● શ્રીકાંત આપ્ટે
Satire: રાજા વિક્રમ ફરી જંગલ તરફ નીકળી પડ્યો, જંગલમાં પહોંચી તેણે વૃક્ષ પર લટકતા બૈતાલને નીચે ઉતાર્યો અને તેને ખભા પર લઈને ચુપચાપ નગર તરફ ચાલવા લાગે છે,થોડીવારની ખામોશી બાદ બૈતાલ બોલ્યો: “રાજન, હું તમને એક વાર્તા સંભળાવું છું”
આ વાર્તા એ દેશની છે જ્યાં આજકાલ ભાંડતંત્રની સરકાર છે,ક્યારેક એ દેશમાં જનતાએ મતોથી ચૂંટેલી લોકતંત્રની સરકાર હતી પણ હવે તો ત્યાં લોકતંત્રની સરકાર હોવાની માત્ર “અફવા” જ ચાલી રહી છે.
થયું એવું કે થોડાં વર્ષો પહેલાં ત્યાં એક ભાંડની ખોટી લીલાઓમાં ફસાઈને જનતાએ દેશ ચલાવવા માટે એ જ ભાંડને ગાદી પર બેસાડી દીધો.
બસ, એ દિવસથી આજ સુધી એ જ ભાંડ ગાદી પર જામી પડ્યો છે, ભાંડ તો ભાંડ જ — રાજકાજ શું જાણે? પરંતુ તેને એટલું ચોક્કસ ખબર છે કે ગાદી પર ટકી રહેવા માટે લોકતંત્રને ભાંડતંત્રમાં બદલવું પડશે અને તેને ચલાવવા માટે એક ભાંડસેના ઉભી કરવી પડશે. ભાંડસેના એ ભાંડ તાનાશાહને અમર દેવતા, વિશ્વગુરુ, મહાજ્ઞાની, અજેય વગેરે નવા-નવા નામોથી ચોવીસે કલાક પ્રસિદ્ધ કરે છે. તેમાં દિહાડી મજૂરો સાથે સાથે ઘણા એવા લોકો પણ છે જે આ કામ મફતમાં કરે છે. તેમાં બેરોજગાર યુવાનો, બપોરે બોર થતી આંટીઓ અને વૃદ્ધાવસ્થામાં ઊંઘ ન આવવાને કારણે રાત્રે મોડે સુધી જાગતા અંકલો — બધા જ છે. બધા વોટ્સએપિયા અને ટ્વિટરિયા..
હવે ભાંડ પાસે ભાંડતંત્ર પણ છે અને ભાંડસેના પણ છે. ભાંડ તો એ પહેલેથી જ હતો. હવે આ બધાની મદદથી એ ફક્ત ભાંડ નહીં પરંતુ ભાંડ તાનાશાહ બની ગયો છે. તેનો દરેક પગલું અને દરેક ચાલ ગાદી પર સદાય માટે બેસી રહેવાનો જ પ્લાન હોય છે. દેશ જ નહીં, વિદેશોમાં પણ એ સતત નવા નવા તમાશા બતાવતો રહે છે.
તમાશાઓની યાદી એટલી લાંબી છે કે તેનું ચોથાઈ પણ કહેવા બેસું તો રાજન, ત્યાં સુધી તું પણ બૈતાલ બનીને મારા બાજુમાં વૃક્ષ પર લટકતો જોવા મળશે. એટલે હું સીધા પ્રશ્નો પર આવું છું.
પહેલો પ્રશ્ન — જનતા કેટલા સમય સુધી એક ભાંડને મત આપતી રહેશે?
બીજો પ્રશ્ન — ભાંડસેનામાં ભરતી માટે જરૂરી લાયકાત શું છે?
ત્રીજો અને અંતિમ પ્રશ્ન — સદાય માટે ગાદી પર બેસી રહેવાનો ભાંડનો સપનો શું પૂર્ણ થશે?
તને ખબર છે જ કે જો તું મૌન તોડશે તો હું તરત જ ઉડીને પાછો એ જ વૃક્ષ પર જઈ બેસીશ. પરંતુ આ પ્રશ્નોના જવાબ જાણતા હોવા છતાં જો તું જવાબ નહીં આપે તો તારો માથો ટુકડા-ટુકડા થઈ જશે.
વિક્રમ બોલ્યો: “બૈતાલ, તારાં પ્રશ્નોના જવાબ આ પ્રમાણે છે — ભાંડ તાનાશાહે એટલું ચાલાક ભાંડતંત્ર ઉભું કર્યું છે કે હવે ગાદી પર ટકી રહેવા માટે તેને જનતાના મતની જરૂર જ નથી રહી. ચૂંટણી જીતવાની આખી વ્યવસ્થા આ તંત્ર જ કરી દે છે. વિરોધમાં જતાં મતદાતાઓના નામ ચૂંટણી પહેલાં જ મતદાર યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવે છે. બાકી રહેલા તો તેના પોતાના ભાંડ જ હોય છે. અને જે થોડા બાકી રહે છે, તેમના માટે વચનોના તમાશા — વૃદ્ધો માટે દર મહિને પેન્શન, સ્ત્રીઓ માટે નાણાંની લાલચ — આવા અનેક લલચાવનારા ઉપાયો. આવી રીતે વિવિધ તમાશાઓ સાથે સભાઓ અને રેલીઓ દ્વારા ચૂંટણી લડી લેવામાં આવે છે.
હવે બીજો પ્રશ્ન — ભાંડસેનામાં ભરતી માટે એકમાત્ર લાયકાત છે ‘અતિ મૂર્ખ હોવું’. તેમાં અશિક્ષિતો જ નહીં પરંતુ શિક્ષિત અને અતિ શિક્ષિત લોકો પણ મોટી સંખ્યામાં છે.
ત્રીજો પ્રશ્ન — ભાંડ તાનાશાહના પૂર્વજ તાનાશાહોએ પણ સદાય માટે ગાદી પર બેસી રહેવાનો સપનો જોયો હતો. તેમનું અંત શું થયું તે દુનિયાએ જોયું છે. છતાં દરેક સમયમાં કેટલાક મૂર્ખો આ સપનું જોતા રહે છે. તું જે ભાંડ તાનાશાહની વાર્તા કહી રહ્યો છે, એ તો મહામૂર્ખ છે” આ રીતે રાજા વિક્રમનું મૌન તૂટતાં જ બૈતાલ જોરદાર હાસ્ય સાથે રાજાના ખભા પરથી ઉડીને ફરી વૃક્ષ પર જઈને બેસી ગયો…
▪️▪️▪️▪️
મુંબઈ, 16 એપ્રિલ, 2026
આ પણ વાંચો:
OIC: “ઇસ્લામિક વર્લ્ડ” એકજ ઝાટકે ખતમ; ઈઝરાયેલ-અમેરિકા સામે 57 દેશોનું સંગઠન “કાગનો વાઘ” સાબિત થયુ!
