Assembly: ગુજરાત વિધાનસભામાં બજેટ સત્ર દરમિયાન પોરબંદરના ધારાસભ્ય અને કેબિનેટ મંત્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયા એક તરફ અદાણી ગ્રુપના ગુણગાન ગાઈ રહયા છે ત્યારે બીજી તરફ મંગળવારે વિધાનસભામાં રજૂ કરવામાં આવેલા CAGના રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે કચ્છમાં જંગલ જમીનના ખોટા વર્ગીકરણને લઈ ગૌતમ અદાણીને ₹ 58.64 કરોડનો નાણાંકીય ફાયદો થયો છે.

ગુજરાત વિધાનસભામાં મંગળવારે રજૂ કરાયેલા પોતાના અહેવાલમાં ભારતના નિયંત્રક અને ઓડિટર જનરલ (CAG) એ શોધી કાઢ્યું છે કે ગુજરાત સરકાર દ્વારા કચ્છમાં જંગલ જમીનના ખોટા વર્ગીકરણને કારણે 2008-09માં ગૌતમ અદાણી દ્વારા પ્રમોટેડ મુન્દ્રા પોર્ટ એન્ડ સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન લિમિટેડ (MPSEZL) ને 58.64 કરોડ રૂપિયાનો અયોગ્ય નાણાકીય ફાયદો થયો હતો.CAG એ મે 2014 માં સરકારને આ બાબતની જાણ પણ કરી હતી, જોકે CAG દ્વારા તેના જવાબની રાહ જોવામાં આવી હતી.

આ મુદ્દો કચ્છ જિલ્લાના મુન્દ્રા અને ધ્રુબ ગામોમાં અનુક્રમે 1,840 હેક્ટર અને 168.42 હેક્ટરના બે જંગલ જમીનના ટુકડાઓનો છે. વિગતો મુજબ, ગુજરાત સરકારના વન અને પર્યાવરણ વિભાગ (GoG) ના જુલાઈ 1999 ના પ્રસ્તાવના આધારે, કેન્દ્રીય પર્યાવરણ અને વન મંત્રાલય (MoEF) એ મે 2004 માં અદાણી કેમિકલ્સ લિમિટેડ (ACL) ને સોલાર સોલ્ટ પ્રોજેક્ટ અને સોલ્ટ વોશરી સ્થાપવા માટે બે જમીનના ટુકડાઓ ડાયવર્ઝન માટે સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપી હતી. ત્યારબાદ, કચ્છના નાયબ વન સંરક્ષક (DCF) એ – જુલાઈ 2009 માં – કુલ 2,008.42 હેક્ટર વન જમીન પર પ્રતિ હેક્ટર રૂ. 4.38 લાખ (ઇકો-ક્લાસ-IV વન જમીન માટે લાગુ) ના દરે અદાણી કંપની પાસેથી રૂ. 87.97 કરોડનો NPV વસૂલ કર્યો. CAG અહેવાલ આપે છે, “અમે અવલોકન કર્યું (નવેમ્બર 2012) કે ભુજના વન સંરક્ષકએ તેમના નિરીક્ષણ અહેવાલ (ડિસેમ્બર 2008) માં જણાવ્યું હતું કે ડાયવર્ઝન કરાયેલ વન જમીનનું સ્થળ સમુદ્રનો બાહ્ય વિસ્તાર હતો અને ખાડીઓ મેન્ગ્રોવ વનસ્પતિથી ભરેલી હતી.”

CAG એ અહેવાલ આપ્યો છે કે GoG દ્વારા ઉપયોગ માટે MPSEZL ને આપવામાં આવેલી જંગલ જમીન ઇકો-ક્લાસ-II લિટોરલ અને સ્વેમ્પ ફોરેસ્ટ હેઠળ આવે છે. “તેથી, ડાયવર્ટ કરાયેલી જંગલ જમીનને ઇકો-ક્લાસ-II તરીકે વર્ગીકૃત કરવી જોઈતી હતી, જેનો NPV પ્રતિ હેક્ટર રૂ. 7.30 લાખ હતો. આમ, ઇકો-ક્લાસ-II ને બદલે ઇકો-ક્લાસ-IV હેઠળ વન જમીનનું ખોટું વર્ગીકરણ કરવાથી વપરાશકર્તા એજન્સી (અદાણી કંપની) પાસેથી રૂ. 58.64 કરોડનો NPV ઓછો થયો.” વર્ગીકરણને યોગ્ય ઠેરવતા, મુખ્ય વન સંરક્ષકે CAG ને જણાવ્યું હતું કે ડાયવર્ટ કરાયેલી જંગલ જમીન અરબી સમુદ્રના પશ્ચિમ કિનારે આવેલી હોવા છતાં અને ખાડીઓમાં મેંગ્રોવ વનસ્પતિ હતી, પરંતુ વપરાશકર્તા એજન્સી (MPSEZL) ને વાળવામાં આવેલ વિસ્તાર ખાડીઓ સિવાયનો હતો. તેમણે ઉમેર્યું કે ડાયવર્ટ કરાયેલી જંગલ જમીનને નબળી વનસ્પતિ ધરાવતી ઇકો-ક્લાસ-IV તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી હતી.

■અદાણી માટે શું કહે છે અર્જુન મોઢવાડીયા? આ પણ વાંચો

અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે ગુજરાત વિધાનસભામાં બજેટ સત્ર (ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬) દરમિયાન પોરબંદરના ધારાસભ્ય અને કેબિનેટ મંત્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયાએ અદાણી ગ્રુપના બચાવમાં મહત્વનું નિવેદન આપ્યું હતું.તેઓએ અદાણીના સામાજિક કાર્યોની પ્રશંસા કરતા કહ્યું હતું કે ગૌતમ અદાણીએ તેમના પુત્રના લગ્ન પ્રસંગે બિનજરૂરી કરોડોના ખર્ચ કરવાને બદલે તે રકમ સામાજિક સેવા અને સખાવતી કાર્યોમાં વાપરીને એક ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે.

સાથેજ વિધાનસભામાં ચર્ચા દરમિયાન તેમણે વિપક્ષ (કોંગ્રેસ અને આપ) પર આકરા પ્રહાર કરીને વિપક્ષને ‘મરશિયા ગાતી ટીમો’ તરીકે ઓળખાવ્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વિપક્ષ માત્ર નકારાત્મકતા ફેલાવવાનું કામ કરે છે, જ્યારે ઉદ્યોગજગત રાજ્યના વિકાસમાં સહભાગી બની રહ્યું છે.

તેમણે અદાણી ગ્રુપ અને અન્ય ઉદ્યોગોના ગુજરાતના આર્થિક વિકાસમાં ફાળો આપતા ગણાવી તેમના મતે ઉદ્યોગપતિઓ દ્વારા થતું રોકાણ અને સામાજિક જવાબદારી (CSR) અંતે રાજ્યના નાગરિકોના હિતમાં જ હોવાનું જણાવ્યું હતું.મહત્વનું છે કે આજ અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયા કે જેઓ અગાઉ કોંગ્રેસના કદાવર નેતા હતા, તેમણે માર્ચ ૨૦૨૪માં ભાજપમાં જોડાયા બાદ હવે સરકારના પક્ષે રહીને ઉદ્યોગો અને વિકાસની નીતિઓનું સમર્થન કરી રહયા છે.આ મુદ્દા ઉપર સિનિયર પત્રકાર દિલીપ પટેલ દ્વારા કરવામાં આવેલું વિસ્તૃત વિશ્લેષણ અત્રે પસ્તુત છે જુઓ વિડીયો.