકારના ધ્યાન પર આવ્યો છે, અને ખેડૂતો ન્યાયની આશા રાખે છે.આ મુદ્દો માત્ર ખેડૂતોની આજીવિકા સુધી જ સીમિત નથી, પરંતુ તે ગુજરાતના ખેતી અને ઊર્જા ક્ષેત્રના સંતુલનનો પણ પ્રશ્ન ઉભો કરે છે. ખેડૂતોની માંગણીઓ અને ONGCની નીતિઓ વચ્ચે સમાધાન થાય તે જરૂરી છે, જેથી ખેતી અને ઊર્જા ઉત્પાદન બંને ટકાઉ રીતે આગળ વધી શકે.
જુવો વીડયોમાં વધુ ચર્ચા….
આ પણ વાંચો:
OTT Platforms Ban: ભારતમાં OTTના 25 પ્લેટફોર્મ બંધ, જાણો સરકારે કેમ લીધું મોટું પગલું?
Modi UK visit: અનુવાદકે અંગ્રેજીનું હિન્દીમાં ભાષાંતર કરવામાં ખાધા ગોથા, તો મોદી કેમ હસ્યા?
