Ram Mandir Donation Theft: અયોધ્યાનું શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટ હાલમાં ભારે વિવાદોના વંટોળમાં ફસાયેલું છે. મંદિરના ચઢાવાની રકમમાં કથિત ચોરીના મામલે અયોધ્યાના સંતો અને કાર્યકરોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. દાયકાઓથી વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ (VHP) સાથે જોડાયેલા એક જૂના કાર્યકરના જણાવ્યા મુજબ, મંદિરમાં જે વિશ્વાસ સાથે ભક્તો દાન આપે છે, તેની સાથે થયેલા આ ચેડાંથી આખું સંગઠન આઘાતમાં છે. આ મામલે અત્યાર સુધી મંદિરના આઠ કર્મચારીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે, પરંતુ આંગળીઓ ટ્રસ્ટના મહાસચિવ ચંપત રાય અને ટ્રસ્ટી અનિલ મિશ્રા તરફ પણ ઉઠી રહી છે. આ ઘટનાક્રમ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે ૨૦૨૦માં સ્થાપિત આ ટ્રસ્ટની કામગીરી અને પારદર્શિતા પર પહેલીવાર આટલા ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે.
ચંપત રાયનું મૌન અને સમર્થકોનો બચાવ
વિહિપના આંતરરાષ્ટ્રીય ઉપાધ્યક્ષ અને ટ્રસ્ટના મહાસચિવ ચંપત રાયનું નામ આ કૌભાંડમાં ચર્ચાઈ રહ્યું છે. જોકે, તેમના સમર્થકો તેમને એક અત્યંત સાદગીપૂર્ણ અને નિષ્ઠાવાન પ્રચારક તરીકે રજૂ કરી રહ્યા છે. તેમના સમર્થકોનું કહેવું છે કે રાયની દિનચર્યા ખૂબ જ સાદી છે અને આ કૌભાંડમાં માત્ર કેટલાક નીચલા સ્તરના કર્મચારીઓનો હાથ છે, જેમાં ચંપત રાયનો કોઈ અંગત સંબંધ નથી. જ્યારે ૬ જુલાઈના રોજ રાયે એક પત્ર દ્વારા ‘મૌન’ ધારણ કરવાની જાહેરાત કરી, ત્યારે મીડિયાના એક વર્ગે તેમના ૮૦ વર્ષના લાંબા જાહેર જીવનનો હવાલો આપીને તેમનો બચાવ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. પરંતુ આ દલીલો સ્થાનિક સંતો અને નારાજ કાર્યકરોને સંતોષી શકી નથી.
સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (SIT) ની તપાસ અને સંતોનો આક્રોશ
૧૩ જૂન ૨૦૨૬ના રોજ યોગી આદિત્યનાથ સરકાર દ્વારા ગઠિત સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (SIT) ની તપાસ શરૂ થતાં જ અયોધ્યાના સંત-સમાજમાં અસંતોષ ભભૂકી ઉઠ્યો છે. અયોધ્યાના અનેક મહંતો અને સાધુઓ હવે ખુલીને પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. તેમનું માનવું છે કે ટ્રસ્ટના મહત્ત્વના હોદ્દાઓ પર બહારના અને ભાજપ-સંગઠન સાથે જોડાયેલા લોકોનું વર્ચસ્વ છે, જ્યારે અયોધ્યાના સ્થાનિક સંતોને સંપૂર્ણપણે હાંસિયામાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા છે. આ સાધુઓના મતે, રામ મંદિર આંદોલન જે લોકોના બલિદાનથી જીતવામાં આવ્યું હતું, આજે તે જ લોકોની અવગણના થઈ રહી છે અને ટ્રસ્ટના નામે માત્ર સત્તાનો ખેલ ખેલાઈ રહ્યો છે.
પ્રધાનમંત્રી અને ટ્રસ્ટનું જોડાણ: કોની જવાબદારી?
૫ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૦ના રોજ જ્યારે સંસદમાં ટ્રસ્ટની જાહેરાત કરવામાં આવી, ત્યારે આશા હતી કે તે એક આદર્શ વ્યવસ્થાતંત્ર હશે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહ જેવા દિગ્ગજો આ ટ્રસ્ટના ગઠન સાથે સીધા સંકળાયેલા રહ્યા છે. જોકે, આ ઘટનાક્રમ પછી હવે રાજકીય વર્તુળોમાં સવાલો ઊઠી રહ્યા છે કે જો ટ્રસ્ટમાં કૌભાંડ થયું છે, તો તેની નૈતિક જવાબદારી કોની બને છે? કોંગ્રેસ જેવા વિરોધ પક્ષો પ્રધાનમંત્રી પાસે માફી માંગવાની માંગ કરી રહ્યા છે, કારણ કે ટ્રસ્ટમાં ખોટી વ્યક્તિઓની પસંદગી કરવાનો આરોપ સીધો સરકાર પર લાગી રહ્યો છે. બજરંગ દળના સંસ્થાપક વિનય કટિયારે પણ આ મુદ્દે કડક વલણ અપનાવતા કહ્યું છે કે જવાબદારોએ જેલ જવું પડશે.
સ્થાનિક લોકોની આજીવિકા અને આક્રોશનું કારણ
અયોધ્યામાં આ વિવાદની અસર માત્ર ટ્રસ્ટ સુધી સીમિત નથી, પરંતુ સ્થાનિક લોકોની રોજીરોટી પર પણ પડી રહી છે. રામ મંદિરમાં દર્શન માટે આવતા શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યામાં અડધોઅડધ ઘટાડો નોંધાયો છે, જેના કારણે ઓટો ચાલકો અને નાની દુકાન ચલાવનારા લોકો મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. સ્થાનિકોમાં એ વાતનો પણ ગુસ્સો છે કે તેમને માત્ર ‘મંદિરના કામદારો’ કે ‘પ્રસાદ વેચનારા’ તરીકે જ સીમિત કરી દેવામાં આવ્યા છે. એક સ્થાનિક અધિવક્તા રાજ કપૂર સિંહના મતે, અયોધ્યાના લોકોએ આ આંદોલનમાં ઘણું સહન કર્યું છે, પરંતુ આજે તેમને એવું લાગે છે કે તેમના જ શહેરમાં બહારના લોકો દ્વારા તેમનું શોષણ થઈ રહ્યું છે, જેને તેઓ ‘ગુજરાતી પ્રભાવ’ સાથે જોડી રહ્યા છે.
કારસેવકોની ઉપેક્ષા અને સંતોનો દર્દ
૧૯૯૦ના દાયકાના રામ જન્મભૂમિ આંદોલનમાં ભાગ લેનાર પુજારી કરપાત્રી મહારાજ જેવા અસંખ્ય સાધુઓ આજે પોતાને ઠગાયેલા અનુભવે છે. તેમનો આરોપ છે કે જ્યારે આંદોલન ચાલુ હતું ત્યારે સંતોની જરૂર હતી, પરંતુ મંદિર બન્યા પછી તેમને પૂછવામાં પણ આવતું નથી. મંદિરના કાર્યક્રમોમાં પણ સ્થાનિક સંતોને દૂર રાખવા અને ચંપત રાયનું વર્ચસ્વ વધારવા જેવી બાબતોએ જૂના કાર્યકરોમાં ભારે આક્રોશ પેદા કર્યો છે. તેમણે ભગવાનને પ્રાર્થના કરતા કહ્યું છે કે અત્યારે તો માત્ર ‘નાની માછલીઓ’ પકડાઈ છે, જો આ ભ્રષ્ટાચારરૂપી કેન્સરનો અંત લાવવો હોય તો ‘મોટી માછલીઓ’ ને પણ પકડવી પડશે.
ભરતીમાં ગોટાળા અને ટ્રસ્ટ પર કબજાની લડાઈ
મંદિર પરિસરમાં દાન ગણનારા કર્મચારીઓની ભરતીમાં પણ મોટી અનિયમિતતા હોવાના આક્ષેપો થયા છે. કોઈ પણ જાહેરાત વિના સીધી જ પોતાના નજીકના લોકોને નોકરીઓ આપી દેવામાં આવી છે. ટિન્નુ યાદવ જેવા સામાન્ય કર્મચારીનું ડ્રાઈવરથી કરોડોપતિ બનવું એ તપાસનો મુખ્ય વિષય છે. આ આખી લડાઈ હવે સંઘ અને વિહિપ વચ્ચેના જૂના આંતરિક સંઘર્ષનું પરિણામ છે. ટ્રસ્ટ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવવા માટે જે રીતે અલગ-અલગ ખેમા સક્રિય છે, તેના કારણે આજે રામ મંદિર જેવી પવિત્ર સંસ્થા પણ સત્તાના સંઘર્ષનું મેદાન બની ગઈ છે. ચંપત રાયનો SIT ને લખેલો પત્ર આ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે ટ્રસ્ટની અંદર પણ બધું ઠીક નથી.
આ પણ વાંચો:
